Oculairs voor hoogste vergrotingen

Andromedaris

Donateur
De maand mei, dat betekent: uitkijken naar - en voorbereiden op - zuiderse en alpiene bestemmingen met de beste seeing.
Daarom doe ik nu online research met het oog op nieuwe aankoop van oculairs in het 6mm tot 3mm bereik voor de hoogste vergrotingen.

Om mijn zoektocht te kaderen: op dit moment werk ik met deze kijkers.
  • 400mm f/4.5 Dobson (op EQ platform) >> vooral voor deep sky werk
  • 318mm f/6 Dobson >> vooral voor planeten en als tweede deep sky kijker (wanneer ik "gevorderd" gezelschap heb)
  • 127mm f/12 Maksutov >> voor "grab & go" Maan waarnemingen + 'outreach / public astronomy' (+ watervogels)
  • 96mm f/6 ED refractor >> voor rich field deep sky en voor de Zon (+ natuurexcursies)
Ze willen allemaal mee op reis, maar de eerste en de laatste maken nu de meeste kans.

Ik heb al de Baader Hyperion Mark IV zoom 24 - 8mm (gebruik ik soms mono voor een korte sessie, maar is vooral bedoeld voor de binoviewer).
"Mono" werk ik met deze vaste oculairs onder de 10mm:
  • 9mm Nagler Type 1 (mijn oude werkpaard, aan vervanging toe gezien o.a. wat verouderde coatings?)
  • 9mm University Optics ortho
  • 7mm Pentax XW
  • 7mm Fujiyama ortho (ik vind het interessant om oculairs te vergelijken)
  • 6mm Baader classic ortho
  • 5.5mm Meade UWA >> ik was er eerst kritisch over, maar vond ook positieve verslagen in deze post van @Roel
  • 2.4mm Vixen HR
In die range zou ik ook kunnen werken met 2x en 3x Barlows (TeleVue), maar ik merk dat ik ze steeds minder (graag) gebruik.
Om in de hoogste vergrotingen het "gat" te vullen voor 100x tot 200x in de refractor en voor de momenten/locaties met de beste seeing (in de Dobsons), was ik nu aan het kijken naar deze opties:
Over oogafstand / eye relief:
Ik draag een bril, maar observeer meestal zonder - zeker op de hoge vergrotingen.
Voor outreach / public astronomy is een grote eye relief wel interessant, maar zelden toon ik objecten boven 200x vergroting.

Welk(e) oculair(s) zouden jullie adviseren in de 6mm tot 3mm range, voor deep sky of voor planetaire waarnemingen?
Jullie mogen natuurlijk ook mijn huidige collectie in vraag stellen en suggesties doen voor alternatieven.

Zou het advies verschillen voor de verschillende kijkers?
Ik wil mijn keuze nu wel in de eerste plaats afstemmen op de 400mm f/4.5 Dobson en de 96mm f/6 refractor.

Alvast bedankt!
 
Laatst bewerkt:

TomC

Arp_244
Het zou waardevol zijn, mocht je voor bovenstaande oculairs ook kunnen aangeven welke / hoe vaak je ze gebruikt.

De TOE oculairs zijn subliem goed. Ik overweeg zelf om mijn Delos 3.5mm te verkopen indien er een TOE 3.3mm gunstig geprijsd verschijnt.

Voor jou als optie, zou een Delos 4.5mm mogelijks een fijne keuze zijn.

Ter info: ik zag voorbije ATT een Vixen HR 2.4mm nieuw liggen ... voor 600 euro. Ik schrok me een bult.
 

Andromedaris

Donateur
Bedankt, Tom.

