Geschiedenis gestabiliseerde bino's ?

Jef De Wit

Donateur
Voor een lezing op VSW Urania ben ik op zoek naar informatie over gestabiliseerde verrekijkers. Ik vind weinig informatie terug op het internet. Zeiss zou als eerste met een gestabiliseerde verrekijker op de markt gekomen zijn (de peperdure 20x60S in 1990). Is dat correct? En wanneer kwam Canon met zijn populaire reeks op de markt? Als je nog andere weetjes hebt, laat het me a.u.b. weten. Alvast dank.
 

John Baars

Moderator
De eerste generatie gestabiliseerde verrekijkers stamt uit de zeventiger jaren aldus het boek Handferngläser van Holger Merlitz. Uiteraard voor militaire doeleinden. ( VS: Fraser-Volpe, USSR: Peleng) 80- er jaren Japan: Fujinon, de Stabiscope. (vrij bekend) Twintig jaar later Zeiss. Ik stuur je nog een PM.
 

Jef De Wit

Donateur
De eerste generatie gestabiliseerde verrekijkers stamt uit de zeventiger jaren aldus het boek Handferngläser van Holger Merlitz. Uiteraard voor militaire doeleinden. ( VS: Fraser-Volpe, USSR: Peleng) 80- er jaren Japan: Fujinon, de Stabiscope. (vrij bekend) Twintig jaar later Zeiss. Ik stuur je nog een PM.
Dank voor de info in PM. De Canons blijken sinds midden jaren 90 van vorige eeuw op de markt te zijn.
 

Maxime

Meteoriet
Hoi Jeff,

Ik ben nieuwsgierig naar je lezing. Zou het leuk vinden als je lezing hier op het forum kan plaatsen. Interessant.

Met vriendelijke groeten, Maxime.
 

ginkel

Mimas
In Cameramagazine van een aantal jaar geleden heb ik een overzichtsartikel geschreven over kijkers met beeldstabilisatie o.a. van Zeiss, Canon, Fuli en een Russsische kijker als ik mij goed herinner. Zal even zoeken of het nog te vinden is. Grappig was, dat de toenmalige Zeiss vertgenwoordiger mijn uitleg/beschrijving van het 20x60 stabilisatie syteem gebruikte als voorlichtingsmateriaal.
Gijs van Ginkel
 

ginkel

Mimas
Dit is 1 van de twee verhalen uit Camera magazine.
Gijs van Ginkel
HET EINDE VAN DE BIBBERBEELDEN: KIJKERS MET BEELDSTABILISATIE



Veronderstel, dat u een fanatiek natuurvorser (m/v) bent en u krijgt te horen dat door de strenge winter groepjes van uiterst schuwe Siberische lijsters samen met de hier heel zeldzaam waargenomen grijswangdwerglijsters de wijk naar Nederland hebben genomen. Om die beesten goed uit elkaar te kunnen houden heb je een kijker nodig met een forse vergroting, maar ja het vriest 15 graden. De spanning giert je door de keel, want die vogels stonden nog niet op je lijst, dus daar sta je dan bibberend van de spannning en de kou: je 15x vergrotende kijker wiebelt alle kanten op en je weet niet of je nou naar een stapeltje verdroogde hoopjes koemest of naar een groepje verkleumde zeldzame lijsters staat te kijken. Gelukkig hebben kijkermakers een groot inlevingsvermogen. Zij hebben eraan gedacht om u ook in dit soort omstandigheden een kristalhelder, trillingsvrij kijkerbeeld te bezorgen. Met dit verhaal wil ik u langs een aantal verschillende kijkers met ingebouwde beeldstabilisatie voeren. Dat zijn resp. de binoculaire Zeiss 20x60S, de monoculaire Zeiss 20x60S, de Russische binoculaire 12x40 Peleng-1240GS, de twee binoculaire Fujinons Stabiscope 10x40 en 14x40 en last but not least de Canon 12x36IS, zie voor een overzicht ook de bijgevoegde tabel.



