• Welkom op het vernieuwde forum! Als je niet kunt inloggen dan moet je je wachtwoord opnieuw instellen: Doe dit door middel van deze link: Klik hier . Email veranderd? Neem dan contact op via het contactformulier. Passen we dit aan.

Reisverslag La Palma - Maart '18; Messier Marathon!

cloudbuster

deepskysketch.com
Let op: Het nu volgende verslag is niet geschikt voor mensen met vliegangst.


Van 16 – 19 maart ben ik weer een paar dagen naar La Palma gegaan om te genieten van de prachtige sterrenhemel daar. Dit keer niet alleen, want een vriend wilde nu ook wel eens weten wat ik daar ieder jaar te zoeken heb en wat voor bijzonders er dan wel niet te zien is. Hij heeft helemaal niets met astro en de nachten kunnen dan best lang zijn, dus had hij het idee opgevat om te proberen wat foto’s te schieten ook al heeft hij daar nul ervaring mee. Door het gezelschap werd de waarneemlijst wel wat ingekort en kwam de nadruk voornamelijk te liggen op meer genieten en minder werken (lees: niet schetsen) maar wel werd er natuurlijk weer een poging gedaan voor een Messier Marathon, want dat begint inmiddels traditie te worden. Uiteraard ging de 10” Alkaid mee op reis en verder nog de Swift Audubon (die ik liet vallen en nu scheel is…) en de Vixen 2.1 SG 2.1 x 42. De foto’s werden gemaakt met een iPhone 6 en met een Nikon D3300 die we voor de gelegenheid hadden geleend van mijn schoonzusje.


Dag 1: Het weerzien


Op vrijdag vertrekken we al erg vroeg, midden in de nacht om precies te zijn, om de vlucht van 6:00 te halen. Het inchecken verloopt soepel en ook dit keer wordt er niet gevraagd om de telescoop open te maken (is me nog nooit gebeurd op Schiphol). Na een vlucht van 4,5 uur kunnen we al om 9:30 de auto ophalen en hebben dus nog een hele dag de tijd om het eiland wat te verkennen. De afstanden zijn kort op La Palma, maar de wegen bochtig en dus heb je je tijd wel nodig. Na wat sightseeing en boodschappen doen komen we om 15:00 aan bij het huisje in Puntagorda in het noordwesten van het eiland.


huisje.jpg - Click image for larger version  Name:	huisje.jpg Views:	1 Size:	1.09 MB ID:	1373666


Het is een prachtige plek op zo’n 800 meter hoogte. De serene rust die er heerst en de fenomenale uitzichten maken het tot een waar paradijsje op aarde, en dan is het nog niet eens nacht… De temperatuur is hier altijd rond de 18 graden, in de zomer wat warmer en in de winter iets koeler. Overdag komen er vaak wat wolken over vanaf zee en bij tijd en wijle trekt het helemaal dicht als de wolken laag genoeg zijn en je omsloten wordt door mist. Het weer is wel erg onvoorspelbaar, wat je vaak ziet op een eiland. Het ene moment is het bewolkt en 5 minuten later kan het weer volledig opengetrokken zijn. We hebben deze vakantie redelijk geluk, want er is relatief veel zon te zien en de temperatuur is zo aangenaam dat je best een korte broek kunt dragen. Bovendien hebben we elke avond onder een heldere sterrenhemel gestaan.


uitzicht zee.jpg - Click image for larger version  Name:	uitzicht zee.jpg Views:	1 Size:	887.1 KB ID:	1373667


Op vrijdag zijn er tegen de avond nog wat wolkenflarden en zelfs wat hoge sluierbewolking, dus is het niet zeker dat er waargenomen kan worden, maar gelukkig lossen de wolken in de avond langzaam maar zeker op en trekt het helemaal open. We stellen op bij het waarneemterras naast het huisje en naarmate het donkerder wordt is weer duidelijk waarom we hier zijn. Wat een sterrenpracht, ongelofelijk… De wintermelkweg is als een lange, smalle band helemaal te volgen vanaf de horizon in het noordwesten tot aan het zuiden bij Puppis en Vela waar deze het helderst is. Het zodiakaal licht steekt als een kegel de lucht in tot aan de Plejaden, die er als een soort kroontje op staan. Het is een bijzonder soort lichtvervuiling, maar moet wel als zodanig opgevat worden want je ziet gewoon minder sterren die kant op. Tot een uur of 23:00 heb je er “last” van.