Over het gebruik:
  • 9mm Nagler Type 1 >> Heb ik sinds 1998 enorm veel gebruikt in de Dobsons. (Tussen haakjes: voordat ik alle volgende oculairs had, was het mijn "kortste" brandpuntsafstand en deed ik alle verdere vergrotingen met de 2x en 3x barlows.) Ik vermoed dat het kan lonen om deze te vervangen. Maar vooraleer ik dit werkpaard op pensioen stuur, moet ik wellicht eens vergelijken met b.v. Pentax 10 XW of iets dergelijks.
  • 9mm University Optics ortho (ca. 45°) >> Gebruik ik vooral voor planeten, af en toe ook op een galaxy of PN om te zien of het object nog extra details prijsgeeft. In de Dobsons op EQ platform is beperkt beeldveld meestal geen probleem. = een blijvertje
  • 7mm Pentax XW (70°) = een blijver
  • 7mm Fujiyama ortho (42°) >> vooral voor planeten, af en toe ook op een galaxy of PN (zoals de 9mm), maar ik gebruik de 7mm wel minder dan de 6mm en 9mm ortho's.
  • 6mm Baader classic ortho (52°) >> Gebruik ik vooral voor planeten (als de seeing mee wil), af en toe ook op (kleine) deep sky objecten. Er zijn wellicht betere ortho's, maar deze was een goedkope binnenkomer in de ortho wereld. Nog een bedenking: "werkt" een 6mm ortho wel in een f/4.5 Dobson of kan je toch beter een langer oculair barlowen? = niet per se een blijver, wel interessant om te vergelijken.
  • 5.5mm Meade UWA (82°) >> Gebruik ik niet zo veel in de Dobsons, blijkt vaak al teveel vergroting in de lage landen. Presteert wel OK als de seeing meewerkt, maar ik kan niet vergelijken met alternatieven. @TomC Zie je de 4.5mm Delos als vervanger van, of als aanvulling op, deze? Een tijdje naast elkaar gebruiken en vergelijken kan natuurlijk ook.
  • 2.4mm Vixen HR ("gebarlowde ortho") >> Ik heb die pas sinds kort, nog geen jaar - heb hem in die tijd minder dan een handvol keren zinvol kunnen benutten, maar heb ook te weinig onder goeie omstandigheden waargenomen. De intentie is er in elk geval om méér onder de sterren te staan en gericht die goeie seeing op te zoeken. Wanneer de seeing het toelaat om hem te gebruiken, is het sowieso een memorabele waarneming :geek: = een blijver. (wordt ook een collector's item)
 
Laatst bewerkt:

TomC

Arp_244
Erg leerrijke informatie, dank je. Vooral de vele ortho's en hun gebruik zijn boeiend om te lezen, dat gebeurt minder en minder tegenwoordig.

Mijn advies voor jouw serie oculairs:
9mm Nagler: bijhouden. Puur nostalgie.
9mm UO: topper, bijhouden.
7mm XW: bijhouden - of inwisselen voor Delos 8mm)
7mm Fuji: bijhouden, is naar mijn mening beter dan de BCO.
6mm BCO: wegdoen.
4.5mm Delos aan te kopen
2.4mm HR voor extreme vergroting.
 

Skyheerlen

Moderator
Leuk topic.

Ik ben het eens met Tom. Ik heb zelf een setje BCOs en een setje BGOs / Fujiyama’s (toen de BGOs de markt af gingen, moest ik aanvullen met Fujiyama’s) gehad, en de BCOs vlogen er toen snel weer uit. De BGOs / Fs zijn veel beter.

Eens je een XW hebt, is wegdoen en vervangen door een Delos niet zinnig (naar mijn mening). Ik heb de XWs compleet en een aantal Delossen, en de verschillen zijn marginaal. De XWs hebben een betere inkijk, maar ik weet dat Tom juist de omgekeerde mening heeft. Persoonlijk dus.

Die Delos4.5 (of XW5 😃) is idd een goede aanvulling.
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Zelfde reactie als Tom. Delos of XW, Japanse orthos en TOEs (die zijn wel comfortabeler dan orthos). Eventueel een barlow om je breedhoekoculairs nog te kunnen gebruiken op hogere vergroting (bijvoorbeeld een Baader VIP plus de adapter van Pierro-Astro naar T2 en wat ringen om die op 2" oculairs te schroeven). En uiteraard: die Vixen HR niet wegdoen.
 

Roel

Pierewaaier
Even over die 5.5mm Meade UWA: die is opvallend goed in z'n prijsklasse en zeer comfortabel, maar een Pentax/Delos is wel een niveau hoger. Ik zou de UWA echter niet wegdoen, want bij kijkers met lange brandpunten (je 318mm f/6 bijvoorbeeld) kan het bij dergelijke oculairs nét het vergrotings-tussenstapje zijn wat je nodig hebt.

Ik kan verder trouwens helemaal meegaan in het advies van de voorgaande drie.
 

Andromedaris

Donateur
Bedankt voor de reacties!

