Vier satellieten van Andromeda en een ghost

cloudbuster

deepskysketch.com
Net als ons eigen melkwegstelsel heeft ook het naastgelegen Andromeda-complex satelliet stelsels in haar bezit, bestaande uit ten minste 14 dwergstelsels. De bekendste hiervan zijn M32 en M110 die dicht bij M31 aan de hemel staan en ook het Messier predicaat kregen. Iets minder bekend zijn NGC 147 en NGC 185 die feitelijk in het sterrenbeeld Cassiopeia staan, behoorlijk ver naar het noorden dus. Ze zijn minder helder (vooral NGC 147) en hebben voor goede zichtbaarheid duidelijk baat bij een donkere hemel. De overige tien dwergen (AND I – X) zijn met amateurkijkers niet te zien.


Lauwersmeer – 21 september

M32 is zeer helder en zelfs met kleine instrumenten bij aanzienlijke lichtvervuiling al te zien als een “wattige” ster nabij de kern van M31. Zelfs bij volle maan kan ik het stelsel eenvoudig zien met mijn Heritage (13cm) vanuit de tuin in Almere.

Met de 16” vanaf een donkere locatie zijn er natuurlijk veel meer veldsterren te zien en kan er flink vergroot worden. Het licht wordt nu over een groter oppervlak uitgesmeerd en er is een helderheidsverschil te zien binnen de nevel; de kern is puntvormig en behoorlijk wattig en tot halverwege uit de kern blijft de helderheid hoog, waarna het vrij plots afneemt. De vorm is bijna perfect rond.


M32.jpg


Het eerste wat bij M110 opvalt is dat deze enorm groot is. in de 20mm vult het al een behoorlijk deel van het veld, zeker perifeer. Details zijn er niet te zien, maar wel leuk is om de sterretjes in en net naast de gloed te proberen te ontwaren, want daar zijn er behoorlijk wat van op te tekenen. Het stelsel verliest zeer gelijkmatig zijn helderheid naar de randen toe, maar in het centrum is toch een langwerpig helderder gebied te zien, met precies in het midden daarvan een stellaire kern (als een wattig sterretje).


M110.jpg


Dijkgatsbos – 6 oktober


De twee satellieten NGC 147 en NGC 185 staan slechts 1 graad bij elkaar vandaan. In een widefield zijn ze dus net samen in beeld te zien, mits de hemel donker genoeg is. Hier in het bos bekijk ik ze echter afzonderlijk, te beginnen met de zwakste van de twee. De ellipsvorm van NGC 147 is meteen duidelijk te zien, maar het forse stelsel is inderdaad erg lichtzwak. Een echte kern ontbreekt en daardoor lijkt het schijnsel bijna doorzichtig. Perifeer is het nog een stuk groter en lopen de uiteinden ver door om vervolgens geruisloos in de hemelachtergrond over te gaan. Er staat een voorgrondsterretje net linksonder het midden die voor stellaire kern door zou kunnen gaan, maar dat is dus bedrog. Verder zie ik nog twee hele zwakke sterretjes in de gloed. Opvallend is verder een donker gebied ten westen (links) van het stelsel en de vele zwakke sterretjes die het beeldveld sieren.


NGC 147.jpg


NGC 185 geeft een heel ander beeld. Ook deze is groot, maar eerder rond; met moeite is de lengterichting te ontwaren. Dit stelsel heeft wel duidelijk een kerngebied dat tot zo’n 50% van de kern behoorlijk helder is. Opvallend is dat de gloed niet egaal is, maar korrelig oogt, als een onopgeloste bolhoop. Ik weet niet of dit gezichtsbedrog is of dat het op werkelijke structuur berust, maar bijzonder is het wel. Een boogje zwakke sterretjes loopt vanaf links(onder) het stelsel binnen, waarvan eentje ín de lichtgloed. Verder zijn ook hier weer veel sterren te zien in het beeldveld waarvan ik er zo veel mogelijk probeer in te tekenen.