Het eerste object van de avond, of liever gezegd een poging daartoe is NGC 1555, Hind’s Variable Nebula. In Nederland al zo vaak geprobeerd, maar zonder succes. En ook hier krijg ik het ijle nevelige boogje niet te zien. Soi… Dan maar liever een paar showpieces bekijken, te beginnen met de Orionnevel die ik vorig jaar vergat (hoe is het mogelijk…). Hier maakt duidelijk de donkere hemel het grote verschil en waarschijnlijk ook de 25 graden hogere stand, want met de 10” is er meer detail in de nevel te zien dan met de 16” vanuit NL ooit zal lukken. Zoveel neveligheid, donkere laantjes, vlekkerige gebiedjes en afgetekende E en F ster. Prachtig. De bogen maken de volledige cirkel richting Iota Ori en ook uit het bekkie van M43 lijkt nog heel wat neveligheid te stromen. Een OIII en UHC filter voegen vrij weinig toe aan het totaalbeeld, “kaal” is het complex het mooist hier. Ik pak ook de Vlamnevel en de Paardenkopnevel natuurlijk nog even mee, beide zeer detailrijk en afgetekend in beeld, al zie ik er bij B33 geen vorm van een hoofd in, maar meer een vuist. De kijker gaat een tikje naar links voor de Rosettenevel om ook weer eens te vergelijken met thuis. Hier valt de zichtbaarheid me dan weer wat tegen. Vanuit Lochem met de 16” was de nevelige krans toch zeker beter te zien, aperture wins… 5 graden hoger staat het X-Mas Tree Cluster en ook hier wil ik zien wat de verschillen zijn met thuis. Het is een schitterend gebied in de volle 1,4 graden beeldveld die de Pan24 laat zien, met veel sterren van verschillende helderheid en prachtige blauwe kleuren. Wat spelen met het H-Beta filter laat weer de neveligheid rond STF 951 zien, erg duidelijk dit keer en verder is er een vermoeden van meer, al is het lastig aanduiden. Hier wint de donkere hemel het met een neushaarlengte van de apertuur.

Ondertussen is mijn maat (die ik vanaf hier B zal noemen) lekker bezig met fotograferen, al heeft hij niet echt een idee waar hij op richt. De eerst tig foto’s worden dan ook van Sirius gemaakt, want die is nu eenmaal het helderst. Fotograferen in het donker blijkt toch wel een ander spelletje te zijn dan overdag, want menig maal hoor ik naast me: “object is too dark”… Tja, nogal wiedes in het donker :). Helaas kan ik hem niet echt helpen, want mijn eigen fotografiekennis is nog minder dan dat van hem.

Zelf ga ik nog even zitten voor Barnard’s loop, een naked eye challenge van Phil Harrington, maar al snel kom ik tot de conclusie dat het onbegonnen werk is. Als het al mogelijk is, dan moet de jager toch echt wel in het zenith staan en dan ook vanaf een nog donkerder locatie zoals bijvoorbeeld de Outback of Namibië. Geen tijd meer aan verspillen dus… Op mijn lijst zie ik nu IC 466 staan, geen idee meer waarom, maar ik richt mijn kijker er maar eens op. Het blijkt een wel erg klein object te zijn. Een neveltje bijna als een planetary. In de 10mm blijft het bij een rond dotje dat ik zonder filter bekijk. Dan weer een showpiece: Thor’s Helmet. Ja ja, wat is deze mooi! Duidelijk zijn de twee vleugels te zien, waarvan eentje een stukje zwakker. Tegenover de zwakke vleugel zijn nog veel nevelflarden te zien zoals ook op de schets van @oetie

In de nok van Puppis zie ik in de ISDA nog een dubbele galaxy staan, dus die wekt mijn interesse. Het zijn NGC 2566, die zwak, niet helemaal rond, maar met direct zicht te zien is en IC 2311, die klein en rond is en alleen perifeer is op te pikken. We zakken een stukje af naar een planetary: He 2-7, waarvoor blinking nodig is om hem eruit te laten springen in zijn omgeving. Verder doorvergroten maakt dat het object niet meer stellair is, maar verder zie ik geen details. Er vlakbij staat NGC 2547, een aardig los cluster met daarin een gebogen lijn van de 5 helderste sterren en verder nog zo’n 50 in meer of mindere mate zwakkere sterretjes erin. Daarna een apart geval: NGC 2736, ofwel de Pencil Nebula, een supernova restant in de vorm van een vrijwel rechte lijn. Het is een flinterdunne naald die vooral perifeer en alleen met OIII te zien is. Fraai! Er in de buurt, boven λ Vel (Suhail) vind ik nog NGC 2792, een forse en heldere planetary waarbij het OIII filter weinig verschil maakt. Bij 240x wordt het ding licht ovaal van vorm.

Vervolgens maak ik een zwiep richting Auriga, want daarin staat een planetary uit de lijst van Fred die ik in NL niet kon zien met de 16” tot mijn ontsteltenis. Het betreft K 2-1 en er is wat onduidelijkheid over dit object. Er is zelfs niet helemaal zeker of het nu een galaxy, planetary, reflectienevel of HII gebied is! (PGC 16765 staat op dezelfde plek…) Ook vanuit LP is het lastig, maar toch heel vaag zichtbaar bij de laagste vergroting die ik heb: 50x. Perifeer zie ik een onregelmatig gevormde wolk met daarin wat vlekkerigheid. Een filter voegt niets toe, ondanks adviezen die ik vind op internet, al weet ik niet meer zeker of ik dat ook geprobeerd heb met de 24mm.