Ik ben me ervan bewust dat ik een vraag gesteld heb die in tientallen sub-onderwerpen en posts zou kunnen opgesplitst worden, zoals er op dit forum of (nog veel meer) op Cloudy Nights specifieke posts zijn over vergelijking van b.v. Pentax XW5 versus Pentax XO5 versus ZAO en nog 10 andere ortho's.
Op dit moment wil ik mij beperken tot oculairs die nog voldoende vlot verkrijgbaar zijn aan "redelijke" prijzen, nieuw of tweedehands, maar geen oudere collector's items.
Ik ben wel bereid om te investeren in kwaliteit om de komende jaren mijn tijd onder de sterren zo goed mogelijk te spenderen, nu mijn ogen nog mee willen :geek:

Hieronder denk ik luidop verder over jullie suggesties en info van elders uit dit forum en de Engelstalige fora.
 

Andromedaris

Donateur
Over oculairs met groot beeldveld:
  • Die had ik niet als opties in #1 opgenomen, goed dat jullie daar alsnog op wijzen, zeker voor deep sky.
  • 9mm Nagler (82°) "bijhouden, pure nostalgie", ja dat is wel mooi en dankbaar, een vat vol impressies op mijn netvlies.
  • Delos of XW: over de individuele voorkeur qua kijkcomfort had ik op dit forum al eerder gelezen. Persoonlijk neig ik naar Pentax.
  • @TomC Je schreef: "7mm XW: bijhouden - of inwisselen voor Delos 8mm" >> Heb je daarvoor nog andere redenen dan het kijkcomfort?
  • Delos 4.5 (72°) >> Daar zal ik gauw meer reviews over lezen.
  • XW5 (70°) >> Dat zou dan een vervanger zijn voor de Meade UWA 5.5. Als ik die laatste behoud, is XW3.5 te overwegen of zou die wellicht te weinig gebruikt worden?
  • Delos en XW associeer ik toch eerder met deep sky (gezien het brede beeldveld) dan met planetair werk, onterecht? Wie van jullie neemt planeten waar met Delos of XW en vindt de ortho's overbodig / geen meerwaarde hebben? Idem voor b.v. planetaire nevels op hoge vergroting. Het hangt er wellicht ook deels van af of je een volgmontering hebt.
  • Delite (62°) is nog niet vernoemd...
 

Andromedaris

Donateur
Over ortho's (voor planeten of kleine deep sky objecten):
  • Ter vervanging van de 6mm BCO heb ik zonet een tweedehandse Tak MC Abbe ortho 6mm (45°) gevonden voor een mooie prijs. Oogafstand 4.8mm is wel klein, benieuwd hoe dat in de praktijk uitdraait qua comfort (rubber oogkap) en met b.v. mogelijke condensatie van de ooglens. Of is het, zeker in de snelle (f/4.5) Dobson, beter om b.v. een 12.5mm ortho te barlowen?
  • De TOE 4mm (52°) blijft mij aanspreken. Buy once, cry once. @TomC Als je jouw Delos 3.5 (72°) zou vervangen door TOE 3.3, maakt het (veel) kleinere beeldveld jou niet uit in die vergroting?
  • Ik heb de Baader oculairrevolver (turret) om 4 oculairs (1.25") snel te wisselen. Ideaal is dan als de oculairs (min of meer) parfocaal zijn, maar dat zijn ze meestal enkel binnen het merk, zoals de Fujiyama's, b.v. vier van de reeks 9-7-6-5-4, al hebben die laatste twee wel érg korte oogafstand (4.0 en 3.4mm) en zijn die kortste brandpuntsafstanden misschien niet bruikbaar zonder barlow in de snelste (f/4.5) kijker? Heeft iemand van jullie daar ervaring mee? Hoe vergelijkt deze piste met de Nagler zoom 6-3mm? (zie ook hieronder)
 
Laatst bewerkt:

Andromedaris

Donateur
Over de zooms vermeld als opties in #1:
  • Het valt op dat die zooms hier in de reacties (tot nog toe) niet als advies naar voor geschoven worden.
  • De Nagler 6-3 heeft 10mm oogafstand (beter dan ortho's in die range) en ca. 50° constant AFOV, is flexibel (vergroting aan te passen aan de seeing) maar kan puur op "prestaties" (weergave van details) volgens de specialisten (of puristen?) niet tippen aan de ortho's. Wie heeft ze vergeleken en kan uit ervaring spreken?
  • De Leica zoom (+ barlow in de f/4.5) >> ik link hier nog eens naar deze post voor het vervolg van die bespreking
 

