Nieuwe focuser op Bresser Messier 203/1000 Newton

alibambam

Stofdeeltje
Hallo allemaal,

Sinds een aantal maanden ben ik in het bezit van een tweedehands Bresser Messier 203/1000 Newton, bouwjaar 2008. De telescoop was nog precies zoals de vorige eigenaar hem had gekocht (met de standaard bijgeleverde oculairs en zonder verdere aanpassingen). Inmiddels al wat uren naar boven gekeken en het accessoiresassortiment uitgebreid met een cheshire collimator oculair, laser collimator, diverse oculairs (explorer scientific 40mm, TS optics 22mm 8mm 5mm) en nog een aantal zaken.

De telescoop levert met deze uitbreidingen en het nodige afstel- en schoonmaakwerk beelden waar ik meer dan tevreden mee ben, echter is er nog een irritatiepunt dat steeds meer stoort (je begint er immers steeds meer op te letten) en dat is de focuser.

Er zijn 2 zaken die mij storen aan de focuser.
-Het uitschuivende gedeelte kan radiaal bewegen in het vaste gedeelte (dit is niet heel erg storend en als dit het compromis is voor het lange stelbereik van deze focuser, dan kan ik daarmee leven)
-Het 40mm en 22mm oculair zijn "ok" (voor deze bewoording gekozen omdat het beeld ok is, maar wellicht nog net iets beter kan) te focusen, dit gaat bij de 8mm en de 5mm moeizaam tot niet.

Dit laatste zal komen (geconcludeerd op basis van de beschikbare kennis) omdat de focuser geen fijnafstelling heeft, waardoor het moeilijk is om bij grote vergrotingen het geheel in focus te krijgen. Wanneer ik aan de focuser draai met de grote vergrotingen is het heel moeilijk om het beeld scherp te krijgen (zeer kleine bandbreedte waarin het beeld scherp is, dus dan draai je er snel voorbij) en op het moment dat je dit wel voor elkaar krijgt (bijna niet) en de knop los laat wordt het beeld weer net iets minder scherp.

Mijn idee is om de focuser te vervangen voor een andere focuser welke ook over een fijnafstelling beschikt (voor zover ik kan nagaan is het niet mogelijk om de huidige focuser te voorzien van een fijnafstemmingsknop, maar indien dit wel mogelijk is dan word ik daar graag op gewezen). Echter op internet lijk ik nog niet iets geschikts tegen te komen, omdat de huidige focuser een stelbereik van ongeveer 80mm heeft en ook een basishoogte van ongeveer 80mm.

Het stelbereik wordt grotendeels benut gedurende kijksessies, aangezien bij gebruik van de 40mm en 22mm oculairs de focuser redelijk onderin staat en bij gebruik van de 8mm en 5mm oculairs redelijk bovenin (kleine kanttekening hierbij; dit is niet nagemeten, maar een visuele constatering). Daarom ga ik er voor het gemak maar even vanuit dat ik bij een andere focuser dit stelbereik ook nodig heb, maar zoals het vertaalde Engelse gezegde luidt; Aannames staan aan de basis van alle foutjes. Vandaar dat ik graag een beroep doe op de expertise van medeforumbezoekers en graag de volgende vragen stel;

-Zie ik iets over het hoofd, of ga ik ergens te kort door de bocht?
-Is het inderdaad niet mogelijk om de huidige focuser te voorzien van een fijnastemmingsknop?
-Blijven bij aanschaf van andere oculairs de punten waarop dit oculair in focus is ongeveer hetzelfde, of kan dit behoorlijk veranderen doordat bijvoorbeeld de behuizing qua afmetingen erg verschilt (stel ik zou een 22mm en 5mm oculair van een andere fabrikant aanschaffen bijvoorbeeld)?
-Is er een vervanger op de markt met soortgelijke afmetingen/afstelbereik?
-Indien laatstgenoemde niet mogelijk is, wat is er dan wel mogelijk en welke concessies moet ik hierbij doen (betekent dit dan bijvoorbeeld bij de grotere vergrotingen verlengbuizen toepassen en bij de grotere niet)?