Dan is het weer tijd voor een vergelijkingstest, van het object van de maand dit keer: NGC 3079. Ik ben benieuwd of ik er hier meer van zie dan vanuit DGB met de 16”. Dat blijkt niet het geval. Bij zo een zwakke galaxy speelt de grotere spiegel toch een belangrijkere rol dan een zwarte hemel. De kernzone is goed te zien, maar vooral de zwakke gloed er omheen ontbreekt hier en de tippen reiken minder ver. Ook de begeleider (NGC 3073) is wel te zien, maar toch een stukje zwakker dan in Dijkgatsbos. Wel dient opgemerkt te worden dat UMa hier wat lager staat dan thuis, maar ik verwacht niet dat de invloed daarvan heel groot zal zijn. Verder in UMa kijk ik nog naar IC 2574, ofwel Coddington’s Nebula. Deze zag ik nooit eerder en ik begrijp ook wel waarom, want de grote galaxy is erg zwak. De onregelmatige ovale vlek heeft niet echt een kernzone en is verder egaal verhelderd, het gaat ongemerkt over in de hemelachtergrond. Ik roep B erbij om ook te kijken, maar het lukt hem niet om de vage gloed te zien, ook niet met behulp van verschillende waarneemtrucs. Dat is dus toch duidelijk een verschil in ervaring…

Het is nu 0:00 en een mooie tijd om op te breken. Aan foto’s lijkt er veel mislukt te zijn vanwege het niet scherp kunnen krijgen van de sterren, maar een paar goeie (van Sirius) moeten er toch ook wel bij zitten. De waarneemlijst is meteen de eerste avond al voltooid en de pijp is leeg na deze zeer lange dag, we zijn dan ook al 22 uur wakker.
 
Laatst bewerkt:

cloudbuster

deepskysketch.com
Dag 2: Messier Marathon!


Natuurlijk wordt er ook dit jaar een Messier marathon ondernomen net als de voorgaande 2 jaren, waarbij ik in 2016 (9 maart) tot 109 objecten kwam (M30 niet) en in 2017 (25 maart) samen op de Roque met Roel de poging staakte na het niet zien van M74, slechts 5 dagen na de ideale datum. Dit jaar zijn de kaarten echter beter geschud, want we zitten dichterbij de ideale dag om een marathon te doen. Het scheelt maar 3 dagen, waarbij net als in 2016 M30 het moeilijkste object zal zijn. En het zal me benieuwen HOE moeilijk precies…

’s Ochtends vroeg ben ik al om 6:00 wakker en kan ik de slaap niet meer vatten. Dat is jammer want zo ontstaat er natuurlijk weer extra slaapgebrek. Maar adrenaline doet veel met een lijf, dus een paar dagen is het zo wel uit te houden. Overdag doen we het rustig aan en genieten van het lekkere weer. Over bewolking op de top hoeven we ons geen zorgen te maken; de voorspelling is goed en het is er sowieso 9 van de 10 dagen kraakhelder. Meteoblue geeft dit aan:

MB.jpg - Click image for larger version  Name:	MB.jpg Views:	1 Size:	113.2 KB ID:	1373671

De lage bewolking is geen probleem, daar zitten we ruim boven op 2300 mtr. en zie vooral ook de arc seconde waarde van de seeing, daar kunnen we in NL alleen maar van dromen. Door de duizenden kilometers die de laminaire luchtstroom over een koele, vlakke oceaan heeft afgelegd, is de seeing ongeëvenaard. Niet voor niets is het op de top van de Roque de los Muchachos bezaaid met telescopen en zijn de waarneemomstandigheden er bijna ideaal. Ik zeg “bijna” omdat er tóch plekken op aarde zijn waar het nóg donkerder is, zoals bijvoorbeeld Namibië. Hoe donker het op La Palma ook is met een vrij constante SQM waarde van 21.8 op de top, aan de horizon is nog wel wat lichtvervuiling te zien; in het zuiden dat van Los Llanos en in het oosten dat van Tenerife, maar het is natuurlijk maar heel betrekkelijk.

Even kort iets over de Messier Marathon; Het is een idee ontstaan in de jaren ’80 om alle Messier objecten te zien in slechts 1 nacht, maar om dat te kunnen halen zijn wel een aantal voorwaarden:

Datum
De beste nacht om een Messier marathon te doen is zo dicht mogelijk bij het lentepunt rond 20 maart. Op die dag is er de grootste kans om de avondobjecten nog op tijd te zien voordat ze wegzakken in de schemering, én de ochtendobjecten nog voordat de zon opkomt. Tevens zal de marathon plaats moeten vinden tijdens nieuwe maan. Eventueel 2 dagen ervoor of erna zijn ook nog mogelijk, maar verder daarbuiten zal het maanlicht waarschijnlijk teveel storen om de volle score te halen. De weersverwachting speelt natuurlijk ook een belangrijke rol, het moet de hele nacht vrijwel onbewolkt zijn, zeker aan de horizon. Binnen een tijdsbestek van 5 dagen zal er dus een keus gemaakt moeten worden voor de beste avond of meerdere pogingen gedaan moeten worden.

Lengtegraad
Tussen zo’n 5°NB en 45°NB is het in theorie mogelijk om 110 Messiers te zien in één nacht, buiten die bandbreedte is dit (voor zover ik heb kunnen vinden) onmogelijk. In Nederland en België zijn er dan ook maximaal 109 te zien gedurende één nacht, waarbij M74 en wellicht M77 te laag zijn weggezakt of M30 verzwolgen zal worden in de ochtendschemering de volgende ochtend. De hoogte ingaan helpt wel iets om de bandbreedte nog wat op te rekken. La Palma bevindt zich op een gunstige locatie op zo’n 28°NB.

