Object van de Maand September 2022: Messier 39

Jef De Wit

Donateur
Sommigen beweren dat Messier 39 (NGC 7092) al in 325 v.Chr. werd ontdekt door Aristoteles (die wel de ontdekking van M41 op zijn naam mag schrijven). Anderen beweren dat het object voor het eerst werd gezien door Le Gentil in 1750 (die wel M8 en M32 ontdekte). Zeker is in elk geval dat Messier op 24 oktober 1764 tegen deze open sterrenhoop aanliep en het op zijn lijst zette.

M39 is een groot en helder object, met het blote oog zichtbaar vanop een donkere locatie. Hoeveel sterren kan je tellen, met welk instrument, vanop welke locatie? Hoe groot schat je de cluster? Schenk ook aandacht aan sterrenduo's (aan de oostrand zit trouwens de 'officiële' dubbelster HJ 1657). M39 ligt in het sterrenbeeld De Zwaan, maar niet in het bekende 'kruis'. Welke starhop gebruikte je om bij het object te komen?

Voor waarnemers die - na hun bezoek aan M39 - nood hebben aan meer uitdaging: de planetaire nevel Minkowski 1-79 staat ongeveer een graad ten noordoosten en de weinig bezochte donkere nevel Barnard 363 (slechts één waarneming in DeepskyLog!) staat ongeveer een graad ten noordwesten.

Schermafdruk 2022-09-01 21.04.48.png
 

markus17

Ganymedes
Ja, hebbes! Vanuit het stadse Groningen met de kleine 7x50-verrekijker floepte M39 vanaf Deneb binnen de minuut in beeld. Nog nooit zo snel heb ik een nieuw object gevonden, en dat in de wirwar van Cygnus. Rechts ervan zit een reeks felle sterren die overeen komen met de PSA en het kaartje hierboven.

Ik heb de kleine kijker gepakt omdat deze een breder beeld geeft, licht om te hanteren, en de telescopen niet over de balkonrand komen, het object zit immers nu vrijwel in het zenit. En dat, is dus niet te doen :(

Super leuke maar iets te korte ervaring - ik ben langer bezig dit stukje te typen - later in de maand gaat het hopelijk iets eenvoudiger. En daar heb ik wel zin in, want met deze bescheiden kijker was er duidelijk een vrolijk clubje sterren te zien. Het is met een kleine verrekijker ongeveer net zo goed te zien als die twee/drie fijne clusters links/oost/noord van Kelb el Rai (4665 en kerstboom 6633 en 4756, al is die minder helder, denk ik). Die clusters zijn een groot plezier met een bescheiden 127mm-refractor, ik ben dus zeer nieuwsgierig naar dit object met de 'grote' telescoop op lage vergroting.

Leuk!
 

markus17

Ganymedes
Met de stoute slippers ben ik toch weer naar buiten gelopen, en nu met de grote 9x63-verrekijker. Alle sterren zijn een stuk feller en door het iets kleinere beeldveld was het iets lastiger zoeker, een minuutje vanaf Deneb, links omhoog richting nekpijn, dan zit je goed deze tijd van het jaar.

Het cluster is een stuk duidelijker te zien, misschien zelfs helderder dan de clusters bij Kelb el Rai.

Ook is nu ondertussen wel duidelijk dat wij sterrenkijkers helemaal niet aan yoga hoeven te doen, gezien de bizarre pozes die soms nodig zijn om te zien wat we willen.

Ik kan niet wachten tot de refractor er bij kan. Leuker!
 
Daarnet pas klaarde het op. Met de newton ernaar gemikt. Tube stond geheel verticaal!
Eigenlijk is de cluster zo helder dat je niet moet starhoppen. Als je een beetje weet hoe ver hij zit ten noordoost van Deneb, dan zie je hem al in de zoeker. (Met een RDF moet dit dus ook lukken).
Tja, mooie cluster natuurlijk, bij 40x en 1,5°, groot, heldere sterren, goed los van elkaar maar toch soms vriendjes. Een dubbel centraal, en in zuid een boogje van 3.
Gezocht naar de dubbel HJ 1657 (Herschel J.) en vergroot naar 180x. Ja, gemakkelijk. In de cataloog vind je 9,0 en 12,1 en 23" gescheiden en positiehoek 16°.
Ook nog een tweede gevonden! A 770 (Aitken). Het is zelfs een triple. Namelijk in west is ook een boogje van 3, het gaat over de middelste van 8,7 en de noordelijke van 10,6. Dit is 99" gescheiden en positiehoek 10°. Maar vergroot alvast ook die noordelijke ster. Daar staat ook een 12,0 dicht ertegen, 7" gescheiden en positiehoek 41°.
Zie het kaartje hier waar die 2 dubbels zitten:
.
dblsms39.png
.
 