Ter verduidelijking een aantal foto's van de focuser hieronder;
 

Bijlagen

  • Bresser Messier focuser 1.JPG
    Bresser Messier focuser 1.JPG
    359,8 KB · Weergaven: 10
  • Bresser Messier focuser 2.JPG
    Bresser Messier focuser 2.JPG
    380,6 KB · Weergaven: 10
  • Bresser Messier focuser 3.JPG
    Bresser Messier focuser 3.JPG
    313,6 KB · Weergaven: 10

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Dit laatste zal komen (geconcludeerd op basis van de beschikbare kennis) omdat de focuser geen fijnafstelling heeft, waardoor het moeilijk is om bij grote vergrotingen het geheel in focus te krijgen.
Dat ligt meestal aan slechte seeing, niet goed gekoelde optiek, geklemde optiek of matige collimatie -- ik heb jaren een f/4.5 gebruikt met single-speed oculairhouder en ik kon zelfs 6mm oculairs in een barlow soms goed scherpstellen. Persoonlijk zou ik geen andere oculairhouder monteren tenzij je het fun vindt (ik heb wel al soortgelijke fratsen uitgespookt...een forumlid hier heeft nog een StarBlast met 2" HC-2 oculairhouder van me overgekocht). Plug and play is het alvast niet.

Ik heb nog een GSO liggen maar de tube heeft een diameter van 58mm -- pas dus net niet.

Een KineOptics HC-2 zou wel werken (en daar kun je misschien zelfs die ClickLock op aanpassen). Één snelheid, maar boterzacht.

Maar dat bestaande gat maakt het wel tricky om het rechtstreeks te doen, en het correct bafflen is al een leuk ATM-klusje (ik heb nog wat ProtoStar flockboard mocht je dat nodig hebben).
 
Laatst bewerkt:

alibambam

Stofdeeltje
Slechte seeing zou uiteraard kunnen, hier heb ik nog niet aan gedacht.

Gekoelde optiek zit mijns inziens wel goed (alles staat minimaal een uur buiten voordat de spiegels gecollimeerd worden) en ik klem de oculairs ook niet hard (maar dat is een relatief begrip, misschien dat dit nog steeds te hard is). De collimatie (vangspiegelcentrering/vangspiegelrotatie) heb ik naar eer en geweten gedaan (aan de hand van handleidingen die op het internet te vinden zijn), echter kan het goed zijn dat het hier niet helemaal lekker zit (van het collimeren voor iedere sessie, de vangspiegelkanteling en de hoofdspiegelkanteling, daar heb ik wel vertrouwen in dat dit goed gaat). Wellicht dat ik in de nabije toekomst een star party of andere bijeenkomst bezoek om eens informatie hierover in te winnen bij ervaringsdeskundigen, zodat dit ook uitgesloten kan worden.

Wat betreft de oculairs, die zijn 2" (ik heb de standaard bijgeleverde oculairs slechts 1 avond gebruikt en ben ook niet van plan om die nog te gebruiken), dus graag zou ik bij een andere focuser een focuser met een 2" oculairhouder monteren (alle oculairs hebben een 2" aansluiting, de huidige ClickLock is ook 2"). Die ClickLock is overigens prettig in gebruik en wil ik graag blijven gebruiken, echter indien deze ClickLock niet past, dan maak of laat ik een verloopring maken en anders dan schaf ik een nieuwe ClickLock aan die direct past (zag op de site van Baader dat ze legio diverse aansluitingen hebben). Dus voor de keuze van een oculairhouder is het geen eis dat de huidige ClickLock gemonteerd kan worden.

Die KineOptics HC-1 indien die maar 1 snelheid heeft en die is boterzacht dan is dat uiteraard prettig om te focussen, echter bij het wisselen van een oculair loop je je dan waarschijnlijk een slag in de rondte te draaien om van minimaal naar maximaal te gaan. Dan ga ik toch voor een double speed (afgezien van het feit dat dit een 1.25' oculairhouder is en dit niet wenselijk is vanwege het gebruik van 2" oculairs).