Andromedaris

Donateur
Over barlows:
  • Baader VIP is flexibel, kan verschillende vergrotingsfactoren leveren met de extensies. Dat lijkt mij een pluspunt, maar tegelijk ook wel wat gedoe (met ringen en adapters) in het donker en hoofdreken"werk" bij het waarnemen. Of wordt dat al snel routine?
  • Die VIP is dus zowel voor 2" als voor 1.25" oculairs bruikbaar?
  • Hoe vergelijken mijn TeleVue 2x Big Barlow (2") en TeleVue 3x Barlow (1.25"), ook alweer 20 à 25 jaar oud, met de vorige?
  • Is de VIP inderdaad zo'n goede barlow dat je niet of nauwelijks merkt dat er extra glas in de lichtweg zit?
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Of is het, zeker in de snelle (f/4.5) Dobson, beter om b.v. een 12.5mm ortho te barlowen?
Eigenlijk wel. Je hebt bij een "klassieke" ortho al last van sferische aberratie op f/4,5. Behalve bij de Zeiss ZAO-II.

Daarom zijn Pentax XO, XP, Vixen HR, en Tak TOE niet echt "zuivere" orthos.

Wel al een pak minder met een Paracorr, daar is een 6mm niet gebarlowde ortho nog acceptabel. Niet even scherp als een gebarlowde langere ortho als de seeing echt goed is, maar als de transmissie iets beter is kun je toch die ongebarlowde verkiezen. Hangt af van het object.
 
Laatst bewerkt:

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Over barlows:
  • Baader VIP is flexibel, kan verschillende vergrotingsfactoren leveren met de extensies. Dat lijkt mij een pluspunt, maar tegelijk ook wel wat gedoe (met ringen en adapters) in het donker en hoofdreken"werk" bij het waarnemen. Of wordt dat al snel routine?
  • Die VIP is dus zowel voor 2" als voor 1.25" oculairs bruikbaar?
  • Hoe vergelijken mijn TeleVue 2x Big Barlow (2") en TeleVue 3x Barlow (1.25"), ook alweer 20 à 25 jaar oud, met de vorige?
  • Is de VIP inderdaad zo'n goede barlow dat je niet of nauwelijks merkt dat er extra glas in de lichtweg zit?
In de praktijk kies je één configuratie en vijs je die op verschillende oculairs en dan is het niet echt gedoe meer. Voor specifieke doeleinden (bijvoorbeeld: je wilt per se 100° kijkhoek bij hoge vergroting, je wilt een Apollo 11 vergelijken met een Delos of Ethos bij gelijke vergroting, enz.) kun je dan nog wat extra klooien.

Bij mij is het eigenlijk dit:
1E8EC2FE-30AD-4CD4-9471-3163114EC059.thumb.jpeg.70a3b162c1119741325c739ea8093fc6.jpeg


Bij sommige oculairs waarvoor de vergrotingsfactor te weinig zou zijn met dit stukje (bijvoorbeeld de Leica Zoom) heb ik gewoon een 20mm 2" barrel verlenging vast op het oculair zitten. Ook geen geklooi want zo is die altijd 'barlow-ready'.

Voor alle 1,25" oculairs klets je dat ding gewoon op de 2"-1,25" adapter.
 
Laatst bewerkt:

Andromedaris

Donateur
Eigenlijk wel. Je hebt bij een "klassieke" ortho al last van sferische aberratie op f/4,5. Behalve bij de Zeiss ZAO-II.

Daarom zijn Pentax XO, XP, Vixen HR, en Tak TOE niet echt "zuivere" orthos.

Wel al een pak minder met een Paracorr, daar is een 6mm niet gebarlowde ortho nog acceptabel. Niet even scherp als een gebarlowde langere ortho als de seeing echt goed is, maar als de transmissie iets beter is kun je toch die ongebarlowde verkiezen. Hangt af van het object.

Dan was ik mij niet bewust van die problemen en kijk ik al uit naar betere beelden met een andere aanpak.

