Bouwverslag: 400mm f/4 Lowrider Propdob

Roel

Totaal niet relevant
Eigenlijk zou ik volgende week zondag met het vliegtuig vertrekken naar La Palma. De 30cm Propdob mee en twee weken waarnemen! Met nieuwe Maan en een prachtige Marsoppositie op 65 graden hoogte; dit zou echt een topvakantie worden. Maar ja, dat hele feest gaat nu helaas niet door en het is nog maar de vraag wanneer dit soort uitstapjes weer mogelijk zijn...

Inmiddels is het alweer een heel jaar geleden dat ik voor het laatst écht op vakantie ben geweest, en dat behoeft TROOST! In mijn geval is er dan maar één oplossing: die ene droomtelescoop bouwen waar je eerder nooit geld voor had: een serieus grote reistelescoop met een serieus goede spiegel. Jarenlang met de gedachten gespeeld en jaren steeds toch maar niet gedaan, maar nu is de kogel dan eindelijk door de kerk, it giet oan en hoppakee: die 40cm komt er!

Om een heel lang verhaal kort te maken: het wordt dus een 40cm f/4 reistelescoop. Grotendeels volgens het vertrouwde Propdob-concept, met als belangrijkste verschil de inkijkhoek van de focuser. Het wordt een zogenaamde lowrider, waarbij de hoek van de vangspiegel wat groter wordt dan de gebruikelijke 45 graden. Zo komt de inkijk zo'n 15cm lager te liggen en kan er ondanks de brandpuntsafstand van 1600mm toch zittend op een gewone stoel door het oculair gekeken worden. Dat scheelt gezeul met een waarneemstoel.
Ik wilde een lichte dunne hoofdspiegel van goede kwaliteit. Uiteindelijk is het een 30mm dikke schijf geworden die door Jan van Gastel tot een mooie parabool zal worden geslepen. De levertijd van deze glasschijf is echter zeer lang, waardoor Jan pas eind dit jaar zal kunnen beginnen. Op zichzelf geen probleem, dat geeft mij de mogelijkheid om alle tijd voor de ombouw te nemen.

De eerste snelle berekeningen komen op een totale afmeting van de te transporteren kist van 50cm x 50cm x 16cm, maar meestal blijkt daar tijdens de bouw zelf nog wel wat vanaf te kunnen. (ik werk nooit met tekeningen, het ontwerp zit in mijn hoofd en bouw gewoon gaandeweg het ene onderdeel om het andere heen). Het totaalgewicht probeer ik onder de 20 kilo te houden.

Vandaag ben ik begonnen met de vangspiegelkooi. Het is een enkele ring, gemaakt van 2 losse 18mm multiplex ringen die op elkaar gelijmd worden. De buitendiameter is 480mm, de binnendiameter 420mm. Om wat gewicht te besparen heb ik in beide ringen tientallen gaten geboord. Niet helemaal door het hout heen, zo blijft de ring straks dicht en verliest hij niets aan stijfheid. Op enkele strategische plaatsen (waar boutjes doorheen gaan) heb ik voldoende "vlees" laten zitten.

Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSC_2080.jpg views: 0 grootte: 328,5 KB id: 1465561

Ik heb de ringen vóór en na het gaten boren gewogen en de totale gewichtsbesparing is 277 gram. (995gr vóór, 718gr na). Niet wereldschokkend, maar toch bijna 30% eraf.

Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSC_2082.jpg views: 0 grootte: 277,1 KB id: 1465562

En zo ziet 277 gram houtkrullen eruit :D

Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: 20200926_142151_resized.jpg views: 0 grootte: 374,6 KB id: 1465563
 
Laatst bewerkt:

Hyperion

Moderator
Ik sta iedere keer weer versteld hoe doordacht jij de dingen steeds aanpakt, Roel. Heel veel succes. En inderdaad hoop ik dat de spiegel snel klaar is.
 

Skyheerlen

Aluminium rules!
Prachtige licht-bouw, Roel! En een spiegel van Jan; die wordt vast super (ik spreek uit ervaring).

Even een vraag: ik neem aan dat je niet de Roel-cel gaat toepassen. Hoeveel steunpunten ga je inbouwen?
 

markleeman

Donateur
Cool, weer een Roelbouwproject, deze ga ik weer met interesse volgen!

Vraagje: ik dacht dat je in het verleden ook al eens met een holle bovenring hebt gewerkt, toen had je niet gaten geboord maar sleuven gevreesd. Daarmee bespaar je meer gewicht neem ik aan(?). Waarom kies je nu niet voor sleuven? Lever je dan toch te veel stijfheid in?
 
Laatst bewerkt:

Roel

Totaal niet relevant
Even een vraag: ik neem aan dat je niet de Roel-cel gaat toepassen. Hoeveel steunpunten ga je inbouwen?
Ik neem aan dat je met de "Roel-cel" de vierpuntscel van de 30cm Propdob bedoelt? Die is inderdaad niet afdoende voor deze spiegel, het wordt dus een zespuntscel. (Volgens hetzelfde recept als de vierpunts, maar toch nét een tikje anders....)

Vraagje: ik dacht dat je in het verleden ook al eens met een holle bovenring hebt gewerkt, toen had je niet gaten geboord maar sleuven gevreesd. Daarmee bespaar je meer gewicht neem ik aan(?). Waarom kies je nu niet voor sleuven? Lever je dan toch te veel stijfheid in?