NGC 185.jpg


Het laatste object is geen dwergstelsel van M31, maar een lenticular galaxy die niet door zwaartekracht gebonden is aan een groep. Maar zo eenzaam als NGC 404 tussen de andere sterrenstelsels staat, zo gebroederlijk staat het voor ons gezien aan de hemel naast een wel heel heldere ster: Beta And of Mirach van magnitude 2. Door deze nabijheid wordt de nevel ook wel “Mirach’s Ghost” genoemd en samen vormen ze waarschijnlijk het bekendste paar van ster/galaxy in één beeldveld.

In de 16” is Mirach zeer helder. Het nachtzicht verblindende licht is duidelijk geel en er zijn lange spikes en een ruime “glow” zichtbaar. Ondanks dat is het sterrenstelsel helder genoeg om zelfs met direct zicht goed te kunnen zien als een reflectie van de heldere ster. Samen in beeld vormen ze een bijzonder mooi duo.


NGC 404.jpg
 

skyfan

over de datum
Prachtige levensechte weergave van het beeld in de telescoop. Mijn complimenten!
 
Behalve de schetsen ook heel mooi beschreven. Ik krijg al zin om M110 weer eens te bekijken (en de andere 3 ook trouwens).
 

Jef De Wit

Donateur
Prachtig werk, zoals altijd. Je beheerst de techniek tot in de kleinste puntjes (letterlijk en figuurlijk). Deze keer ben ik vooral onder de indruk van de subtiele weergave van NGC 185!
 

Rem

Rogue planet
Leuke achtergrondinfo, ik wist niet dat NGC147 en 185 bij M31 horen. Een beetje de Magelhaense wolken van de buur?
De tekeningen zouden wederom op het plafond van de Sint Pieter mogen prijken, in plaats van dat protserige geklieder van Michelangelo ;-)
 

RoelandM

Fomalhaut
Fantastisch geschetst. Ik heb zowel NGC147 als NGC185 op 21 september vanaf dezelfde locatie bekeken, maar jij ontwaart toch net wat meer detail. NGC147 was echt op de grens voor mij.
Wat ik erg leuk vond was om door de rdf naar de positie van beide stelsels te kijken en tegelijkertijd zonder hulpmiddelen M31 te zien staan en me te realiseren dat de eersten over die enorme afstand om de laatste draaien.
 

Harro

Fervent dobsonman
Wat prachtig weer Martijn.
Mooi verwoord ook door Rem.

Een volledige lijst van satellietstelsels van de Andromeda Nevel staat hier https://en.wikipedia.org/wiki/List_o...llite_galaxies
Wat interessant: ik heb nooit geweten dat M31 zovele begeleiders had.
Ik heb er ooit een paar geprobeerd. Ik kon ze echt niet zien. Alleen bij And VII had ik vermoedens van kleine brokjes neveligheid. Overigens stonden de objecten toen erg laag aan de noordelijke hemel.
Dus ik denk dat VII zeker een nieuwe poging waard is nu deze in het zenit staat.
 

cloudbuster

deepskysketch.com
Bedankt voor jullie vriendelijke commentaar, altijd leuk om te lezen :)

Dat is inderdaad een hele lijst met dwergstelsels, vele zelfs nog maar zeer recent ontdekt. We zullen eens een poging wagen op AND VII, maar ik heb weinig hoop op een positieve waarneming... Wellicht dat Skyheerlen het over een paar jaar eens kan proberen met zijn 30" kijker, goeie kans dat hij er en passant nog een paar ontdekt :wow
 

markleeman

Donateur
Prachtige schetsen. Ik dacht altijd dat Mirach's ghost een bekende kuitenbijter was, maar het lijkt dus mee te vallen.

En hoewel het eigenlijk voor de hand liggend is dat een groot stelsel als M31 heel wat begeleiders heeft, wist ik er ook niet van. Leuk weetje!
 

Skyheerlen

Aluminium rules!
En hoewel het eigenlijk voor de hand liggend is dat een groot stelsel als M31 heel wat begeleiders heeft, wist ik er ook niet van. Leuk weetje!

Ongeveer de helft vd Local Group of Galaxy Dwarfs (en dat zijn er véél) zijn begeleiders van M31. Andere heel bekenden zijn IC10 in Cassiopeia en Pegasus Dwarf in (uiteraard) Pegasus.

De schetsen zijn subtiel-prachtig. Heel mooi hoe je de verschillen weergegeven hebt.
 
Bovenaan Onderaan