Hoe zit het met sferische aberratie (of andere kwesties) bij f/6?
Zijn de ongebarlowde ortho's (Fujiyama's, University Optics, Tak Abbe ortho) onder de 10mm wel bruikbaar, zonder barlow en zonder Paracorr, bij f/6?
Maakt dat nog een verschil in een f/6 reflector versus een f/6 refractor?
#durftevragen
 

TomC

Arp_244
@TomC Je schreef: "7mm XW: bijhouden - of inwisselen voor Delos 8mm" >> Heb je daarvoor nog andere redenen dan het kijkcomfort?
Neen, louter kijkcomfort. Ik heb lange tijd met enkel een Delos 10 en 6mm gewerkt, maar merk nu dat de 8mm zowat de "perfecte" breedbeeld glasbokaal is in combi met m'n 16" Alkaid.

XW5 (70°) >> Dat zou dan een vervanger zijn voor de Meade UWA 5.5. Als ik die laatste behoud, is XW3.5 te overwegen of zou die wellicht te weinig gebruikt worden?

In vergelijking met m'n 4.5mm Delos, gebruik ik de 3.5mm Delos een aanzienlijk stuk minder.

Wie van jullie neemt planeten waar met Delos of XW en vindt de ortho's overbodig / geen meerwaarde hebben?
Voor planeten grijp ik altijd terug naar een ortho. Het Delos wordt dan enkel gebruikt omdat die juist de optimale balans heeft betreffend 'seeing vs vergroting', en er geen equivalent ortho in m'n koffer ligt.
(overigens de reden waarom ik onlangs een BGO 5mm heb terug gekocht, en nu serieus lonk naar dat TOE 3.3mm)

De TOE 4mm (52°) blijft mij aanspreken. Buy once, cry once. @TomC Als je jouw Delos 3.5 (72°) zou vervangen door TOE 3.3, maakt het (veel) kleinere beeldveld jou niet uit in die vergroting?
Neen, niet echt meer. Je zit dan op dermate hoge vergrotingen, dat een breedbeeld nog weinig extra waarde heeft - mits een goed EQ platform. Het gaat 'em dan vooral over datgene er zich centraal afspeelt, dan wil ik daar ook de maximale aandacht op krijgen, met de optimale beeldkwaliteit. Ergo, een ortho.
 
Laatst bewerkt:

Andromedaris

Donateur
Duidelijk!

Ik dacht nog even aan het verschil in brandpuntsafstand/vergrotingen in 16" f/4.5 versus f/4.2 (zonder/met Paracorr) maar dat maakt niet zoveel uit.
Voor 1,5 à 2mm uittreepupil had/heb ik 13mm (in de f/6), 9mm en 7mm als werkpaarden, die laatste twee stel ik nu niet in vraag om te vervangen door 8mm.
 
  • Leuk
Waarderingen: TomC

Andromedaris

Donateur
Over barlows:
  • Baader VIP is flexibel, kan verschillende vergrotingsfactoren leveren met de extensies. Dat lijkt mij een pluspunt, maar tegelijk ook wel wat gedoe (met ringen en adapters) in het donker en hoofdreken"werk" bij het waarnemen. Of wordt dat al snel routine?
  • Die VIP is dus zowel voor 2" als voor 1.25" oculairs bruikbaar?
  • Hoe vergelijken mijn TeleVue 2x Big Barlow (2") en TeleVue 3x Barlow (1.25"), ook alweer 20 à 25 jaar oud, met de vorige?
  • Is de VIP inderdaad zo'n goede barlow dat je niet of nauwelijks merkt dat er extra glas in de lichtweg zit?

Had ik nog niet vermeld:

Ik heb naast de genoemde TeleVue barlows ook de Baader zoom barlow die 2,25x levert in combinatie met de Baader Hyperion Mark IV zoom 24-8mm, waarvoor hij ontwikkeld is.
Die Baader zoom barlow laat zich ook combineren met andere (1.25") oculairs door hem in/op te schroeven, maar ik heb gelezen dat de vergrotingsfactor dan anders wordt (te meten of te berekenen met barlow formule).
Dat zou ik eerst verder uitproberen en het gebruiksgemak, voordelen en beperkingen vergelijken (voordat ik naar Baader VIP zou gaan), tenzij... iemand met die kennis/ervaring hier al de conclusies van dat 'onderzoek' kan voorspellen?
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Dan was ik mij niet bewust van die problemen en kijk ik al uit naar betere beelden met een andere aanpak.

Hoe zit het met sferische aberratie (of andere kwesties) bij f/6?
Daarop gebruik je zonder problemen niet-gebarlowde orthos zelfs op de grootste vergrotingen.
 
Bovenaan Onderaan