Collimeren, met of zonder diagonaal

Hoi!

In den beginne had ik wat ruzie met mijn 203/2436-cassegrain [1]. Collimatie 'leek' meestal redelijk ok, maar dat was het volgens mij nooit, ondanks dat de primaire spiegel volgens de collimator geheel concentisch was, en de stip in het midden.

Met het plaatsen, en verwijderen van de Bob's Knobs [2] moest ik de kijker twee keer collimeren, dat doe ik met de TSRCKOLLI [3], met en zonder collimatieschroeven gaat dat prima. Maar gisteren was opnieuw niks scherp te krijgen, en een stertest liet een lelijke cirkel zien, dat valt nu beter op.

In een gelinkt artikel in een eerdere discussie [2] schreef iemand dat hij/zij collimeren liever doet met diagonaal, iets wat de handleiding van de kijker afraad, net als een groot deel van het internet. Zojuist opnieuw de collimatie bekeken, en die was nog perfect, totdat ik mijn Baader 2"-amiciprisma plaatste. Met het diagonaal erin, de collimator in het diagonaal, bleek alles compleet scheef te zitten!

De stip niet netjes in het midden, en de primaire toont geen concentrische cirkel. Dit kan ik wel oplossen, maar voor nu dus niet testen. En zo drie vragen:

1. waarom schrijft de handleiding dat ik moet collimeren zonder extensieringen en zonder diagonaal, en zo ook bijna de rest van het internet?
2. waarom lijkt bovenstaande advies bij mij niet te werken?
3. wat zijn jullie ervaringen omtrent dit fenomeen?

Met het prisma is alles iets minder goed te zien dan zonder prisma, maar beide spiegels op die wijze collimeren gaat wel lukken, en gelukkig staan de spiegels redelijk stevig vast. Ik hoefde de - blijkbaar foute - collimatie vrijwel nooit aan te passen.

Alvast bedankt!
Markus

ps. ik kan niet wachten dit uit te proberen!

[1] https://www.astroforum.nl/threads/k...over-scherpstellen-reflecties-en-m13.1470702/
[2] https://www.astroforum.nl/threads/bobs-knobs-en-het-deksel.1470973/
[3] https://www.teleskop-express.de/sho...scopes-and-all-other-Types-of-Telescopes.html
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Omdat je een diagonaal vaak draait doe je het meestal zonder diagonaal. Als de diagonaal zelf correct gecollimeerd is en de collimatie perfect moet dat geen verschil maken, maar ik vermoed dat je collimatie niet correct is en je een gekanteld brandvlak hebt, en dan is de collimatie wel afhankelijk van de afstand van de tool tot het brandvlak. En zonder diagonaal zit je te dicht.

Als de axiale collimatie helemaal klopt (niet alleen het comavrij voorwerp in het midden, maar ook een brandvlak haaks op de oculairhouder) dan maakt het niet uit. Maar anders moet je de tools beslist dicht bij het brandvlak gebruiken.

Ik weet natuurlijk niet of je de TSRCKOLLI niet helemaal goed gebruikt (waardoor bij uitdraaien of verlengen je niet meer hetzelfde ziet), of er een mechanische klemming wat scheef staat, of het je diagonaal is die zelf niet gecollimeerd is.

Wat ook kan is dat je vangspiegel niet goed gecentreerd staat in de Cassegrain: METEN! Ten opzichte van de buis, en dan ook nakijken of de hoofspiegel netjes gecentreerd staat in de buis.

Ik zou het allemaal alleszins --zeker visueel-- nakijken met een stertest, en eventueel een laatste tweak daarmee doen (maakt niet uit welke spiegel, de meest handige).
 
Laatst bewerkt:

Josan

Maan
Draai dat diagonaal eens terwijl je op een ster test. Draait de micollimatie met je diagonaal mee, dan is het waarschijnlijk jouw diagonaal. Je kunt de bosknobs ook te los draaien, waardoor je secundaire geen driepuntsophanging meer heeft en gaat kantelen als je de kijker beweegt. Testen en uitsluiten is het geheim.
 
@sixela een gekanteld brandvlak, dat is als de stralenbundel niet loodrecht uit de scherpsteller komt?