Een Feathertouch is een aantal malen voorbij gekomen op het beeldscherm en ik sluit zeker niet uit dat het iets in die prijscategorie gaat worden. Ook als er iets voor ver- of gemaakt moet worden dan draagt dat bij aan de funfactor (1 van de redenen dat ik gestart ben met een tweedehands standaard telescoop is om er zelf aan te knutselen, zo is de montering al voorzien van 2 stappenmotoren die aangestuurd worden door OnStep omdat dit wel een geinig knutselprojectje was en daarnaast leer je door te knutselen aan de telescoop mijns inziens de werking van de telescoop beter kennen)

Bafflen, bedoel je daarmee zorgen dat er geen licht de telescoop binnenvalt, om het plat te zeggen, het lichtdicht maken van de aansluiting van de focuser op de telescoop? Hiervoor zou ik wat kunnen tekenen en cnc frezen uit bijvoorbeeld aluminium voor de buitenkant (en eventueel direct zaken meenemen voor de bevestiging van de focuser), de binnenkant zou ik een plaat aluminium van 1mm dik voor kunnen laten snijden en deze even door de wals halen om de kromming van de telescoopbuis mee te geven en zwart maken. Het huidige gat in de telescoop kan ik uiteraard groter maken.

Dan is er nog wel iets dat door mijn hoofd blijft spoken, klopt de volgende bewering of trek ik een verkeerde conclusie: De concessie die ik zal moeten doen, bij het monteren van een nieuwe focuser, zal zijn dat ik alle oculairs van 2" extensies moet gaan voorzien van verschillende lengtes (waar een aanslag op zit die tegen de ClickLock aan komt) omdat ik anders de oculairs niet meer in focus krijg vanwege alle relatief korte stelwegen van de te verkrijgen focusers t.o.v. mijn huidige stelweg die 80mm bedraagt, of zie ik dat verkeerd?

P.s. ter verduidelijking nog een foto van de oculairs die momenteel gebruikt worden
 

Bijlagen

  • Oculairs.JPG
    Oculairs.JPG
    520,8 KB · Weergaven: 2

Skyheerlen

Aluminium rules!
Hoofdspiegelcollimatie is het belangrijkste, en mag niet met een laser (maar wel met een Chesire of een barlowed laser).
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Mhh -- Moonlite maakte base plates die overal op passen, maar je had wel een groter gat nodig en die leveren geen manuele focusers meer.

En de meeste modernere 2" focusers hebben vrij dikke drawtubes die niet door het gat passen. 57mm is echt krap voor een 2" oculairhouder.

Ik zou was ik jou durven zelf iets in elkaar boksen, als je handig bent. Kan één van de knoppen van de as? Dan kun je zelf een Vernier-reductie kopen die je met een steuntje aan de vier vijsjes kunt bevestigen.

Wat er in zit zo'n dual-speed zit, is namelijk zoiets:


Je steekt de huidige as er langs één kant in en de knop terug naar de andere, en met een vijsje en een plaatje bevestig je dat uitsteeksel zodat die niet mee kan draaien. Soms moet je nog een busje nemen tussen twe eassen om zaken aan te passen.

ik zou geen 10:1 reductor zomaar kopen: sommige (voor electronica) slippen veel te makkelijk door voor zo'n toepassing, zeker op een "rack and pinion" die meer koppel nodig heeft.
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
p.s. we hebben nog geen geklemde optiek als oorzaak geëlimineerd. In alle geval: ik zou met iemand anders die ervaring heeft stertesten voor ik de oculairhouder zou aanduiden als hoofdprobleem.