Horizon
Deze moet vrij zijn op het westen en het zuidoosten vanwege de lage stand van de objecten ná zonsondergang en vóór opkomst van de zon. Het is erg lastig om een locatie te vinden waarbij je rondom vrij zicht hebt tot op de horizon. Ook hier helpt het weer om bergop te gaan.

Lichtvervuiling
Dit is een inkoppertje, maar heb je op La Palma geen last van. Enige nadeel is wel dat M74 zich ’s avonds ín het zodiakaal licht bevindt!

Voorbereiding
Een goede voorbereiding is de key to success, je moet van tevoren weten in welke volgorde je de objecten gaat bekijken en hoe laat dit ongeveer moet gebeuren. Voor een paar objecten moet je het zelfs PRECIES weten. Ook moet je weten wanneer je het druk hebt en wanneer je tijd over hebt voor andere dingen zoals slapen en eten. Zelf maak ik gebruik van een memorecorder om tijd uit te sparen en heb ik een klokje naast de telescoop staan. Het enige wat ik dus moet doen is mijn bevindingen inspreken aan het oculair en vervolgens een tijdstip noteren bij een uitgeprinte waarneem/volgorde lijst. Het spreekt voor zich dat de telescoop helemaal in orde moet zijn en dat er geen onverwachte reparaties uitgevoerd hoeven te worden of batterijen verwisseld.

Goed, alle ingrediënten zijn dus vandaag aanwezig om de volle score te halen, geen vuiltje aan de lucht… toch?... Om 16:15 beginnen we aan de bochtige weg die ons in 50 minuten naar een hoogte van 2300 mtr brengt. Het is een prachtige route beginnend door een glooiend landschap met fraaie vergezichten en later door dichte naaldbossen waarbij je af en toe in een bocht ziet hoe hoog je je bevindt. Net onder de top ligt de boomgrens en wordt het landschap ineens kaal en grillig. Aangekomen op de top hebben we de eerste (fikse) tegenvaller: de weg naar de oostkant van de berg is afgesloten met een slagboom en er zit een bewaker naast. Mijn verwachting is dat er door de harde wind stenen op de weg terecht gekomen die voor teveel gevaar zorgen. Deze moeten dan eerst worden opgeruimd voordat er weer verkeer langs mag. Maar ja, dat is maar een wilde gok... We waren van plan om eerst helemaal naar de top te rijden naar de parkeerplaats om daar wat rond te lopen en vervolgens bij een zijpad van de Mirador de los Andenes op te stellen dus we doen nu dat eerste maar gewoon. De uitzichten zijn zoals altijd fenomenaal:

Caldera 1000.jpg - Click image for larger version  Name:	Caldera 1000.jpg Views:	1 Size:	350.5 KB ID:	1373785

Tegen 19:30 zien we de zon ondergaan en verschijnen er al gauw daarna een prachtige Venus en Mercurius er boven.

sunset 1000.JPG - Click image for larger version  Name:	sunset 1000.JPG Views:	1 Size:	395.1 KB ID:	1373789

Terug voor de laatste lange reeks in Sagittarius is M25 (4:43) aan de beurt en dat is wel een mooi cluster. Het heeft de vorm van de letter π of een libelle met nog flink wat heldere sterren daar omheen. Het is los met in totaal zo’n 30 sterren. M28 (4:45) is weer een heldere, kleine bolhoop die voor de helft uit kern en voor de helft uit halo bestaat. Perifeer zijn er net wat losse sterretjes in te zien. M22 (4:47) is dan wel een hele mooie en komt hier goed tot zijn recht. Het is voor een goed deel op te lossen in afzonderlijke sterren. De vorm is wat ovaal en 1 heldere ster prikt er langs het centrum. De halo is wat stervormig. Saturnus staat hier ook in de buurt en deze nemen we dan ook meteen even mee, net als Mars. Ze zijn al mooi te zien, al duurt het nog een paar maandjes voor de maximale zichtbaarheid wordt bereikt. Het duurde een tijdje voor ik in de gaten had dat hier de twee planeten stonden want ik had erg veel moeite om me te oriënteren binnen de Schutter. Ik wist maar niet hoe ik de PSA moest kantelen om het juiste sterpatroon te zien en zelfs na de ontdekking dat het hier twee planeten betrof vond ik het nog steeds lastig :zcalimero. Op zoek naar M69 laat ik me bijna in de luren leggen door NGC 6652. Deze staat dicht bij een paar heldere sterren, is heel klein en alleen perifeer heeft deze een beetje een halo, je ziet geen spikkels. Net buiten de halo staat een zwak sterretje. Bijna log ik deze als het Messier object, maar ik voel aan mijn water dat er iets niet klopt. Dus doe ik de starhop nog eens over en merk ik mijn vergissing op. De echte M69 (4:56) is ook best klein en staat dicht bij een helder sterretje. Het bestaat voor de helft uit kern en voor de helft uit halo waar net wat afzonderlijke sterretjes in zijn te zien. M70 (5:00) lijkt nog kleiner dan zijn voorganger, echt heel klein zelfs. Het is een stellair helder pitje met een hele kleine halo. Er lijkt een sterretje naast de kern te staan. M54 (5:02) is ook weer klein, bijna perfect rond en met een behoorlijke heldere ongeveer 1/3 kern en een veel zwakkere 2/3 halo. Na wat zoekwerk stuit ik dan op M55 (5:12), een hele mooie bolhoop, zelfs nu deze nog zo laag staat. Het lijkt haast wel een open cluster zo zonder ontbreken van een echt kernzone. Het is bijna egaal verhelderd, alleen de rand is iets zwakker. De vorm is niet helemaal rond. M75 (5:18) is wat lastig te vinden in een sterarm gebied en mijn RDF heeft ook kuren want die verplaatst steeds als ik laag kijk. De bolhoop is helder en net iets wattiger dan een ster. Er zijn geen losse sterretjes in te zien en het lijkt meer op een planetaire nevel.

