Bouwverslag 406mm f4.5 truss Dobson

Roel

Totaal niet relevant
De beer is los, de hitte is aan, de kogel is door de kerk, it giet oan, stuur de clowns naar binnen!

Eergisteren ben ik begonnen met het zaagwerk van de ombouw voor de 406mm GSO spiegel die al maanden bovenop een kast ligt de wachten. Ik ben begonnen met de vangspiegelkooi (die qua uiterlijk behoorlijk afgekeken is van de Canopus van Sumerian Optics). De binnendiameter van de kooi is 430mm en de hoogte is 200mm. Er zal een 75mm Orion UK vangspiegel in komen te hangen aan een 3-vane spider gemaakt van ijzerzaagbladen. De focuser is een gewone TS Crayford. (Die had ik nog liggen, en mocht die niet goed genoeg blijken kan hij later eenvoudig vervangen worden door een duurdere).

De ringen zijn gemaakt met een bovenfrees, in combinatie met een een zelfgemaakt cirkelfrees-tooltje. Het gebruikte hout voor de ringen en de opstaande steuntjes is 15mm populieren multiplex, aan de binnenzijde voorzien van buigzaam 4mm multiplex. De plaat ligt onder spanning geklemd in een gefreesde rand. Ik weet niet van welk hout die dunne plaat is gemaakt, maar het is veel stijver dan het materiaal wat ik eerder gebruikte. Ik moest onzettend veel kracht zetten om het in vorm te buigen, en was bang dat het zou breken. Dat was gelukkig niet het geval. Het ligt nu muurvast in de twee ringen, en het geheel is superstevig.

Waar ik normaal altijd de handvijl gebruikte om hoekjes af te ronden, gebruik ik nu de bovenfrees: supersimpel en veel strakker! Die bovenfrees is echt het beste stuk gereedschap wat ik in jaren heb gekocht. Ik merk dat ik ook wat meer gevoel krijg voor de juiste geleidingssnelheid en druk: ik heb deze keer een stuk minder verbrande randjes en ik denk dat ik dat de resterende plekjes er met een schuurpapiertje wel af krijg. Het hout krijgt een transparante beitslaag, dus de ondergrond moet wel een beetje netjes zijn.

De kooi is vrij zwaar: met focuser en reddot zo'n 2 kilo, maar omdat de hoofdspiegel maar liefst 13kg(!) weegt, maakt dat niet zo veel uit.

De hoofdspiegelbak wordt wel compleet anders dan een Canopus (vanwege een Di Mauro spiegelkoeling). Ik denk dat die straks het meest zal lijken op de kijkers van Reiner Vogel. De hoogtelagers krijgen weer de welbekende Dieter Martini vorm. Maar zo ver ben ik nog láng niet!

406mm_Dob_1.jpg

406mm_Dob_2.jpg

406mm_Dob_3.jpg

406mm_Dob_4.jpg
 
Laatst bewerkt:

deto097

Daniel
Zo ziet er netjes uit!
Wist je trouwens dat triplex platen (dat dunne spul) heel mooi kan buigen door ze boven een bak met kokend water te houden? Scheelt kracht en breken mocht de radius toch een keer wat kleiner zijn.
 

Roel

Totaal niet relevant
Ja klopt! Ook met een spons het hout wat natmaken met warm water helpt. Het grappige is dat ik weet dat dit spul niet zo snel breekt en je altijd veel verder kan doorbuigen dan wat je gevoel zegt. Ik wist ook wel dat het waarschijnlijk niet zou gaan breken, maar het lijkt toch alsof de stukken je ieder moment om de oren kunnen vliegen!

EDIT: om een idee te krijgen van het verschil tussen mijn huidige 280mm en de toekomstige 406mm:

verschil.jpg

Dat moet wel wat gaan schelen, toch? :)
 
Laatst bewerkt:

Baxstar

Casper
Lekkah! Erg knap hoe mooi je dat maakt. Zelf heb ik niet zoveel met 'normaal' niet geschilderd hout maar bij jou (en bij Scorpio) ziet het er altijd goed uit! Ga vooral zo door!

Casper
 

Steem

Donateur
Dat is een groter verschil dan ik dacht zo met die vangspiegelkooi. Logisch wel, maar toch. Het hout ziet er netjes gefreesd uit zeg. En leuk dat je begonnen bent!

@ Baxstar - Dat doet de prachtige gelakte dobson van Ionize danig teniet! (En zo zijn er nog wel meer houten dobsons die goed in de lak staan.)
 

Titan2

Saturnus
Daar gaatie weer :wink: Hoe weet je eigenlijk waar de focuser moet komen als je de spider nog niet gemaakt heb?
 

Baxstar

Casper
@steem, ik heb die volgens mij nog niet gezien. Maar ik begrijp uit je woorden dat hij mooi is!