Tabel 1. Verschillende typen kijkers met beeldstabilisatie



KijkerVergrotingUittreepupilGezichtsveldGewichtPrijs
Zeiss 20x60S binoculair20x3 mm50m/1000m1660 gF 9550,-
Zeiss 20x60S monoculair20x3 mm50m/1000m1198 gF 5395,-
Peleng 1240GS12x3,3 mm70m/1000m2200 gF 500-1000
Fujinon Stabiscope 10x4010x4 mm88m/1000m2100 gF 17000,-
Fujinon 14x4014x2,8 mm70m/1000m2100 gF 19000,-
Canon
12x36IS
12x3 mm98m/1000m1000 gF 2499,-


In het verleden heb ik in Camerabeurs al eens uitvoerig stilgestaan bij de wonderschone Zeiss 20x60S binoculair met mechanisch beeldstabilisatiesysteem, zie CMB 1992, nr 1, pag. 41-43, die u voor de prijs van omstreeks 10.000 gulden in de winkels kunt vinden. Inmiddels heeft deze binoculaire kijker een monoculair broertje gekregen: de 20x60S mono. Als je ze naast elkaar legt zou je ze niet als familie herkennen, want de vormgeving van de monoculair is volstrekt anders als die van de binoculair, vergelijkt u zelf maar op de foto's. Als je de monoculaire kijker, die overigens hetzelfde mechanische beeldstabilisatiesysteem heeft als zijn binoculaire broer, in de hand neemt snap je echter meteen waarom de vormgevers van Zeiss zo'n kijkerhuis hebben bedacht. Het ligt ontzettend goed in de hand en alle knoppen kunnen heel gemakkelijk met die ene hand worden bediend. Eerlijk gezegd vond ik na even gebruik de monoculair handiger en sneller dan de binoculaire uitvoering. Bovendien bespaart u nog wat geld, want de monoculair kost 5400 gulden. Optisch is de kijker van prima kwaliteit: mooi helder beeld, randonscherpte minimaal, heel licht roze verkleuring bij het kijken naar een wit vlak en vrijwel geen inwendige reflecties of spookbeelden. Het beeldstabilisatiesysteem is gebaseerd op een mechanisch werkende component, zodat de Zeiss kijkers de enige van de hier beschreven kijkers zijn, die geen batterijen nodig hebben. Dit positieve punt heeft echter ook zijn keerzijde, want bij heel snelle abrubte bewegingen heeft het stabilisatie systeem even tijd nodig (onderdelen van een seconde) om te corrigeren. Die reactietijd is langer dan bijv. bij de ook hier besproken Canon kijker. Bij de Zeiss kijker wordt een chique zwartleren tas geleverd. De tas met de kijker erin is behoorlijk groot, zodat je die niet effe meeneemt terwijl je met twee kleine kinderen op je fiets door het landschap toert. Wat betreft kwaliteit en bedieningsgemak doe je met deze monoculair van Zeiss gewoon een prima koop.

Er zijn echter nog meer kijkers met beeldstabilisatie op de markt. Zo is er de Russische 12x40 PELENG-1240GS kijker, die van een soort vliegwielconstructie is voorzien (zie ook het bijgevoegde schema, waarin de stabilisatiesystemen van de verschillende kijkers naast elkaar zijn gezet). Deze snel draaiende gyrounit rotor, die wordt aangedreven door een electromotor dempt de trillingen van de kijker. De electromotor kan met 9 volt batterijen worden aangedreven, maar via omvormers ook met netspanning of auto accu. Optisch is het een mooie kijker. U kunt dit instrument af en toe vinden op fotograficabeurzen, vlooienmarkten of zwarte markten. Daar worden de kijkers voor bedragen van 500-1000 gulden aangeboden. Het systeem is kwetsbaar, dus u kunt er beter maar meteen twee of drie kopen, dan hebt u genoeg reserve onderdelen bij de hand.

Fujinon heeft maar liefst twee modellen gestabiliseerde kijkers in huis nl. de Stabiscopes 10x40 en 14x40. Ze werken op dezelfde manier als de Russische PELENG kijker. Voor zover mij bekend worden ze in Nederland (nog) niet geimporteerd. In Zwitserland kostten deze kijkers vorig jaar (gaat u er even rustig voor zitten) respectievelijk 12480 en 13800 Zwitserse franken. Met de huidige koers van de Zwitserse frank is dat respectievelijk 17000 en 19000 gulden. Je moet wel een heel grote liefhebber zijn om dat bedrag neer te leggen zeker als er goedkoper alternatieven zijn, maar het kan natuurlijk zijn dat u al een tijdje met toenemende verveling tegen een kruiwagem vol geld zat aan te kijken in uw huiskamer. In dat laatste geval moet u niet aarzelen: u bent misschien wel de eerste en enige Nederlander met een Fujinon Stabiscope.

