Waarnemen in Rio Hurtado, Chili

wvreeven

Moderator
Gisteren ben ik aan het begin van de middag vanuit La Serena, Chili, naar de Rio Hurtado vallei gereden. Deze ligt parallel aan en net ten zuiden van de Elqui vallei, die vanaf La Serena naar het oosten loopt. Onderweg naar de Hacienda Los Andes passeerde ik door het dorpje Serrón vanaf waar je Gemini South en ook Rubin Observatory (waar, zoals oplettende lezers van dit forum weten, ik werk) zien liggen. Dag collega's! Goed, door naar Morillos en dan de Hacienda.

Het is de derde keer dat ik hier ben (eerder waren in november 2017 en ook vlak na de zonsverduistering van juli 2019) en het is fijn weer terug te zijn. Elke, een Duitse dame die hier werkt, en ik gaan eerst snel de heuvel op (het is 500 meter lopen en klimmen en we gaan met haar 4x4) om de telescopen voor vannacht op te stellen. Ik heb mijn trouwe Esprit 80 met CEM25 en ASI6200MM weer bij me. Helaas blijken aan het eind van de nacht alle foto's onscherp want ik was vergeten het Bahtinov masker te gebruiken. Maar we zetten ook een 12,5" F/5 boldob op en ik was van plan me daar flink mee te gaan vermaken die nacht. Snel weer naar de Hacienda om te dineren.

Na het diner weer naar boven, pooluitlijnen, vergeten goed scherp te stellen en fotograferen maar! Ik heb thuis een belachelijke lijst met objecten samengesteld die ik volledig negeer want we gaan lekker Messier objecten kijken. Elke werkt hier om sky tours te geven aan bezoekers van de Hacienda maar die heb ik niet nodig. Sterker, ik laat haar juist een hoop zien. We hebben de boldob eerst even met mijn laser gecollimeerd. Klaar voor de start? AF!

We beginnen met M 7. Het is weer even wennen aan de dob want deze kan in alle richtingen bewegen i.t.t. een "klassieke" dob die twee gedefinieerde assen heeft. Maar M 7 is prima te zien met het blote oog dus deze is snel gevonden. Ik heb al mijn Ethos en Nagler oculairs meegenomen en we beginnen met de 31 mm Nagler. Deze blijkt nét niet genoeg naar binnen te kunnen om scherp te worden. Gelukkig blijken de andere oculairs wel scherp te kunnen worden gesteld en ik heb ook nog een 35 mm antopitc bij me dus gebruiken we die voor de laagste vergroting. M 7 past nét helemaal in beeld.

Door naar M 6. Ook snel gevonden want ook zichtbaar met het blote oog. En ook een erg mooie open hoop. Ik probeer het 21 mm Ethos en daarmee wordt het nog mooier. Dit oculair geeft een duidelijk helderder beeld dan de Panoptic!

Dan M 8. We nemen het 35 mm Pantopic weer en proberen ook mijn UHC, OIII en H-Beta filters. Met UHC zien we een verbeteting t.o.v. geen filter. Zwakke nevel flarden worden zichtbaar. Met het OIII verdwijnen de buitendelen weer en wordt het centrum enorm helder, vooral het deel ten westen van de open sterrenhoop in deze nevel. Met H-Beta wordt het centrum weer duidelijk zwakker en wordne de zwakke flarden weer zichtbaar. Zeer interessant om te zien hoe de gasverdelingen van waterstof en zuurstof zo anders zijn.

Door naar M 20 en het H-Beta filter zit nog in het oculair. De reflectienevel is nauwelijks zichtbaar maar de emissienevel juist wel. Met het 35 mm Panoptic zijn de donkere banen in de nevel al zichtbaar. Zonder filter wordt de emissienevel wat zwakker en de reflectienevel uiteraard een stuk helderder. Dan nog even de 21 mm Ethos erin om de stofbanen beter te zien.

Door naar M 28. Met het 35 mm Panoptic is dit een pluizig bolletje. We nemen achtereenvolgens de 21, 10, 8 en 6 mm Ethos oculairs en zien de bolhoop groeien en de buitendelen langzaam oplossen. Maar met het 6 mm worden de sterren toch wel wazig. De boldob heeft een schroud en ik verdenk die ervan de spiegel te belemmeren goed af te kunnen koelen. Dus we halen de schroud weg. Het is hier zo donker dat die toch niet nodig is.

Dan M 22. Wat een compacte bolhoop zeg! De buitenranden lossen op met het 6 mm maar dat is het wel.

M 25. Zie ook het OvdM topic. Wat een prachtige hoop is het toch.

Saturnus. Die ziet er ook erg mooi uit. Maar ik bel even mijn toekomstige wederhelft via Signal en Elke besluit om met een 20 cm refractor alleen verder te kijken. Na het bellen kijk ik even met haar mee. Saturnus laat mooie details zien, zoals de schaduw op de ring, de Cassini scheiding over de hele ring, een wolkenband en de maantjes Titan, Rhea, Dione, Thetys, Enceladus en Hyperion. Ik ga alleen terug naar de boldob. Dus kan ik me op mijn lijstje concentreren zou je denken. Nou, eerst nog even verder genieten van al die prachtige objecten aan de hemel.

Ik begin met Barnard's Galaxy, NGC 6822. Deze staat op dat moment zo'n 70º hoog en is makkelijk zichtbaar met het 35 mm Panoptic als een langgerekte vlek die aan een kant wat breder is dan aan de andere. Hogere vergrotingen met UHC filter laten de nevels in het stelsel niet echt zien. Ik vermoed ze met het 21 mm Ethos maar met het 10 mm verdwijnen ze weer. Toch een mooi gezicht!