We komen nu weer langzaam in de herfst terecht, want in Pegasus vind ik M15 (5:21) en hier moet ik weer half voor achter mijn rots vandaan komen. Gelukkig is het een helder exemplaar en is het snel gevonden. De kern is helder en er staat een grote gespikkelde halo omheen. Het staat vlakbij een paar heldere sterren.

In Aquarius staat M72 (5:24) nog erg laag en van de bolhoop is er niet meer van te zien dan een klein wazig vlekje, nog net met direct zicht te zien. Door problemen met de starhop duurt het wat langer voor ik bij M73 (5:36) uitkom. Het is kleiner dan ik me kan herinneren en door de lage stand zie ik slechts een klein driehoekje van 3 sterren. De vierde ster kan ik niet scheiden. Door het beeld te switchen met M72 weet ik zeker dat ik op de goeie plek zit te kijken. 8 Minuten later gaat dan ook M2 (5:44) voor de bijl. Een makkelijke, heldere bolhoop met een grote kern en dito halo. Door de lage stand kan ik er geen afzonderlijke sterren in zien.

Er zijn nu 109 objecten binnen en de score van 2016 is geëvenaard. Dat is mooi, maar ik weet dat er een mogelijkheid is om ook het laatste object in Capricornus nog te kunnen strikken. Daar moet ik alleen nog wel even op wachten, want het duurt nog tot 6:04 totdat deze überhaupt boven de horizon uit komt en dat is 5 minuten ná astronomische duisternis. Tot mijn ergernis zie ik bovendien dat er een zwarte wolk als een condens streep op de oostelijke horizon “ligt”. De spanning begint nog verder toe te nemen als ik het vermoeden krijg dat de heuvel 100 meter verderop misschien toch wel iets te hoog zal zijn. What to do…? In een vlaag van verstandsverbijstering en in overleg met B die mij het laatste zetje geeft om het te doen, pak ik de telescoop in zijn geheel op en begin aan een maniakale wandeling naar de heuveltop over het grillige wandelpad met een paar flinke klimmetjes erin. Na een paar minuten kom ik ongeschonden, maar met spierpijn in mijn armen aan en zet de telescoop neer op de plek waar ik vorig jaar de marathon begon, iets meer in de wind dan de vorige stek, maar toch met nog een beetje beschutting. Vanaf hier staat de Teide nog op een flinke afstand en is er verder vrije horizon.

Het is nu 6:15 en ik zie dat het merkbaar lichter wordt, vooral aan de horizon. Voor collimeren is geen tijd meer. Vanuit θ Cap zak ik af naar 36 en ζ Cap en van daar uit moet er best nog een aardige starhop gedaan worden. In de PSA staat er slechts 1 sterretje tussen, maar in het oculair kom ik er verschillende tegen… Naast mij zit B apathisch de Caldera in te staren, want hij heeft het inmiddels helemaal gehad, maar ik zit met grote stress starhop na starhop uit te voeren en zie niets. Er wordt heel wat gezucht en gekreund en ik denk dat het wederom niet gaat lukken. Dan herinner ik me ineens dat ik nog een detailkaart heb uitgeprint van dit gebied en ik pak het er snel bij. Daarop staan veel meer zwakke sterretjes afgebeeld en wordt de starhop wel een stuk eenvoudiger. Ik voer het zorgvuldig uit, passeer onderweg de irritante wolkenband, maar aangekomen bij mijn laatste twee sterren waar de bolhoop tussen moet staan zie ik perifeer onmiddellijk de zwakke, maar best nog wel grote gloed van, jawel… M30! (6:19). Daar, op slechts 3° hoogte en 20 minuten na het einde van de astronomische duisternis is een vlekje te zien die niet verdwijnt bij het lichtjes aanstoten van de telescoop. Yes!, YESSS! Bij het wisselen naar het 10mm oculair verdwijnt het object uit beeld en vind ik het ook niet meer terug, wellicht is het al verzwolgen in het snel naderende ochtendgloren of is de vergroting gewoon te veel.

dreistein, merci dat jij er bent. Dankzij jouw detailkaart (waar ik zo vaak gebruik van maak) is de missie volbracht.

