Prijzen opdampen spiegels

janvangastel

Meten is weten
Maar ergens zou een kostprijs per eenheid van oppervlakte een billijker systeem zijn.
Ik weet niet hoe het in zo'n bedrijf gaat, maar als ik kijk naar Almere, gaat dat niet op. Een kleine spiegel coaten kost precies net zoveel tijd als een grote. Je moet precies dezelfde handelingen verrichten en het vacuum trekken van de opdampklok gaat niet sneller als en een kleine spiegel in ligt. Alleen als je meerdere spiegels in de klok kunt plaatsen zou zo'n soort argument opgaan.
 

svdr

Uranus
Alleen als je meerdere spiegels in de klok kunt plaatsen zou zo'n soort argument opgaan
Dat is samengevat inderdaad waar ik ongeveer naar toe wou. Je had het zelf ook al eerder aangebracht, meen ik. Het betekent natuurlijk dat je dan over verschillende houders moet beschikken om meerdere spiegels tegelijk te kunnen verwerken. Maar dan moet je voor een run weer over voldoende spieges beschikken die allemaal dezelfde type coating moeten hebben.

Niet evident allemaal.
 

Houdini

Donateur
In mijn ervaring heel variabel, van 5 tot 25 jaar.
Mijn slechtste ervaring was met de 63cm spiegel. Die dateert van 2002 en de coating was in 2007 al volledig om zeep (met groene en paarse oxidatievlekken).
Het hangt af van de kwaliteit van de coating en van de manier waarop je de optiek bewaart - binnen of buiten, met voldoende ventilatie of in een gesloten buis/doos. Condens op de spiegel is niet goed (kan coating aantasten), maar niet zo gemakkelijk te verhinderen bij grote optiek die je na een nacht waarnemen koud binnenbrengt in een warme omgeving. Vandaar het nut van de extra "hydrofobe" laag.
 

PatrickB

Quaoar
Vroeger, toen ik mijn spiegels nog verzilverde, plaatste ik na het observeren een fijnmazig zakje met silica-gel korrels (+-200g), in de kleine afgesloten spiegelbak. Het zakje silica-gel zat dus bijna permanent in de telescoop. Dit maakte een wereld van verschil. Af een toe moest je die silica-gel korrels natuurlijk weer even drogen (tot ze terug donker paars werden).

Sinds mijn spiegels veraluminiseerd zijn doe ik de moeite (spijtig genoeg) niet meer.
Ik denk wel dat het een groot verschil zou maken, ook bij alu coatings, want m.i. is condens (na een koude nacht) het meest "sletig" voor je spiegel.

Ik ben geen (ervarings-)expert, maar ik denk dat een hydrofobe laag maar blijft werken zolang je spiegel perfect clean is/blijft. Zodra er wat stof op komt, heb je terug condensatiekernen. Silica-gel blijft wel werken.

Patrick
 

sixela

Alexis - moderator
Die hydrofobe laag is op termijn vooral handig omdat er geen water in de nauwe kanalen tussen de SiO2-kristallen naar de Al kan. Dus als er condensatie op de spiegel komt, heb je minder kans dat hij tot aan de Al-laag raakt.
 

svdr

Uranus
Hoe zeer hydrofoob is die laag eigenlijk? Wat is daar over bekend?

Levensduur? (grote gok denk ik?)
Gevoeligheid voor chemicaliën/ reinigen? (Detergent?)
Mechanische integriteit?( wrijven met katoenwatten?)

Is het hetzelfde spul dat ze tegeunwoordig op verrekijkers zetten?
 
Laatst bewerkt:

svdr

Uranus
Even een vraagje tussendoor. Hoe lang blijven de huidige 'gewone' coatings goed? (even uitgaande van redelijk intensief gebruik)
Zoals Robert zegt, zeer variabel. En zeer vreemd ook. Ik heb ooit spiegel gehad die plots kuren kreeg. Altijd zelfde plaats bewaard, maar plots (na meer dan 20 jaar!) leek het alsof er in de coating gangen van de mineermot (zoek maar op google) verschenen. De spiegellaag bladerde onregelmatig in gangetjes van zowat 1-2mm breed af.
Uiteindelijk de laag laten strippen en opnieuw laten opdampen + SiO2 overcoat om na zowat 2jaar identiek hetzelfde voor te hebben op dezelfde plaats. Uiteindelijk de toplaag eraf geslepen en opnieuw geparaboliseed. Voorlopig uitmuntend, voor nu althans.
 

sixela

Alexis - moderator
Hoe zeer hydrofoob is die laag eigenlijk? Wat is daar over bekend?

Levensduur? (grote gok denk ik?)
Gevoeligheid voor chemicaliën/ reinigen? (Detergent?)
Mechanische integriteit?( wrijven met katoenwatten?)
Ik heb de indruk dat zelfs als het de laag op het oppervlak weg is, de gaten tussen de SiO2 kristallen langer gevuld blijven. Dus het beschermt waarschijnlijk langer dan het het oppervlak echt hydrofoob houdt.

Maar na 3 keer kuisen en een paar jaar bleek alvast op een recent gekuiste MCM (niet de mijne) het oppervlak inderdaad echt hydrofoob: na het wassen/spoelen hield ik de spiegel schuin en werkelijk alles gleed er onmiddellijk af, zonder ook maar één druppeltje dat bleef kleven.