Ik heb de secundaire spiegel opgemeten, de spin heeft twee evenlange assen, 23cm. Beide keer zit de middenschroef precies op 11.5cm, die lijkt wel in orde te zijn. De primaire spiegel 'lijkt' ook goed, maar ik kan dat minder goed beoordelen.

Ik heb vervolgens de boel ook met een chesirebekeken, het is dan net zo scheef als met de TSRCKOLLI, die zijn het met elkaar eens. Vervolgens heb ik ook een gewoon ES omkeerspiegel (niet amici) geprobeerd, het fenomeen komt precies overeen met het lompe amiciprisma, die zijn het ook met elkaar eens.

@Josan de Bob's Knobs had ik er alweer uigehaald, ik heb wel even opnieuw de hexschroeven bekeken, die zitten redelijk strak, niet te strak.

Door het omkeerspiegel én de chesire ook te proberen wilde ik graag het één en ander uitsluiten, dat is niet gelukt ;)

Op het oog is de collimatie ok, vast niet perfect, maar met chesire kan ik niet beter omdat ik het gewoon niet kan zien. Ik heb wat meer tips nodig om, en een heldere hemel om stertesten te doen. Ook zal ik dan proberen de collimatie met een prisma te doen.

Nog ideeën?

Bedankt voor de antwoorden dusver, en alvast bedankt!
M.
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Geeft de TSRCKOLLI ook dezelfde resultaten als je de oculairhouder uitdraait, en als je een aantal 2" extensies tussenvoegt?

En als je een diagonaal draait, zie je dan verschillen? Al eens gevraagd, maar geen antwoord gezien.
 
Geeft de TSRCKOLLI ook dezelfde resultaten als je de oculairhouder uitdraait, en als je een aantal 2" extensies tussenvoegt?
De zichtbare miscollimatie blijft precies hetzelfde als ik de scherpsteller uitdraai, van 0 tot 5cm. Ik heb één extensiering geplaatst, maar weet de ander zo even niet te vinden. Het was een heel gek gevoel om aan de scherpsteller te draaien, maar dat er aan het beeld niets veranderde, grappig!

En als je een diagonaal draait, zie je dan verschillen? Al eens gevraagd, maar geen antwoord gezien.
Ohja, dit had ik al geprobeerd, maar vergeten op te pennen, sorry! Dus een nieuwe poging gedaan, want wist niet meer precies het antwoord. De miscollimatie blijft ongewijzigd. Met het oculairkant omhoog, aan de linker- of de rechterzijde. De onderkant heb ik overgeslagen, dat was wat ongemakkelijk.

Ik hoop dat jullie kennis hier iets mee kan, dan lees ik het heel graag.

Zoals altijd, dank!
M.
 
Ik heb die ene extensiering eruit getrokken, en zonder omkeerspiegel bekeken. Dan is de collimatie goed. Met het omkeerspiegel er weer in, was de collimatie opnieuw op dezelfde wijze fout.
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Ik bedoel: als het goed gecollimeerd is zonder diagonaal zou ik ook zonder diagonaal de TSRCKOLLI verder plaatsen. Als het dan niet verandert en met twee verschillende diagonalen is er wel een verschil, dan registreert de collkmator niet op dezelfde manier rechtstreeks achteraan en aan de andere kant van je diagonalen. Het zou gek zijn dat twee diagonalen op dezelfde manier slecht gecollimeerd zijn...
De miscollimatie blijft ongewijzigd.
Dat vertelt ons niet wat we willen. De miscollimatie blijft dezelfde zoals je ze ziet of zoals ze fysiek is als bijvoorbeeld iemand een vinger in de opening steekt om de oriëntatie van een verschuiving te duiden?
 

Josan

Maan
M.a.w. draait de miscollimatie met het diagonaal mee of blijft de miscollimatie in dezelfde richting staan als je het diagonaal draait?
Uiteindelijk, als je de kijker met (een) diagonaal gaat gebruiken, moet hij met dat diagonaal gecollimeerd zijn. Eerst moeten uiteraard alle kijkeronderdelen met elkaar in collimatie zijn.
 
Ik bedoel: als het goed gecollimeerd is zonder diagonaal zou ik ook zonder diagonaal de TSRCKOLLI verder plaatsen.
Ga ik uitproberen. Bij goede collimatie ga ik eran uit dat de primaire cirkel concentrisch zichtbaar is, en de stippen in de donut. Ik heb helaas geen referentiemateriaal.