Na het afbreken en teruglopen naar de auto rijden we naar de ingang van het observatoriumterrein waar de slagboom nog dicht zit. Maar om stipt 7:00 komt er een mannetje naar ons toe die ons maant verder te rijden. Zo komen we mooi op tijd boven aan om op de zonsopkomst te wachten. We zoeken een fotogeniek plaatsje en het duurt niet lang voordat de eerste zonnestralen over de horizon kruipen, een prachtig gezicht. Rechts op de foto is El Teide te zien, de 3700 meter hoge vulkaan op Tenerife.

sunrise.jpg - Click image for larger version  Name:	sunrise.jpg Views:	1 Size:	256.8 KB ID:	1373677

Al binnen 10 seconden is het licht te fel om in te kijken, dus lopen we langzaam terug naar de auto. Als we daar naar het westen kijken is er een prachtige belt of Venus te zien waarin langzaam een vreemd silhouet ontstaat. Het duurt even voordat we in de gaten hebben dat we naar de schaduw zitten te kijken van de berg waar we nu op staan. Op de voorgrond is de Telescopio Nazionale Galileo (TNG) te zien.

schaduw Roque 1000.JPG - Click image for larger version  Name:	schaduw Roque 1000.JPG Views:	1 Size:	196.5 KB ID:	1373784

Nu is het de hoogste tijd om weer naar beneden te rijden. De rit gaat soepel en om 8:30 kunnen we eindelijk gaan slapen.
 

Bijlagen

  • Caldera 1000.jpg
    Caldera 1000.jpg
    350,5 KB · Weergaven: 0
  • sunset 1000.JPG
    sunset 1000.JPG
    395,1 KB · Weergaven: 0
Laatst bewerkt:

cloudbuster

deepskysketch.com
Dag 3: Een ontspannen laatste avond


Na 2,5 uur slapen word ik om 11:00 alweer wakker door een heftige kramp in mijn been. Dat heb ik wel vaker na een lange sessie ’s nachts, maar dit is wel een hele akelige. Ik spring mijn bed uit en probeer uit alle macht de kramp eruit te masseren, maar het duurt even voordat mijn spieren weer normaal doen. Is de ene kramp eruit, dan schiet de andere erin, en zo gaat het een tijdje door. Slapen zit er niet meer in daarna, dus ga ik maar even rustig wat spullen opruimen en schoonmaken. B ligt nog lekker te slapen en droomt vast over dark horses :). Ook deze dag blijven we weer bij het huisje om te relaxen en in de tuin nog wat uurtjes slaap te pakken in een lekker warm zonnetje.

Mijn waarneemlijst is leeg, dus we zien wel of er vanavond nog wat gedaan kan worden. In de middag betrekt de lucht wat en hangen er lage wolken in het dal die tot het begin van de avond blijven hangen. Maar ook vandaag klaart de lucht daarna weer goed op en verschijnt er aan de westelijke hemel een prachtige maansikkel van 1 dag oud met daarboven Venus en Mercurius, een schitterende samenstand. De maansikkel is helder en erg goed te zien, het lijkt zelfs of er aan de andere kant van de sikkel ook zonlicht te zien is op de maanrand, een ring van maanlicht dus in plaats van een sikkel. Met de verrekijker is er ook wat detail te zien op het asgrauwe schijnsel in de vorm van verdonkeringen.

Bij het intreden van de astronomische duisternis is het weer kraakhelder, maar wel heel vochtig vandaag. De dauwverwarming moet vol aan en in het bakje waar ik de oculairs bewaar plak ik voor de zekerheid maar even twee heatpacks. Geen overbodige luxe zo zal blijken… Ondanks het vocht in de lucht geeft de SQM meter een gemiddelde waarde aan van 21.75. Dat is wel heel aantrekkelijk zo dicht bij huis. De temperatuur is aangenaam en het is volledig windstil.

B vermaakt zich nog steeds met fotografie en het gaat dan ook steeds beter. De eigenaar van het huisje (een Nederlander) komt er ook gezellig een uurtje bij en we kletsen wat onder het genot van een whisky en Puros Palmeros (de sigaar van La Palma). Ik zit op een stoel met de kijker op het zuiden gericht en ik zie wel wat er voorbij komt, zo wordt het wel de meest ontspannen waarneemsessie ooit! :yes


terras nacht.jpg


Heb ik dan ook wat gezien deze avond? Jazeker. Komt ie:

IC 456, alleen perifeer een uiterst zwak en klein vlekje met het vermoeden van een zwak sterretje ernaast. Dan Mi 3-1, een klein, net niet stellaire planetary in de 10mm. Blinking met OIII geeft uitsluitsel. NGC 2352 is een zwak en klein cluster. Er staan 5 sterretjes in het cluster in de vorm van een vlieger, met rond het centrum veel zwakke spikkels. NGC 2382 is een zeer kleine en zwakke galaxy, net niet met direct zicht te zien. Het is rond en egaal verhelderd.

Cr 140 is met het blote oog te zien en vormt een winkelhaak van 4 heldere sterren met verder veel zwakke sterren die niet tot het cluster lijken te behoren. Cr 132 is zeer groot en los en bestaat uit 8 heldere sterren, waarvan 1 dubbel. Verder nog een tiental wat zwakkere en veel zwakkere sterren die niet bij het cluster lijken te horen. Er loopt ook een donkere stofband doorheen aan de noordwestzijde. Cr 135 is een mooi driehoekig cluster met 4 zeer heldere sterren, waarvan de helderste rood is met een blauwe begeleider. Een prachtige dubbelster. Ik tel slechts 4-6 andere leden en verder weinig gruis.