Even hard als SiO2 lijkt het me niet, maar je wrijft het er alvast niet zó van.
 

svdr

Uranus
Om hier nog even op terug te komen : heeft zo'n hydrofobe laag ook invloed op het aandampgedrag?
 

sixela

Alexis - moderator
Ja, uiteraard (als ze nieuw is duidelijk). Of dat nog zo na jaren kuisen is, dat is een andere vraag.
 

Houdini

Donateur
Ik heb vorige zaterdag de 63cm spiegel naar MCM gebracht en heb anderhalf uur met de eigenaar (Alain Badoche) doorgebracht in zijn werkplaats, hij heeft me zijn installaties getoond. Heel boeiend als je wat in techniek geïnteresseerd bent...

Alain Badoche vertelde me dat de hydrofobe laag een toepassing is van de anti-condens coatings op brillenglazen. Hij heeft me getoond hoe goed de coating vloeistoffen afstoot, vloeistofdruppels gedragen zich heel bizar op het oppervlak (ze willen echt weg!). Een demonstratie van het verwijderen van een vingerafdruk op een nieuwe coating, met wat alcohol en watten, de coating stoot ook de alcoholdruppels af en laat geen enkele sporen na.

Hij was ook blij dat Jans spiegel uiteindelijk goed was terechtgekomen :).
En hij vertelde me ook dat hij waarschijnlijk volgend jaar zijn prijzen zal moeten verhogen.
 

sixela

Alexis - moderator
Ja, die druppels zijn geen halve bolletjes maar bijna hele bolletjes als ze toch op het oppervlak blijven. Gek.
 

Houdini

Donateur
Bedankt voor het adres, capaciteit tot 1100 mm is perfect :).
Ondertussen heb ik mijn 63cm spiegel terug van MCM. Ziet er beter dan ooit uit, wachten op de eerste heldere nacht...
 

rweust

Donateur
Dit soort vuil- en vochtafstotende coatings bestaan al veel langer. Ik heb een tijdje in de vlakglas branche gewerkt, ruim 20 jaar geleden, en toen was er al Clearshield.
Een coating die zich goed hecht aan glas, al heb ik me altijd wel afgevraagd of de hechting door "chemische inwerking met het glas" tot stand kwam, zoals de fabrikant toen graag geheimzinnig deed voorkomen. De coating was namelijk erg vriendelijk, betrof geen gevaarlijke stof en kom ook gewoon met de handen bewerkt worden, dit in tegenstelling tot stoffen die echt chemisch inwerken op glas.

De Clearshield coating wordt gewoon met een spuitpistool opgespoten op verticaal opgesteld glas, waar na men het kort laat aandrogen en het glas naspoelt met demiwater. Bijna ieder lokaal vlakglasbedrijf kan dit dus verzorgen. Deze coating wordt gebruikt voor anti-graffiti toepassingen, maar ook op douchedeuren tegen kalkaanslag en voor buitenglas wat men minder wenst te wassen. De flink hydrofobe en anti-hechting eigenschappen van deze coating worden, naar ik verwacht, gecreëerd door opbrengen van een zeer dun, uitvloeiend polymeerlaagje met zeer lage oppervlaktespanning.

Het zit goed vast op glas, is met het blote oog of loep niet te detecteren en laat zich ook niet meer verwijderen. Nadeel is echter dat door regelmatig schoonmaken (zeker met antikalk of ontsmettende middelen) en mechanische belasting deze Clearshield coating wel afslijt en minder effectief wordt op termijn. Er kan dan een nieuwe laag aangebracht worden, maar voor voorkomen van vuilaanhechting aan buitenglas is Clearshield meer en meer verdrongen door een metallische (harde, gebakken) coating, zoals Bioclean, die naast hydrofobe werking ook door UV inwerking een kataliserende werking heeft bij het afbreken en losmaken van vuil.

Maar voor extra bescherming van een telescoopspiegel zou een Clearshield coating dus best kunnen werken. Of dit hele dunne polymeer laagje optische invloeden heeft, durf ik niet te zeggen, dit zou misschien een keer uitgeprobeerd moeten worden. Net als misschien de mogelijke inwerking op aluminium, wat ik overigens niet snel verwacht.

before-after_clearshield.jpg
 
Laatst bewerkt:

Roel

Totaal niet relevant
Op www.astrotreff.de kwam ik dit goedkoper alternatief tegen: www.taurustelescopes.com
Voor echt grote spiegels loont het misschien wel om een ritje op en af naar Polen mee in te plannen in je project :).

Patrick
Erg interessant, zeker nu een spiegel naar Orion UK sturen en weer teruggestuurd krijgen nogal een bureaucratisch avontuur lijkt te worden. De pijzen vallen me ook best mee, dus dit zou een mooie optie kunnen zijn voor mijn in "aanbouw" zijnde 400mm f/4.
 

sixela

Alexis - moderator
PVD voor de SiO2 laag is een "klassieke" overcoat en niet even durzaam. Eigenlijk deponeer je daarmee SiO en je laat het oxideren tot SiO2, maar het maakt een kristalrooster dat minder compact is en met meer tunnels tussen kristaleilandjes die tot aan de Al gaan. Om maar te zeggen: liever die 96% relfectiviteitscoating. Hopelijk gebruikt die iets beters dan PVD (nl. IAD).
 
Bovenaan Onderaan