Casper
 

reflector

Astigmaat
Ziet er degelijk uit en zoals je zelf al zegt, tamelijk zwaar.. Dit moet je niet onderschatten: de trillingen die je krijgt verhouden zich gewoon rechtstreeks tot de massa van de vangspiegelkooi. Dus ook al voldoet het wel qua balans, je gaat daar wel meer last van hebben.

Goed idee van het freesrandje, bij mijn 50 cm zit de plaat er gewoon tegenaan, waardoor hij gevaar loopt voor losscheuren. Bovendien heb ik 1,5 mm triplex dat door de geringe dikte zich moeilijk liet aandrukken bij het verlijmen. En kwetsbaar is als de je de kooi optilt. Zo is er toch weer een voordeel van de dikkere wand.
 

Roel

Totaal niet relevant
Hoe weet je eigenlijk waar de focuser moet komen als je de spider nog niet gemaakt heb?
De afstand tussen focuser en de bovenring is dusdanig groot dat ik nu al weet dat er ruimte genoeg is. De spider plaats ik later eenvoudig op de juiste plek (kwestie van 3 gaten boren op de juiste hoogte in die verticale houtjes)
 

Roel

Totaal niet relevant
tamelijk zwaar.. Dit moet je niet onderschatten: de trillingen die je krijgt verhouden zich gewoon rechtstreeks tot de massa van de vangspiegelkooi.
Hmm.. Even ter vergelijking omdat ik weet dat jouw kijker stevig genoeg is: hoeveel weegt de vangspiegelkooi van jouw 40cm inclusief focuser?

UPDATE!! Typefoutje bij het gewicht: het totaal is 2kg, en niet 3kg! Scheelt nogal... :)
Met vangspiegel + spider erbij zal het zo'n 2300 gram worden denk ik.
 
Laatst bewerkt:

reflector

Astigmaat
De mijne heb ik net opgemeten: 2,0 kg ring + focusser + bevestigingen trussen en ook inclusief vangspiegel+ophanging. Exclusief 700 gram optische zoeker + quickfinder, exclusief een 70 gram lichtschild en exclusief ook ca. 400 gram oculair. Dus het verschil valt misschien wel mee.
 

scorpio

Donateur
De kooi is vrij zwaar: met focuser en reddot zo'n 2 kilo, maar omdat de hoofdspiegel maar liefst 13kg(!) weegt, maakt dat niet zo veel uit.
Vrij zwaar? We hebben het hier over een 40cm kijker. Als ik kijk naar je gebruikte materialen zoals hout, focuser en plastiek RDF kun je de kooi niet veel lichter krijgen. Over trillingen zou ik me geen zorgen maken. Zorg dat de kijker goed in balans en stabiel aan de onderkant is. That's all.

Ik ben benieuwd naar het eindresultaat. Alleen moet ik nog wennen aan: Roel met een 40cm kijker. :p
 

Roel

Totaal niet relevant
Vrij zwaar? (...) Als ik kijk naar je gebruikte materialen zoals hout, focuser en plastiek RDF kun je de kooi niet veel lichter krijgen.
Ok, dat stelt me gerust!

Ik ben gisteravond nog even mijn schuurtje in gedoken om de trussbevestigingen te maken. Ik ga weer gebruik maken van aluminium L-profielen, zoals bij vrijwel al mijn Dobsons tot nu toe. Ik ben er van overtuigd dat 20x2mm profielen stevig genoeg gaan zijn. Ik maak zijwaartse inkepingen in de profielen die ik om het uitstekende boutje van de bevestigingsblokjes schuif. Het draaimoertje vervolgens aandraaien is voldoende om de boel goed op zijn plek te houden.

De focuser is op een plek gemonteerd waarvan ik denk dat het bij zo'n hoge Dob het meest comfortabel is. Kaarsrecht aan de zijkant lijkt me niet zo fijn, een heel klein beetje naar beneden kijken vind ik op de één of andere manier net iets ontspannender kijken. In een hoek van 45 graden zoals op de meeste Dobs is geen optie, want dat wordt de kijkhoogte wel erg hoog in sommige standen. Ik denk dat dit een goed compromis is, ik heb het eerder toegepast bij een vrij hoge 317mm Dobson: http://www.astroforum.nl/showthread.php/116396-12-5-quot-Truss-Dobson?p=242299&viewfull=1#post242299

406mm_Dob_4.jpg

406mm_Dob_5.jpg
 

svdwal

Sander - Moderator
Ziet er weer mooi uit.

De loeizware 40 cm dob van Guindaine gebruikt ook L-profielen. Als je Berry&Kriege hebt kan je uitrekenen of je profielen even sterk zijn als de ronde holle buizen die gebruikelijker zijn voor je kijker.
 

reflector

Astigmaat
Hoek 20x2 lijkt me ook wel een redelijke maat. Wat wel een nadeel van die hoekprofielen is, is dat ze nogal doorbuigen bij het vastpakken voor het richten van de kijker. Daar staat wel de eenvoud tegenover van de bevestiging, hoewel je totaal onderaan wel twee keer meer knoppen krijgt.
 