Het zou gek zijn dat twee diagonalen op dezelfde manier slecht gecollimeerd zijn...
Eens.

M.a.w. draait de miscollimatie met het diagonaal mee of blijft de miscollimatie in dezelfde richting staan als je het diagonaal draait?
Dit is wat verwarrend, wat draait nu wanneer. Als ik door de collimator kijkt, en het diagonaal van negen uur, via twaalf, naar drie uur verplaats, dan blijft het beeld in de collimator gelijk, beide spiegels lijken dan scheef te staan t.o.v. zonder diagonaal. Telt dat als 'miscollimatie die met het diagonaal mee beweegt'?

@sixela, de miscollimatie blijft zoals ik het zie. Ik heb nog nooit een vinger in de opening gestoken, maar de oriëntatie van de verschuiving van de miscollimatie is dan steeds naar linksboven met diagonaal. Ik zal er eens een vinger in steken. Ook probeer ik nogmaals alle genoemde en voorgestelde configuraties uit met en zonder beide diagonalen, kijken met collimator en chesire, en met nul of meer extensieringen, en het uitbewegen van de scherpsteller, als ook het draaien van het diagonaal.

Hoe kan ik trouwens beoordelen of het aan mijn diagonalen ligt? Ik heb ze beide in mijn refractors gebruikt, en met veel plezier en fraaie sterren.

Bedankt!
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
naar linksboven
Je snapt toch wat we bedoelen? Als je de diagonaal naar rechts draait en dan nog steeds met het hoofd horizontaal door de kijker kijkt, dan is de oriëntatie van de vangspiegel en hoofdspiegel (en hemel) in het veld dat je ziet anders. Als het niet aan de diagonaal ligt, dan blijft elke verschuiving die je ziet ten opzichte van "de buitenwereld" hetzelfde -- vandaar het idee om een vinger te gebruiken om te zien waarmee de verschuiving op de buis aan de voorkant overeenkomt. Als dat niet beweegt als je de diagonaal roteert, dan ligt het niet aan de diagonaal.

En als het aan je diagonaal ligt, dan verwacht je dat er precessie optreedt als je de diagonaal draait, wat betekent dat collimatie met de TSRCKOLLI in de diagonaal in één stand niet goed blijft als je de diagonaal draait.

Hoe kan ik trouwens beoordelen of het aan mijn diagonalen ligt? Ik heb ze beide in mijn refractors gebruikt, en met veel plezier en fraaie sterren.
Ik zeg zelfs niet dat het aan de diagonaal ligt. Misschien ligt het zelfs aan de oriëntatie van de collimator als je hem rechtstreeks erin steekt, omdat bijvoorbeeld het einde van de visual back niet loodrecht staat op de as, en heb je dat probleem minder met je diagonaal omdat er dan een buis dieper steekt in de visual back (en misschien een buis heeft die iets dikker is -- je kunt die insteekbuizen niet exact 2" maken want dat past niet in een buis die een binnediameter heeft van exact 2"), wat een tiltprobleem vanzelf oplost.

We zijn hier aan de andere kant van een forum -- we zien niet wat je ziet. Dat maakt het moeilijk je te helpen, zeker als je niet heel precies communiceert.
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Als je niet wilt troubleshooten en je de kop niet wilt breken op het probleem: collimeer zonder en met diagonaal met de TSRCKOLLI, en kijk met de stertest wat het beste is.

Ander belangrijk punt: als je een diagonaal of collimator vastzet: NIET als een gek gaan draaien aan de vastzetschroeven, en steeds wat je wilt vastzetten aanduwen. Een collimator steken in een visual back of oculairhouder en dan hard vastzetten zonder die aan te duwen gaat die bijna altijd doen kantelen. Altijd aanduwen en zo licht mogelijk vastzetten.
 
Goed punt inderdaad, het viel namelijk op dat het beeld door de collimator wanneer deze iets gekanteld is, ook net iets anders is. Ik druk ze teven de oculairhouder aan, en draai dan zachtjes aan de schroeven. De collimator kan dan nog wel redelijk makkelijk in de houder roteren.

Bedankt!
 
Bovenaan Onderaan