EdwardB

Donateur
Cygnus gaat bij mij al gauw achter de dakrand. Niet al te lang na de schemering heb ik M39 opgezocht met de 10x70 verrekijker. De transparantie is een stuk achteruitgegaan de laatste dagen. Voor M39 is dat niet zo'n probleem.

De starhop is eenvoudig. Vanaf Deneb naar 59 en 63 Cygni en in het verlengde van die twee vind je de hoop.

In de verrekijker is M39 een driehoekje van sterren van een halve graad.
 

Jef De Wit

Donateur
Ook nog een tweede gevonden! A 770 (Aitken). Het is zelfs een triple. Namelijk in west is ook een boogje van 3, het gaat over de middelste van 8,7 en de noordelijke van 10,6. Dit is 99" gescheiden en positiehoek 10°.
Ik heb A 770 toegevoegd aan het databestand van DeepskyLog. Bedankt voor de tip (y)
 

skyfan

over de datum
Het is dat ik gisteravond achter de kijker even op het forum keek of er nog een OvdM was, anders had ik hem gemist. Gezien vanuit Essen (B) met de Vixen SD115S, bij 40x (Nagler 22) een driehoekige cluster van 20 heldere sterren, in de APM Zoom ingezoomd naar 10 mm , dan is hij beeldvullend, tel ik ca 60 sterren. Er was veel dikke cirrus, ik kon ca mag 3 zien. Later werd het beter en kon ik de begeleider van de dubbelster ook zien. Na 1 uur klaarde het verder op en was zelfs de melkweg zichtbaar, met de Canon 10x30IS was M39 gemakkelijk te zien.
 

skyfan

over de datum
Oh ja, wat ik nog vergat te melden is dat tijdens het waarnemen van M39 er 2x (!) een satelliet door het beeld kwam, in verschillende richtingen, dus het was geen treintje. Het moet toch niet gekker worden...
 
Laatst bewerkt:

Josan

Callisto
M39 was met de 6x30 in een beweging gevonden. De lijn alfa Cyg (Deneb) - gamma Cyg (Sadr) is ongeveer even lang als de lijn Deneb - M39 met een hoek van ongeveer 160 graden tussen de lijnen (gekke starhopperbeschrijving). M39 stond rond 00:30 plaatselijke tijd in het zenith. 15x70 er nog even bij gepakt ter bevestiging (al erg mooi, alleen vermoeiend vasthouden) en toen de 102ED er op gericht. Gewoon de kijkerbuis recht omhoog laten wijzen en M39 stond in de 9x50 zoeker. Ik had er eerst 48x vergroting in, maar bij 24x is het cluster toch mooier. Een mooie driehoek-vorm met enkele tientallen sterren van ongeveer gelijke helderheid. Bij 24x neem je nog mooi wat omgeving mee en zie je een grote hoeveelheid, zwakkere melkweg- achtergrondsterren. Superobject voor dit soort kijker en lage vergroting.
Ter vergelijking moet je nog even naar NGC457 in Cassiopeia zwaaien. Makkelijk te vinden door de lijn epsilon-delta Cas een klein beetje naar het westen te verlengen. Ook een mooi open cluster, maar kleiner en met zwakkere sterren. Relatief dan, want dit cluster ligt met 10.000 lichtjaar ongeveer 10 keer verder weg dan M39. Voor NGC457 is de vergroting van 48x wel beter. Framed het cluster net iets mooier en de zwakkere sterren komen iets duidelijk naar voren tegen een donkerder achtergrond. Alhoewel het cluster meer sterren heeft dan M39 is het met 10cm opening wat minder indrukwekkend door de veel grotere afstand.
 