Wat soms ook helpt: rubberen ring over de bestaande knop, om hem groter te maken, of zelfs een staafje die je erop bevestigt.
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Dan is er nog wel iets dat door mijn hoofd blijft spoken, klopt de volgende bewering of trek ik een verkeerde conclusie: De concessie die ik zal moeten doen, bij het monteren van een nieuwe focuser, zal zijn dat ik alle oculairs van 2" extensies moet gaan voorzien van verschillende lengtes (waar een aanslag op zit die tegen de ClickLock aan komt) omdat ik anders de oculairs niet meer in focus krijg vanwege alle relatief korte stelwegen van de te verkrijgen focusers t.o.v. mijn huidige stelweg die 80mm bedraagt, of zie ik dat verkeerd?
Of je monteert er een 2" extensiebuis tussen voor de oculairs die echt te veel uitdraaien vereisen.

Maar ik geloof nooit dat er 80mm verschil is in focusstand tussen je oculairs. Je kunt best eens een foto tonen met je oculairs in focus, eentje voor het meest ingedraaide en eentje voor het meest uitgedraaide oculair.

Goede raad krijg je pas met alle maten gekend.
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
p.s. ben je zeker dat die maat voor het gat een diameter heeft van 57mm, m.a.w. dat je niet een iets kortere koorde hebt gemeten?

Want als dat gat eigenlijk net iets groter is en je komt in het Antwerpse: ik heb nog een GSO die je zou kunnen proberen aanpassen. Lukt het niet, dan geef je me die GSO gewoon terug. Stuur gerust een privébericht.

(Wat is trouwens de maat voor de afstand tussen de gaten in de kijkerbuis voor de bevestigingsbouten?)
 

alibambam

Stofdeeltje
Een vernier-reductie er zelf op bouwen is natuurlijk ook een goed idee, hier laat ik mijn gedachten van het weekend eens over gaan. Of de knoppen eenvoudig van de as kunnen weet ik niet, maar anders biedt de draaibank hier uitkomst.

De knop groter maken is zeker een oplossing, echter zal ik toch gaan kijken naar een dual speed (hetzij middels een vernier-reductie, hetzij middels een andere focuser), maar dat is meer omdat ik het leuk vind om te knutselen.

De test zal er inderdaad moeten komen om in ieder geval de oorzaak van het probleem te kunnen benoemen.

Dan de afstanden van maximaal in en maximaal uitgedraaide focuser voor de oculairs. Zojuist thuis gekomen en er waren een aantal sterren tusen de wolken door zichtbaar, dus snel even de focuser weer op de telescoop geschroefd en de telescoop buiten gezet, op een ster gericht (Zeta Herculis in het center van het oculair gezet) die het eerste in beeld kwam en de test gedaan. Voor de beeldvorming vermeld ik nog even dat er niet gecollimeerd is en de spiegel geen tijd heeft gehad om af te koelen (wilde graag even snel kijken hoeveel mm het was).

De resultaten van deze korte test geven me het idee dat ik gek aan het worden ben. Namelijk de 40mm en 22mm zitten erg dichtbij elkaar qua focus, allebei bij een focuser die 30mm is uitgedraaid, de 5 en 8mm vervolgens zijn nu allebei in focus bij een focuser die ongeveer 32mm is uitgedraaid. Tot nu toe moest ik de focuser bij de 5mm en 8mm zeker een aantal centimeter verder uitdraaien, echter bij deze korte test niet. Of de niet afgekoelde telescoop en het niet collimeren hier een rol in spelen weet ik niet, maar als dit niet zo is dan komen er 2 verklaringen in mij op, of mijn geheugen laat mij in de steek, of door het demonteren en weer monteren van de focuser is de stand van de focuser t.o.v. de telescoopbuis veranderd, waardoor de hoek t.o.v. de vangspiegel is veranderd en daardoor de 5mm en 8mm sneller in focus zijn?

De voorspellingen voor zondagavond zien er gunstig uit qua bewolking (vooralsnog niet qua seeing), dan zal ik het nog eens nameten bij een telescoop die rustig heeft kunnen afkoelen en daarna gecollimeerd is.

Echter blijft wel de wens voor de fijnafstelling, de bandbreedte waarin het beeld scherp is blijft klein.