Vervolgens de Kleine Magelhase Wolk die laag boven de horizon is verschenen. Met het 35 mm pantopic een zeer grote, korrelige vlek die meerdere beeldvelden groot is. Aan de noordelijke zijde staan een grote emissienevel (NGC 346) en wat sterrenhopen waarven één de bolhoop NGC 362 is maar het lijkt meer een open sterrenhoop. Ook nog even 47 Tuc in beeld genomen waar de zeer compacte kern en de schitterende krans van sterren meteen opvallen.

NGC 6752, die na Omega Centauri, 47 Tuc en M 22 de helderste bolhoop aan de hemel is. De bolhoop is al met het blote oog zichtbaar. Ook deze heeft een zeer compacte kern maar een veel lossere sterrenkrans waar je makklijk doorheen kijkt. De sterren vormen arm-achtige slierten die naar kronkelend buiten wijzen. Schitterend!

Dan M 30 in de Steenbok. Een vaak vergeten juweel van een bohoop die hier inmiddels dichterbij het zenit dan de horizon staat. Dit is een mooie compacte cluster met twee lijnen van heldere sterren die naar de bolhoop wijzen. Deze lijnen waren nu zo georienteerd dat het hele geheel een soort van koffietafeltje van sterren vormde.

Tijd om wat nieuwe objecten waar te nemen. Ik begin met Pal 12, een bolhoop vlakbij M 30. De starhop ernaar toe was te doen en dan begint het proberen te zien van de bolhoop. Met het 6 mm Ethos lukt het uiteindelijk dan toch. Een zeer zwak veegje ten noorden van de punt van een driehoek van zwakke sterren. Net buiten het veegje ligt een zwakke ster.

Door naar IC 1257. De starhop is moeilijk, vooral omdat ik de boldob nog steeds niet snap. Maar ik ontdek een truc die de avond redt. Ik gebruik namelijk SkySafari op mijn telefoon (waarneemoog dicht tijdens het gebruik ervan!!!) om te starhoppen en ik spiegel de kaart zo dat de orientatie van de sterren op de kaart vrijwel overeen komt met die in het beeldveld. Vervolgens kan ik starhoppen door het herkennen van sterpatronen en de telescoop zo te bewegen dat die sterren in het beeldveld komen. Op die manier hoef ik me geen zorgen te maken over "wat is boven en onder en links en rechts tussen de kaart en het beeldveld" en kan ik me volledig op het starhoppen richten. Zo zie je maar weer dat je na 35 jaar waarnemen nog steeds wat kunt leren!

Goed, de sterren rond IC 1257 komen dan toch in beeld. Dit object is moeilijker dan Pal 12! Met het 10 mm en zeker met het 8 mm oculair zie ik drie sterren op een rij en daar vlakbij een geweldig vaag vlekje dat maar een deel van de tijd zichtbaar is. Soms zie ik in of vlak naast het vlekje een ster oplichten.

Vervolgens M 54. Met het 35 mm een vlekje met wat gespikkel aan de rand. Met het 6 mm worden de spikkels sterren maar de kern blijft onopgelost. Vlakbij staat de planetaire nevel He2-425 die met het 10 en 6 mm een wazige ster is, maar waziger dan andere sterren in de buurt. Deze reageert heel goed op UHC en ik heb geen andere filters gebruikt.

Dan M 55 wat echt een juweel is. Met het 35 mm al volledig opgelost in sterren. Dat hij nu letterlijk vlak naast het zenit staat zal vast helpen. Ik zoek vervolgens de bolhopen Arp 2, Terzan 8 en Terzan 7 op. Alledrie zichtbaar als ronde vlekjes met het 10 mm Ethos.

Het is inmiddels 2 uur en de foto's zijn genomen. Tijd om te gaan slapen. Wat een prachtige nacht. Hopelijk komende nacht weer!
 

TomC

Arp_244
Heerlijk verslag - en jaloers op de locatie. De SMC erbij nemen, het gedacht alleen al ... sjonges.

De bolhoop M55 is inderdaad een waanzinnig mooi object, jammer dat die zo ontieglijk laag aan de hemel staat voor ons Noorderlingen. Op La Palma was het beeld fenomenaal en mijn schets ervan is nooit af geraakt. Een reden temeer om terug te gaan!
 

Skyheerlen

Moderator
Holy moly! Wat een mooie waarneming! Heb je een SQM-meting gedaan?

En een 20cm refractor? Que??

(Idd. Net als Tom. Jaloers.)
 

cloudbuster

blik op oneindig
Heerlijk om te lezen, wat een ervaring moet dat zijn… welke van de “Big 4” bolhopen vind je nu het mooist? Ik ben erg benieuwd naar 47 Tucanae, maar die moet nog even wachten :)
 

wvreeven

Moderator
Goede vraag! Omega Centauri is gewoon overweldigend mooi maar NGC 6752 misschien toch wel mooier. Ik twijfel tussen die twee.
 

wvreeven

Moderator
En ik heb de titel even aangepast. Het weer is omgeslagen en gisternacht hing er al te veel sluierbewolking. Van,orgen heb ik besloten weer naar huis te gaan dus het is bij één, geweldig mooie, nacht gebleven. Het smaakt absoluut naar meer. Eind deze maand keer ik terug naar Spanje en kom op zijn vroegst in oktober weer naar Chili dus mijn waarneemgeduld wordt erg op de proef gesteld! Maar goed, trouwen in Spanje is nog veel mooier dus ik heb een goede reden om daar heen te gaan.
 
Bovenaan Onderaan