BrMo

Meteoriet
Gisterenavond gevonden in een 10x50 vanuit Hoboken, Antwerpen. De avond daarvoor had ik ook al eens geprobeerd maar omdat ik niet goed wist hoe het object eruit moest zien, heb ik er naast gekeken. Ik schat dat ik zo'n 7 à 8 sterren gezien heb met het idee dat er meer zitten, maar de achtergrond was te helder om er meer te zien (denk dat mijn locatie Bortle 7 is ofzo?).

Gevonden door de lijn Deneb-Sadr te verdubbelen en dan naar links te zakken en te zoeken naar dat rijtje van drie sterren er vlak boven.
 

NVDW

Lave System
Net bekeken met de 7x50 waarin het te zien is als een pluisje.
Snel gevonden onder Sadr en net boven het bochtje/lijntje met de 3 sterren.
De wolken komen op dus ga even rustig verder doen met de verrekijker.
Net nog even het koeltorentje M29 bezocht ook.
 
Laatst bewerkt:

Extrafocaal

Donateur
Altijd leuk dit topic dus gisteravond ook even het object van deze maand opgezocht. Kort na middernacht snel gevonden met een 8x56 verrekijker uit de hand, want vrijwel recht in het zenit - dus wel vanuit een ligstoel. Onmiskenbaar, maar in een verrekijker een klein groepje van een sterretje of tien - niet erg spectaculair onder een niet echt donkere hemel (SQM19,7). Daarom gelijk maar fotografisch vastgelegd voor wat meer 'diepte' - ook in een poging de, als extra uitdaging genoemde, planetaire nevel Minkowski 1-79 en donkere nevel Barnard 363 mee te kunnen nemen.

Totaal anderhalf uur gevolgd met een ASI294MC camera en LPS-D1 filter achter een 65mm TSAPO65Q @f/6,3 gedragen door een iOptron SkyGuider op driepoot. Belicht in subs van 10x30s verkregen m.b.v. SharpCap's LiveStack bij een gain van 120 @-5°C.

Beeldcentrum (RA 21:31:39,2 Dec +48:46:21,1; Beeldveld ca. 2,3° x 1.6°; schaal 3,1"/px; noord boven oost links. Helderste ster midden rechts, de variabele HD 204411, Vm 5,3 met daarboven Barnard 363. Boven het midden en ongeveer twee derde van het midden naar de linker rand PN M 1-79 (zie ook extra uitsnede van 12'x9').

Omdat het sterhoopje een beetje verloren gaat tussen de enorme hoeveelheid zwakkere sterretjes in dit gebied, ook een kunstmatig 'gespiked' plaatje bijgevoegd.

MvG,
Peter
M39_20220903_PH2.jpg
M39_20220903_ArtiSpike_PH2.jpgPlanetaire_nevel_PN_M_1-79_12x9arcmin.jpg
 
Laatst bewerkt:

Rigel 4

Donateur
Ik heb M 39 meerdere malen opgenomen en visueel bekeken in de 250 mm Newton, wel een leuke sterrenhoop, maar de sterren staan vrij uit elkaar en is een oculair nodig die maar zwak vergroot, dan heb je meer overzicht en het hele beeldveld is gevuld met zwakke sterren zeker als hij hoog aan de hemel staat. Bijgaand een opname van M 39.Untitled2389 M 39 300mm F 4 ST 4000 XCM CLS filter TC 237 900 seconds G 11 16-07-2013.jpg
 

Josan

Callisto
Ik heb M39 eergisteren nog even opgezocht met de 6x30 vanaf een vrij donkere locatie (NELM 5,5) en de driehoeksvorm was met dit kijkertje al goed te herkennen. Bij mijn eerdere waarneming met hetzelfde kijkertje vanuit de stad was dat minder opvallend. Was weer opvallend hoe veel makkelijker je dingen ziet bij minder lichtvervuiling. Genieten!
 

markus17

Ganymedes
Mooi, ik heb 'm zojuist met de 9x63 opnieuw te pakken gehad, de geliefde refractor kan er nog steeds niet bij. Het is vanuit het stadse Groningen nu flink helder maar M39 is in de wirwar van Cygnus nog steeds goed te vinden.

Dit is een erg fraai verrekijkerobject!
 
Bovenaan Onderaan