• Welkom op het vernieuwde forum! Als je niet kunt inloggen dan moet je je wachtwoord opnieuw instellen: Doe dit door middel van deze link: Klik hier . Email veranderd? Neem dan contact op via het contactformulier. Passen we dit aan.

Object van de Maand Februari 2020: Orionnevel, komma...?

Rem

Rogue planet
Wie winter zegt, zegt Orion. En wie Orion zegt, denk daarbij meestal ook aan de Orionnevel in het zwaard van de strijder. M42 is natuurlijk het showpiece van dit sterrenbeeld, en misschien wel van de hele winter. Voor velen van ons is dit het eerste deepsky-object – naast de Pleiaden – dat we hebben bewonderd door een verrekijker of telescoop. Maar ook voor de waarnemers onder ons met jarenlange ervaring blijft de Orionnevel een fascinerend object vanwege zijn ongelofelijke hoeveelheid detail: de fijne slierten en filamenten van de nevel, en last but not least het trapezium, waarvan het altijd een uitdaging blijft om alle zes te sterren te zien.

Maar daar gaan we het deze maand niet over hebben.

Die eer valt te beurt aan M42’s kleine buurman M43. Net als zijn illustere grote buur is M43 een stervormend HII-gebied. De nevel is ook gekend als De Mairan’s Nevel, naar de Franse wetenschapper Jean-Jacques Dortous de Mairan, die het object rond 1730 ontdekte. Later is de nevel door de bekende kometenjager Charles Messier op zijn niet-komeetlijst bijgezet onder nummer 43. M43 is in feite onderdeel van M42 maar daar van ons vandaan gezien, visueel van gescheiden door een dichte stofbaan die de Noordoostelijke Donkere Baan wordt genoemd. Stiekem hebben we het dus eigenlijk toch een beetje over M42. Samen met M42 maakt M43 deel uit van het Orion Moleculaire Wolkcomplex, dat een veel groter gebied omvat dan deze twee nevels.

M43 is een emissienevel. Het uitzenden van licht door ionisatie van de gaswolk wordt voornamelijk veroorzaakt door de ster ongeveer in het midden van M43, die luistert naar de welluidende naam HD 37061 of NU Orionis (hoofdletter N plus U, niet te verwarren met ν – Griekse letter Nu – Orionis).
M43 is ongeveer 1600 lichtjaar van de aarde verwijderd, waardoor we de nevel zien zoals deze was in de nadagen van het Romeinse rijk. M43 is 2.1 lichtjaar in doorsnede.

Het opzoeken van M43 is niet zo moeilijk: zoek M42. Het vervolgens herkennen van M43 kan lastiger zijn; zoek een ronde, of met een grotere kijker, enigszins kommavormige nevel direct tegenover de plaats waar de twee duidelijke “uitlopers” van 42 samenkomen. Hierbij is een niet al te hoge vergroting het handigst. De kommavorm van de nevel komt door een stofband, de Donkere Band van M43, die noord-zuid loopt over de nevel met een bocht aan de noordkant. Aan de andere kant van deze band loopt M43 nog door, maar dat deel is zwakker. Eigenlijk is de nevel dus min of meer rond.

M43 (Schets: Esther Hanko) - M43
 

Bijlagen

  • 123730.jpg
    123730.jpg
    19,7 KB · Weergaven: 7
Laatst bewerkt:

Genie Hendriks

Donateur
Rem Compliment, mooi OvdM weer en welluidend omschreven! Nu nog wat sluiers weg die op 0,000000000000003 lichtjaar van ons vandaan hangen en dan kan de banaan gaan.
 

skyfan

over de datum
Dinsdagavond waren we laat thuis, en was het zowaar helder. Het leek ondanks de felle maan toch behoorlijk transparant. Geinspireerd door @JohnBaars heb ik onlangs een 152 mm f/5,9 refractor aangeschaft. Die heb ik in de achtertuin op een Skytee gezet, en op de Orionnevel gericht. Met H-betafilter en een 22 mm Nagler (40x) was de kommavorm van M 43 goed te zien, ondanks de maan, en dat in de stad! Vanuit de ster in de nevel draaide hij linksom naar boven, met de Orionnevel er rechts onder. Zonder filter was er niet veel van te zien.
De Orionnevel was mooi gestructureerd met het H-betafilter.
Dit was mijn second light met deze kijker, ik heb er inmiddels een goede montering voor, dus hopelijk komt er binnenkort weer eens een donkere nacht, firstlight was ook al bij bijna volle maan.
 

Rem

Rogue planet
Dinsdag ook even in de tuin gezeten met de Harroscope, op jacht naar Sirius B. Geen pup gezien maar wel M43. Met H-Beta niet meer gezien dan een ronde vlek om de "centrale ster". Maar dat was dan ook met Orion boven de binnenstad. Binnenkort weer eens een donkere hemel opzoeken :)
 

skyfan

over de datum
Ook vanavond was het weer helder tot negen uur, toen kwamen de wolken. In Noordwijk met de Mewlon een paar uur naar de maan gekeken, maar daarvoor weer met H betafilter naar M43. Ook nu was de kommavorm weer goed te zien, zonder dat filter zie je er niets van.
Ik heb nog een schetsje gemaakt.