Van die maat ben ik zeker, vergeten om er een foto van te maken met alleen de focuser in het gat, maar dan zie je ook dat er maar weinig speling is. Heb de maat 3 keer gemeten over de loop van de dag (vond hem zelf ook aan de kleine kant na op internet naar focusers gekeken te hebben). Overigens is het geen punt om het gat groter te maken en 4 nieuwe gaten te boren voor de bevestiging (met een mal die op het huidige gat en gatenpatroon van de bevestigingsbouten gecentreerd kan worden het grotere gat aftekenen en dan met de dremel aan de slag).

De afstand van de bevestigingsbouten ben ik vergeten te meten toen de focuser gedemonteerd was, dus heb het net even met de schuifmaat en wat papier grof gemeten aan de binnenkant. De maten zijn bijgevoegd in de foto hieronder evenals 2 foto's van de afstand maximaal in en maximaal uit (mocht iemand nog belang hebben bij de exacte maten van deze gaten dan schroef ik de focuser er even af om ze exact te meten).
 

Bijlagen

  • 8mm 5mm Oculairs.JPG
    8mm 5mm Oculairs.JPG
    327,5 KB · Weergaven: 2
  • 40mm 22mm Oculairs.JPG
    40mm 22mm Oculairs.JPG
    322,2 KB · Weergaven: 2
  • Afmetingen bevestigingsgaten focuser.JPG
    Afmetingen bevestigingsgaten focuser.JPG
    282,5 KB · Weergaven: 1
  • Bevestigingsbouten focuser.JPG
    Bevestigingsbouten focuser.JPG
    404,2 KB · Weergaven: 2

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Overigens is het geen punt om het gat groter te maken en 4 nieuwe gaten te boren voor de bevestiging (met een mal die op het huidige gat en gatenpatroon van de bevestigingsbouten gecentreerd kan worden het grotere gat aftekenen en dan met de dremel aan de slag).
Ik heb hier nog een GSO dual speed (door mij afgesteld) die ik voor een project niet gebruikte (ik gebruikte uiteindelijk een HC-2). De gaten zijn in een rechthoek van 70mm (langs de buisas) en 73mm (loodrecht op de buisas). Er zit een plaatje bij voor 200mm telescopen, maar met wat nylon rondellen is het zo gepiept om die op een krommere buis te monteren.

Het gat zal groter moeten worden -- enkele mm. De oculairhouderbuis is een pak steviger uitgevoerd dan bij die low-end modellen, en dus dikker.

Nieuw €170, maar voor €80 mag je 'm gerust hebben.

Wat betreft je ClickLock, welk model is het aan de telescoopkant? Is het gewoon ééntje met een 2" neus die vast in de focuser zit (dat gaat ook op die GSO), of eentje met M54 schroefdraad (die gaat enkel op sommige Skywatchers)?
 

alibambam

Stofdeeltje
Dat is erg aardig en op dat aanbod ga ik graag in. Het passend maken dat komt wel goed.

De ClickLock is een versie met M54x0.75 mannelijke schroefdraad (ik moest een versie met M54x0.75 vrouwelijke schroefdraad hebben, maar las de beschrijving verkeerd van het product. Had nog een ring met M54x0.75 binnendraad liggen, dus het was verder geen probleem). Die zal dan niet passen op de GSO, maar dat zij dan zo.
 

svdwal

Sander - Moderator
Als je aardse objecten hebt gebruikt voor het meten, bedenk dan dat in dat geval het brandvlak verder naar achter ligt.

De HC-1 focuser werkt ongeveer alsof de focusknop van een gewone focuser diameter van 5 cm heeft.
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn

Als je op zoiets nog een 2” barrel extender (omgekeerd) plaatst kun je de ClickLock misschien nog gebruiken, _als_ je genoeg in-travel hebt. Eerst na installatie meten of de ClickLock plus de ring er nog tussen past.

Via AliExpress moeten die ook goedkoper te vinden zijn.
 
Laatst bewerkt:
Bovenaan Onderaan