Canon heeft niet lang geleden ook een kijker op de markt gebracht met een beeldstabilisatie systeem. Daar wil ik wat uitvoeriger bij stilstaan, omdat het een volkomen ander systeem is dan bij alle hiervoor beschreven kijkers. Bovendien valt de kijker in een prijsklasse, die toch wel aanzienlijk lager is dan die van een kleine auto en dat kan het leven wel aangenamer maken.

Eerst zal ik de Canon kijker in wat meer detail voor u beschrijven. De kijker is donkergrijs gekleurd en is grotendeels bekleed met rubber. De oculairen zijn voorzien van omklapbare rubber oogschelpen voor brildragers. De "eye-relief", dat is de afstand van het scherptevlak tot de frontlens van het oculair, is 15 mm, zodat brildragers na omklappen van de oogschelpen het hele beeldveld goed kunnen overzien. Bij de kijker wordt een harde kunsstof tas geleverd bekleed met schuimrubber, waarin de kijker uitstekend beschermd is. Om de dakkantprisma's, de beeldstabilisatieoptiek, de microprocessor en de batterijen te kunnen bergen is aardig wat ruimte nodig. Het kijkerhuis heeft dan ook een compacte bolle vorm waar de oculairtubussen uit steken. Gevolg is dat je wel redelijk grote handen moet hebben om de kijker comfortabel vast te houden. De centraalscherpstelling wordt bediend met een breed instelwiel, dat soepel loopt. De ogen voor de draagriem zitten aan de oculairtubussen vast, zodat de kijker perfect vlak tegen de borst blijft liggen bij het lopen. Om de beeldstabilisatie te bedienen moet een knop rechts bovenop het kijkerhuis worden ingedrukt. Net daarvoor zit een piepklein venstertje, waarin een lampje rood oplicht als de beeldstabilisatie wordt ingeschakeld. Als het doodstil is kun je dan bovendien een zachte zoemtoon horen. De electronica voor de beeldstabilisatie wordt gevoed door twee 1,5,V penlight batterijen, die overal ter wereld te vinden zijn. De batterijen zitten in een compartiment tussen de objectieven en zijn daarin in de lengterichting gerangschikt. D.w.z. dat het huis dikker is dan de lengte van de batterijen. De kijker wordt geleverd met een prettig soepele brede draagriem voorzien van een redelijk onhandige maar verder goede oculair beschermkap. Het geheel ziet er goed verzorgd en robuust uit. De kijker is makkelijk te bedienen. De vergroting van 12x is net teveel om de kijker in de hand stil te houden, zodat fijne details niet goed zijn te onderscheiden. Dat verandert spectaculair als je de beeldstabilisatie inschakelt. Je kunt dan perfect kleurdetails van kleine vogels bekijken en ook kun je met gemak de ondertiteling van TV programma's lezen op een afstand van 50 meter. Ideaal als je een lange huiskamer hebt en de TV zoveel mogelijk uit het gezicht van het bezoek wilt houden. De beeldstabilisatie blijft perfect werken ook al zwiep je de kijker heen en weer. Het beeldstabilisatiesysteem reageert snel (onderdelen van een seconde), zodat het beeld blijft staan als een rots. Alleen als je de kijker wat langzamer van links naar rechts beweegt ijlt het systeem wat na, zodat dan heel even het gevoel krijgt alsof je licht in het hoofd wordt. Alles bij elkaar moet ik zeggen: een prima ontwerp van Canon.

De beeldkwaliteit is goed. Wel treedt een zeer lichte vervorming op aan de randen: een rechte lijn wordt licht gebogen afgebeeld. Dat wordt waarschijnlijk veroorzaakt door de groothoekoculairen. Het beeld is vrijwel tot aan de randen scherp. Scherp verlichte lijnen krijgen aan de rand van het beeldveld een klein kleurrandje. De kijker geeft witte vlakken heel lichtroze weer. Bij kijken naar een felle lamp in het donker ontstaat een zwakke vierstrepige ster om de lamp en zijn enkele andere zwakke reflecties te zien. Dat is echter zeer acceptabel en het wijst erop, dat inwendige refecties goed zijn onderdrukt. Alles bij elkaar is dat een prima score: Canon heeft met deze kijker naar mijn mening een goed stuk werk afgeleverd.