Roel

Totaal niet relevant
doorbuigen bij het vastpakken voor het richten van de kijker
Hoe bedoel je dat precies? Stuur je de kijker door te duwen/trekken aan de trusses zelf? Ik heb bij de 30cm nog nooit iets gemerkt van doorbuigende profielen, maar ik stuur dan ook met de vangspiegelkooi alleen.
 

reflector

Astigmaat
Bij mijn 40 cm kijker pak ik altijd de buizen vast, omdat hij een enkele ring heeft boven de focusser. Anders moet je teveel je handen omhoog brengen. Misschien vanwege dat jij altijd dubbelringige kooien hebt, heb je nog nooit de behoefte gehad om de kijker te sturen bij de trussen.
 

scorpio

Donateur
In een hoek van 45 graden zoals op de meeste Dobs is geen optie, want dat wordt de kijkhoogte wel erg hoog in sommige standen. Ik denk dat dit een goed compromis is, ik heb het eerder toegepast bij een vrij hoge 317mm Dobson.
Dat is helemaal correct. Voor dit formaat kijker is een hoek van 22,5 (nou ja, ergens in die buurt) graden ideaal. Plaats je de focusser op 45 graden dan moet je te ver over de kijker heen hangen. Focuser aan de zijkant, zoals op mijn eigen kijker, is ook weer niet alles. Maar ik heb zo'n vermoeden dat je dit het afgelopen weekend al hebt uitgeprobeerd. :p
 

Ed

Donateur
Mooi, mooi ! Heb je, gezien het gewicht van de vangspiegelkooi, niet overwogen een constructie te maken met een lichte ring die je aan de trusses bevestigd en waar je vervolgens de kooi op monteert. Lijkt mij (maar ik ben geen ervaringsdeskundige !) een hoop gedoe met zo'n onderhandelbare kooi en een stel trusses in het donker en dan is zo'n ring misschien een stuk makkelijker.
 

Roel

Totaal niet relevant
een lichte ring die je aan de trusses bevestigd en waar je vervolgens de kooi op monteert.
Bij ontzettend grote Dobsons wordt dat systeem inderdaad wel eens gebruikt, om gestuntel op ladders met zware vangspiegelkooien te voorkomen. De 110cm Cruxis bijvoorbeeld heeft ook zo'n ring. Bij een kooi van 2 kilo is dat niet echt nodig omdat ik hem nog steeds (hoewel met wart moeite) met één hand kan tillen. Met mijn andere hand schuif ik de trusses dan om de boutjes. Bij de 30cm ging dat op die manier perfect, dus ik verwacht dat het bij deze kijker ook wel gaat lukken.

Gisteravond heb ik verder geknutseld aan de vangspiegelophanging. Het is een 3-vane spider, gemaakt van ijzerzaagbladen. Het ronde middenblok is gemaakt van 3 ronde houten schijfjes. Ik heb hem als volgt gemaakt: in het middelste plaatje heb ik met een smaller ijzerzaagje drie gleufjes gezaagd richting het centrum. Daarna heb ik de zaagbladen wat ingesmeerd met lijm en voorzichtig met een hamertje in de gleufjes getikt. Omdat het schijfje dunner is dan de breedte van de zaagbladen steekt de zijde met de tanden een stuk boven één kant van het schijfje uit. Bovenop de tegenoverliggende zijde heb ik nog een plaatje gelijmd, en het geheel een middag laten drogen in een bankschroef. Vervolgens heb ik een derde schijfje gemaakt en ingesmeerd met lijm. Het andere deel (met de uitstekende tanden) heb ik met een hamer in het laatste schijfje geslagen, en daarna het geheel weer in de bankschroef geklemd. De zaagbladen zitten nu volledig opgesloten en vastgelijmd in het hout, en omdat de zaagtanden werken als weerhaakjes (en het blad bovendien wat gegolfd is) kan de spider straks flink opgespannen worden zonder dat de zaagbladen losschieten. (het schuim wat je op de foto ziet is van de PU houtlijm, die gaat bruisen tijdens het drogen)

In het middenblokje ga ik nog gaten boren en daar M4 draad in tappen voor de collimatieboutjes. (gaat prima als het hout zo dik is: veel draad!)

Ook heb ik de vangspiegel (75mm Orion UK, strehl 0.998) met drie dikke blobben silliconenkit vastgelijmd op zijn houder: een dikke 50mm PVC pijp, 45 graden verstek gezaagd.

406mm_Dob_6.jpg

406mm_Dob_7.jpg

406mm_Dob_8.jpg
 
Laatst bewerkt:
Bovenaan Onderaan