NGC 2439 is een mooi compact en rijk cluster met heldere lucida. In de 10mm zijn de fijne sterretjes net aan op te lossen. Het heeft een cirkelvormige sterketting rond de kern met nog een tweede boog van sterren daar omheen. NGC 2483 is een niet heel duidelijk gedefinieerd cluster van een tiental wat helderdere sterren in een soort + vorm en een tiental nog wat zwakkere. NGC 2533 is een heel klein en compact, rijk cluster in de vorm van een driehoek met een vrij heldere lucida. Het fijnste sterrenstof is niet helemaal op te lossen.

Bij mijn starhop naar het volgende object kom ik een galaxy tegen met de naam ESO 494-35 die ik gewoon perifeer kan zien als een zeer klein, net niet stellair vlekje. Ik zou alleen niet weten hoe ik deze kan loggen… De galaxy er in de buurt, NGC 2559 is een vormloos vlekje tegen een sterretje aan.

Het lijkt wat saai allemaal, maar het was heerlijk om lekker te verdwalen tussen al dit sterrenpracht en allemaal van dit soort kleine ontdekkingen te doen. Het is vaak ook de sport om gewoon iets te kunnen zien, zonder dat er verder iets aan het object te zien is. Het is volledig stil op het waarneemterras en het er staat geen zuchtje wind. Slechts af en toe hoor ik het geknip van de dslr naast me, B vermaakt zich gelukkig ook nog steeds prima!

Door naar NGC 2635, een minuscuul clustertje van zo’n 7 sterretjes en onopgelost sterrenstof. De vorm doet me denken aan een mini Perseus op 240x. Dan naar NGC 2663, de galaxy is duidelijk te zien al in de 24mm, maar de 10mm laat een ovaalvorm zien met een iets verhelderde kern. NGC 2658 is een mooi zwak en rijk cluster, best wel groot. Zo’n 10 sterretjes van gelijke helderheid zijn los te zien en in het centrum staat een aantal tegen elkaar aan. Daarnaast is nog veel gruis en neveligheid van onopgeloste sterren te zien.

Het sterrenbeeld Pyxis bestaat grofweg uit drie heldere sterren waar onderin wel een paar leuk objecten staan: Mi 3-6 is een planetary waarbij blinking noodzakelijk is om het als zodanig te herkennen tussen de andere sterren, maar het blijft stellair. Het is een vrij helder object dat ook zonder filter goed te zien is. Bij Abell 27 vind ik mijn Waterloo, deze is met geen mogelijkheid te zien of zelfs maar te vermoeden. NGC 2588 is een klein cluster en lijkt wat op een bolhoop. Het is bijna perfect rond en er zijn alleen perifeer een paar losse sterretjes in te zien. NGC 2845 is al zichtbaar in de 24mm, maar laat in de 10mm een ellipsvormige galaxy zien (2:1) met iets helderdere kern. Niet heel vlot zichtbaar, maar wel net met direct zicht. NGC 2818 tot slot is een zwak en vrij los open cluster met 3 iets helderdere sterretjes erin en ook een planetary: NGC 2818A, die bij 120x perifeer wel wat structuur lijkt te laten zien. Leuk combi-object!

Hierna is het 0:30 en begint de vochtigheid problemen te geven, vooral bij de cameralens, die we voor de gelegenheid omgebonden hadden met heatpacks en elastiek (hielp goed trouwens!). Het was een zeer ontspannen avondje, een groter contrast met de dag ervoor kan er bijna niet zijn. De spullen worden binnengezet en al gauw vallen we in een diepe slaap. De wekker gaat om 5:30 om nog eenmaal te proberen de melkweg boven het huisje te fotograferen, maar het is bewolkt geworden en dus kunnen we nog 1,5 uur langer tukken. Om 10:30 vertrekt het vliegtuig namelijk weer en brengt ons terug naar het koude Nederland.

Het was een zeer geslaagd reisje en gelukkig hoef ik niet lang te wachten tot de volgende keer, want in juni kom ik weer terug naar dit prachtige eiland voor de planeten, de zomermelkweg en voor Scorpio en Sagittarius in het bijzonder :wow


view Alkaid.jpg
 

wvreeven

Moderator
Geweldig verslag en gefeliciteerd met het volbrengen van de Messier marathon! Ik heb één keer een poging gewaagd en ben ergens rond de 75 objecten gestopt omdat ik 2 uur moest wachten en ik had slaap en wilde naar huis. Volgend jaar ga ik hem nogmaals proberen denk ik!
 

hansweijers

Donateur
Wauw... in 1 ruk uitgelezen..
Wat een mooie trip is dit geweest!
Heb je lang stil moeten zitten voor die laatste foto?
 

Rem

Rogue planet
Goeiemorgen, wat een verslag *bonk*. Geef B maar de complimenten voor de mooie sfeervolle foto's, maar wat een fanatisme hier. Prachtige lijst objecten, en dan die Messiermarathon, lijkt me zenuwslopend. Knap dat je dat voor elkaar hebt gekregen, proficiat! Daarnaast toch ook nog een heel aantal exoten op de bon geslingerd, Mission complete.
 