Dan het beeldstabilisatiesysteem zelf: het is al langer in gebruik in de Canon video camera's, zodat filmen met langer brandpuntsafstanden uit de hand zonder beeldtrillingen mogelijk is. Hetzelfde systeem is ook ingebouwd in een Canon 300 mm lens. Het beeldstabilisatiesysteem bestaat uit een optische component, door Canon met "vari-prisma" aangeduid en bestaande uit een met vloeistof gevuld glazen doosje met twee beweegbare vensters . Als de positie van de twee vlakke vensters van dit prisma ten opzichte van elkaar verandert door trilling van de kijker, wordt dat geregistreerd door twee sensoren. Het electrische signaal van deze sensoren wordt doorgegeven aan een ingebouwde microcomputer, die vervolgens snel een correctiepositie uitrekent om te corrigeren voor het verschil in laagdikte tussen de twee parallele vensters. Dat correctiesignaal wordt dan weer teruggeseind naar het "vari-prisma", zodat het effect van de trillingen via een optische correctie kan worden hersteld. Dat proces van detectie en terugkoppeling is een continue doorgaand proces, zodat de waarnemer een stabiel beeld krijgt ook al trilt de kijker stevig. De Canon 12x36 IS is van de hier besproken kijkers met beeldstabilisatie de kleinste, de lichtste en de goedkoopste. Wat optische kwaliteit en bedieningsgemak betreft delft hij het onderspit tegenover de Zeiss kijkers. Het hangt dus geheel van uw wensen en de omvang van uw beurs af wat uw keuze zal worden bij aanschaf van een kijker met beeldstabilisatie.



Ik dank Canon-Nederland voor het beschikbaar stellen van de 12x36IS kijker, Vogelbescherming Nederland te Zeist en Carl Zeiss te Weesp voor het beschikbaar stellen van de Zeiss kijkers en informatiemateriaal.

Gijs van Ginkel.
 

Maxime

Meteoriet
Dankjewel Gijs voor je beschrijvingen. Interessant! Ik heb nog geen bezinefilter, ene voor de aanschafprijs van de meeste van bovenstaande kijkers kan ik een leuke tweede hands bezinefilter kopen.

Kite optics heeft inmiddels ook een kijker met beeld stabilisatie. Zie onderstaand link.

Groeten, Maxime.
 

Brainiac

Moderator
Kite verrekijkers hebben een vrij klein beeldveld. Ik zelf heb een Canon 15x50 met een heerlijk groot beeldveld en een hele goede randscherpte. De CA is met de laatste generatie ook schier afwezig. De Canon 15x50 IS is wel een dikke, zware jongen, dus geen elegant ontwerp.
 

Maxime

Meteoriet
De Kite 16x42 stabilized kost ca €1200,- en de Canon 15x50 IS kost ongeveer hetzelfde. Die is dan veel interessanter met zijn grotere beeldveld van 79m tegenover 68m op 1000m en groter 50mm objectief.

In de link een test rapport door Jan Meijerink van de Twentse Vogelwerkgroep die ook een beschrijving geeft van de Canon 15x50 IS in vergelijking met een vroeger model hiervan.
 
Laatst bewerkt:

Brainiac

Moderator
Opmerkingen tav de test: (voor de 15x50 IS) anno 2022 zijn er oplaadbare AA lithium baterijen van 1,5 volt die een chip aan boord hebben. Ze geven of 1,5 volt, of ze slaan af naar nul volt omdat ze bijna leeg zijn. Ze werken ook goed en vrij lang bij kou.
De kleurfout is verminderd door nieuwe glassoorten bij de nieuwste serie. Canon noemt het UD glas. Het zal wel, maar de kleurfout is schier afwezig bij een zwarte schoorsteen op een bewolkte dag.
De oogrubbers zijn nog steeds een ramp. Ik heb ze vervangen. Aan de objectiefkant krijg je nog steeds geen doppen. Ik heb er nu exemplaren opzitten met een dekseltje dat je open kunt klappen. Dus: met een paar tweaks is de Canon een echte aanrader!
 

wimdb

Stofdeeltje
Kite kijkers worden gestabiliseerd over de prisma's en daardoor word een veel grotere correctie hoek verkregen.
Dit is belangrijker dan die paar meter beeldveld die je daardoor uiteraard inlevert.
Ook een batterij duur van 60 uur is door de stabilisatie constructie een groot voordeel.
Ik kan nog meer punten noemen maar dan word het een reclame praatje

Ik heb al vele Canons en Fujinons gerepareerd en kan vanuit mijn ervaring spreken dat ik stabiliseren over de focus lenzen erg kwetsbaar vind.

Kortom, om Kite kijkers zomaar weg te zetten door een wat kleiner beeldveld vind ik wat kort door de bocht.
 
Bovenaan Onderaan