Dat klopt! Hoewel ik niet zeker weet of de sleuven slechter zijn dan de gaten, heb ik dit keer toch besloten om toch ietsje meer "vlees" tussen buitenrand en binnenrand te laten, als een soort steunribben. Deze ring is best groot en de spider zal vanwege het gewicht van de vangspiegel behoorlijk op spanning gebracht worden, en met gaten denk ik toch het zekere voor het onzekere te nemen. De ring is in ieder geval ontzettend stijf gebleven, dus dat zal wel goed komen.
 

Roel

Totaal niet relevant
En de spider is inmiddels ook klaar. Het is wel een beetje een herhaling van zetten (mijn andere Dobsons hebben precies dezelfde spider), maar het werkt goed en het is een onzettend simpel ding om te maken. De spider zit lekker onder hoogspanning in de ring, de metalen strips maken een mooi hoog 'tinggg'-geluid als je ze bespeelt. Geen beweging in te krijgen en de ring houdt het prima.
De vanen zijn gemaakt van 16mm bandstaal (0,5mm dik) en het ronde middenblokje is uit een reststukje 15mm berk gezaagd.

Het gewicht zit inmiddels op 875 gram.

Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: ring.jpg views: 0 grootte: 397,5 KB id: 1465871
 

Bijlagen

  • ring.jpg
    ring.jpg
    397,5 KB · Weergaven: 25
  • ring.jpg
    ring.jpg
    397,5 KB · Weergaven: 21

Roel

Totaal niet relevant
Die zijn aan het uiterste uiteinde dubbelgevouwen en van bovenaf in de gezaagde gleuf geslagen. Omdat het uiteinde twee keer zo dik is als de rest van de vaan wordt hij niet uit het middenstukje getrokken als je de boel op spanning brengt.
 

Roel

Totaal niet relevant
Weer een stapje verder: de hoofdspiegelbak.

Eigenlijk wilde ik voor deze kijker weer dezelfde 4-puntscel gebruiken als voor mijn 30cm, maar de dunnere 40cm vereist helaas een zespuntscel. Toch wilde ik een zelfde soort ontwerp: de achterplaat én de spiegelcel zo simpel mogelijk en als één geheel. Ik heb daarvoor 3 wipjes gemaakt met elk 2 oplegpunten. Ze liggen alledrie los in een uitgefreesde sleuf in de bodemplaat van de spiegelbak. Om de spiegel te kunnen collimeren zijn twee oplegpunten vanaf de achterzijde van de telescoop in hoogte te verstellen, via twee gaten. Foto's zeggen meer dan duizend woorden, dus bij deze:

De achterkant van de spiegelbak/spiegelcel. De grote gaten zijn voor ventilatie, de twee kleine zijn voor het collimeren (nu nog inbusboutjes, straks uiteraard mooie sterknopjes)

Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSC_2089.jpg views: 0 grootte: 276,7 KB id: 1466917

De binnenzijde van dezelfde plaat. 3 Wipjes, 4 vaste oplegpunten en 2 in hoogte verstelbare oplegpunten (rood omcikeld). In de wipjes is M5 schroefdraad getapt, de spiegel rust straks op het uiteinde van nylon boutjes):

Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSC_2090.jpg views: 0 grootte: 355,5 KB id: 1466918

De spiegelbak bestaat verder uit nog 2 lagen. De 2e laag (zijkanten weggelaten voor ventilatie) zie je hier:

Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSC_2091.jpg views: 0 grootte: 341,6 KB id: 1466919

Dit is de derde laag, waarvan de hoeken dienst doen als onderste trussklem:

Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSC_2092.jpg views: 0 grootte: 345,8 KB id: 1466920

En een foto van een klemblokje:

Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSC_2093.jpg views: 0 grootte: 306,6 KB id: 1466921

Alles is nog lekker ruw gezaagd, gefreesd en nog niet gelakt. Ook komen er natuurlijk nog mooie knoppen op. De randondersteuning zal bestaan uit 2 kogelpotten in de 'hoeken' van de spiegelbak. Inderdaad, niet meebewegend met de collimatie. De op-en-neer beweging van de spiegel zal echter zo minimaal zijn, dat dit verwaarloosbaar zal zijn (minder dan 5nm astigmatisme binnen een 3mm foutmarge van de ondersteuning, en dat dan ook nog met de kijker óp de horizon gericht.

De afmetingen zijn 44 x 44 x 5,7cm en het totaalgewicht is 2900 gram
 

Skyheerlen

Aluminium rules!
Heel mooi geïntegreerd ontwerp, Roel. Perfect minimalistisch.

Ik ben benieuwd hoe collimeren op deze manier gaat bevallen. Tijdens het collimeren zelf kun je het resultaat niet zien, dus het is iets lastiger. Maar ok, acceptabel voor een reistelescoop.
 

Roel

Totaal niet relevant
Tijdens het collimeren zelf kun je het resultaat niet zien, dus het is iets lastiger. Maar ok, acceptabel voor een reistelescoop.
Dat begrijp ik niet helemaal. Met een barlowed laser kun je vanaf de achterkant van de telescoop prima collimeren. Of bedoelde je misschien iets anders?
 

EricB

Rimpeling in de ruimtetijd
Ik dacht dat ik het snapte, maar niet dus. Als je twee oplegpunten ophoogt voor de collimatie werken de draaipunten van die twee wipjes toch niet meer? En dan krijg je de facto een vierpuntscel. Ik zou denken dat je de draaipunten in hoogte moet kunnen verstellen.
 
Bovenaan Onderaan