M43 bij M42 4en6-2-20 2.jpg
 

Genie Hendriks

Donateur
Gisteravond heb ik de 8” weer eens gebruikt. De bedoeling was om wat maanopnamen te maken, maar door de zeer onrustige lucht werd dat geen succes. Dan maar met een Baader Hyperion 24 mm de blik gericht op M42 en M43. Zonder filter was M43 niet zichtbaar en had M42 veel last van het maanlicht. Eenmaal het H-betafilter erin geschroefd, verbeterde het contrast aanzienlijk. Dat leverde echter nog steeds geen ‘komma’ op en ook een uhc-filter bood geen soelaas. Ja, hoogstens een zweem van nevel rond de centrale ster van M43 die ik perifeer kijkend meende te zien (ik sluit een zekere mate van fantasie niet uit). Met een F10 zonder reducer bij een nagenoeg volle maan gaat dit Object van de Maand dus aan mijn neus voorbij. Over een week of twee nog maar eens proberen dus.
 

John Baars

Moderator
Op het dakterras van sterrenwacht Rijswijk met de 130mm Astrophisycs waren zowel M42 ( uiteraard) als M43 te zien. M43 als een zwak schijnseltje rondom de centrale ster. Het "haaltje" aan de komma was zo mogelijk nog obscuurder, maar een hint daarvan meende ik wel op te vangen. Zonder filters, de uittredepupil bedroeg 3,9 mm. Een schetsje ervan ga ik vanuit de tuin maken als de Maan weer wat minder heftig is.
 

John Baars

Moderator
Wederom M43, maar dan vanuit de tuin met een 102mm Magsutovje. Ditmaal met vergrotingen van 48X tot 150X. En deze keer met een Astronomik UHC filter. Ik zag ongeveer hetzelfde als de dag ervoor, een obscuur neveltje rondom een ster. Het haaltje van de komma was aan de haal. Schetsje pas als die grote gele puistenbol weer afgenomen is.

Het UHC filter werkte op M42 heel goed deze avond, een heel genoeglijke waarneming. Ook dat kleine B-droppie naast Sirius liet zich, zonder filters overigens, bij 50X regelmatig goed zien.
 
Laatst bewerkt:
Ik heb net naar M43 gekeken met een 35 cm f4.3 dobson .In een 8mm Hyperion zag ik perifeer tamelijk duidelijk de kommavorm zoals Skyfan die geschetst heeft. Met die heldere ster in het hoofdgedeelte en een zwakke ster aan de andere kant van de donkere sleuf.. Met UHC filter zag ik M43 nauwelijks. Een H beta filter moet Sinterklaas me nog brengen.
 

John Baars

Moderator
Mijn vrees is dat die kommavorm voorbehouden is aan een grote opening of een donkere locatie. Wel zag ik met de met UHC filter geladen 150mm Achromaat perifeer een vaag begrensd nevelig gebied rondom de betreffende ster , evenals het sterretje iets verder weg. De transparantie was niet top, maar ik hoefde er ook niet over te klagen. Het genoemde obscure haaltje in mijn post #9 kan ik definitief naar het rijk der fabelen verwijzen.

Bij deze een heel diepe buiging voor de schets van Esther Hanko in post 1.:goedgedaan
 
Vanavond enkele sluiers bewolking, maar ook momenten dat het redelijk helder was. Met de 30cm f4 naar de Orionnevel M42, maar dus vooral naar M43!

Ondertussen toch ook maar eens de sterrenhoopjes NGC 1980 en 1981 meegepikt die erboven en eronder liggen. NGC 1980 toont driehoekjes zoals je de klauwen hebt onder de Grote Beer, en ook een heldere ster die met een dicht klein sterretje een nauwe dubbel vormt. NGC 1981 (helemaal aan de andere kant) heeft een driehoek-vorm, uitwaaierend eerst een heldere boog van 3 sterren en daarna een zwakkere boog van 3 sterren.

Maar goed, M43 dus… we moeten een rond groen wolkje zien rond een heldere ster.

Zonder filter, is jawel M43 toch nog net te zien. Maar het lijkt wel ver van M42 te liggen, want M42 toont zich niet groot zonder filter.

Voor de grap, een gewone kleurfilter "lichtgroen": neen, nu zie je zelfs overal heel wat minder, ... ach, het was de gok waard.

Met een Lumicon Deepsky filter, zeg dus maar een CLS filter. Dit is echt al een prachtig beeld van de Orionnevel M42 ! Hij toont zich nu veel groter, de vleugels zijn lang en prachtig, veel details met lichtgroene en donkergroene tinten en scherpe randen.
Maar het ging dus om M43, deze is inderdaad ook veel beter te detecteren, het wolkje is nu duidelijk aanwezig, maar nog steeds niet meer dan dat.

Met een Astronomik H-Beta filter! Jaja, nu is M43 echt heel duidelijk, toont zich het grootst, en zo lijkt het nu ineens helemaal niet zo ver van M42 te liggen. Nevelachtige schakeringen in die groene waas zijn nu perifeer te ontwaren. M42 zelf daarentegen is stukken minder mooi, de o zo mooie groene details in M42 vervagen helemaal, dus de Orionnevel zelf verdraagt alvast niet een H-Beta.

Zo, dit was echt weer een mooi gekozen object van de maand!
 

markyparky

Meteoriet
volgens mij heb ik hem er wel op... met dank aan kortere totale belichtingstijd wsch (40x1,6 sec bij f2.8, ISO800, 150mm lens, vast statief)
versie4.png
 

Rigel 4

Donateur
Hier een opname van mij gemaakt op 31 oktober 2013 met de FSQ 106mm F 5 en de STT 8300M in RGB filters van Astrodon. Elk filter is 900 seconden of 15 minuten belicht. Bedankt voor het kijken. Untitled 1011 M 42 NGC 1977  FSQ 106mm F 5 STT 8300 M TC 237 A filters 3x 1200 seconds RGB G 1...jpg
 
Bovenaan Onderaan