Laatst bewerkt:

TomC

Arp_244
*toink* :shock:

Nominatie voor "Topic van het Jaar".

Weergaloze Messier marathon - die zal je heel je leven bijblijven.
 

Rem

Rogue planet
Oh ja, en natuurlijk gefeliciteerd met Sirius B!
Moest er wel van komen natuurlijk, als je B foto's laat maken van Sirius.
 
Mooie foto's, meneer B kan er wat van; die knalblauwe luchten heb ik in Grandpre wel een beetje gemist.
Indrukwekkend die Messier marathon, heel mooi beschreven ook (zelf wacht ik daar nog maar even mee).
Belangrijk ook het inzicht dat je met 16" in NL toch nog wat meer kunt zien dan 10" op LP. Het waarnemen in NL blijft gelukkig belangrijk zo.
En tenslotte heel wat bijzondere objecten bekeken, toch ook belangrijk. Goed bezig geweest in LP, prachtverslag!
 

skyfan

over de datum
Geweldig, wat een verhaal! Mooiere beschrijving van de Messiers in een verhaal heb ik nooit gezien. En Sirius B, twee heldere sterren naast elkaar, lachen!
En het is inderdaad geruststellend te lezen dat we hier met onze dobs ook nog heel wat kunnen zien.
 

Lifesvr

Vuurbal
Wat een topic! La Palma stond al lang op mijn lijstje, maar dat is nog 13 maand wachten :-(

ik denk dat ik toch maar eens ga kijken voor een extra reisje dit jaar...
 
Geweldig wat je allemaal gezien hebt, Cloudbuster!
Ik hoop ook nog eens boven waar te nemen.
Was dat zijweggetje waarop je waargenomen hebt 5 minuten rijden vanaf de slagboom met die man?
En dan in westelijke richting neem ik aan.
Ik heb ook een plekje gezien op het pad van Mirador de los Andenes naar de Roque, in WZW richting.
 

Steem

Donateur
Wat een prestatie! Zowel van jou als van B want ik kan mij moeilijk voorstellen hoe het is een nacht door te halen zonder dat je constant echt een doel voor ogen hebt. Maar pfoe wat een slag. En dan ook nog halverwege verkassen. En dat je er voor hebt gekozen een hele nacht op La Palma "op te geven" voor een marathon. Erg bewonderenswaardig allemaal!

"On top of the world
Looking over the edge
You could see them coming"

- Kate Bush, Cloudbusting
 

cloudbuster

deepskysketch.com
Bedankt allemaal!


die Messiermarathon, lijkt me zenuwslopend
Dat valt heel erg mee, alleen tijdens de verplaatsing en bij het laatste object was het wat druk, voor de rest toch best een ontspannen tour langs de hemel.


Belangrijk ook het inzicht dat je met 16" in NL toch nog wat meer kunt zien dan 10" op LP. Het waarnemen in NL blijft gelukkig belangrijk zo.
In veel gevallen is dat inderdaad zo gebleken, mits je op een donkere stek zit in NL. Vooral voor de zwakke en uitgestrekte nevels is een donkere en transparante hemel doorslaggevend is mijn idee.


Was dat zijweggetje waarop je waargenomen hebt 5 minuten rijden vanaf de slagboom met die man? En dan in westelijke richting neem ik aan. Ik heb ook een plekje gezien op het pad van Mirador de los Andenes naar de Roque, in WZW richting.
Het zijweggetje ligt aan een scherpe bocht, inderdaad aan de westkant en 5 minuten naar beneden vanaf het begin van het observatorium terrein (waar de bewaker zat). Op het pad vanaf de Mirador de los Andenes richting oosten zijn meerdere geschikte (beschutte) plekjes te vinden.


En dat je er voor hebt gekozen een hele nacht op La Palma "op te geven" voor een marathon. Erg bewonderenswaardig allemaal!
Het is geen straf hoor om alle Messiers te bekijken onder een stikdonkere hemel ;). Maar ik begrijp je punt wel, er is toch wat minder tijd om de objecten echt goed te observeren. De rest van het jaar doe ik dat echter wel en ik vind het gewoon leuk om 1x per jaar zo’n marathon te ondernemen. En het gaat uiteindelijk toch om het plezier dat je er aan beleeft.
 

John Baars

Moderator
Woorden schieten tekort.......
Topprestatie! Dit blijf je je leven langen heugen. Zelfs je kleinkinderen zullen vragen: "Opa vertel nog eens van toen, die Messier Marathon?"
:goedgedaan
 

Jef De Wit

Donateur
Ik geef het toe, na het lezen van zo'n verslag slaat het "duiveltje in mij" door pure jaloezie nog roder uit (dan normaal) :p
 

ArnoM

Donateur
Lekker bezig geweest Cloudbuster!
Lijkt mij toch ook wel een keer leuk om daar rond te struinen. Helemaal na zo'n verslag. En dan ben ik niet eens een echte visueel waarnemer. Maar zo'n marathon lijkt mij leuk om te doen (al dan niet met GOTO of te wel valsspelen :shock:)
 
Bovenaan Onderaan