Bouwverslag 12" f5 Kofferdobson - Ode aan de Propus

Boost

Mars
Vorig jaar ben ik begonnen met de nieuwe ombouw voor mijn 12” f/5 GSO dobson. Ik ben nu eindelijk zover dat ik wel eens wat durf te laten zien.

Mijn vorige ombouw van deze telescoop beviel me redelijk, maar er waren toch een aantal dingen die ik graag anders had willen zien. Hier een foto van de oude ombouw:

Foto 26-04-2019 18 53 03.jpg

De ombouw was bedoeld als truss-dobson waarbij, net zoals de Light Bridge en andere modellen, de telescoop in delen vervoerd kan worden. Voor deze ombouw heb ik inspiratie gehaald uit een design van Roel.

Er waren een aantal dingen die mij niet helemaal bevielen aan mijn versie van deze truss-dobson. Opgebouwd was het een prima telescoop om mee te werken. De dobson was goed in balans en bewoog vrij soepel over de verticale as. De hoogtelagers liepen helaas niet zo soepel omdat er een paar millimeter verschil zat in de rocker tussen de ene zijde en de andere. Hierdoor schoof de spiegelbak telkens tegen een zijde van de rocker aan. Ik heb dit wel geprobeerd te verhelpen door de teflonblokjes in hoogte aan te passen en met extra klemmetjes aan de zijkant van de rocker box de OTA op zijn plaats te houden maar dit zorgde voor teveel frictie. Door dit euvel keek ik niet lekker door de telescoop, want ik kon niet echt fijn "zwiepen".

De optische zoeker heb ik eigenlijk nooit gebruikt bij het kijken, voor zoeken gebruik ik een red dot zoeker. Hierdoor kon de optische zoeker weg maar daardoor was de telescoop niet meer in balans.

Als de telescoop niet gebruikt werd stond hij afgebouwd in een hoekje van de kamer. De vangspiegelkooi rustte hierbij op de hoofdspiegelbak. De bananen lagen hier dan weer bovenop. Niet erg praktisch, maar het werkte. Afgebouwd nam hij wel minder ruimte in maar alsnog was het best een lomp beest.

De eerste versie was een ombouw voor een voltubus GSO dobson. Hiervoor heb ik de ombouw wat grof gebouwd om er zeker van te zijn dat er geen obstructie is. Dit bleek onnodig te zijn en eigenlijk kan de telescoop een stuk kleiner.

Voor mijn volgende ombouw heb ik een aantal eisen:
  • Soepele beweging/hanteerbaarheid van de hoogtelagers en rocker box;
  • Alles (behalve de trusses) moet passen in een kist dat tegelijk onderdeel uitmaakt van de opgebouwde telescoop;
  • Minder ruimtegebruik als de telescoop is afgebouwd t.o.v. vorige versie;
  • Ook opgebouwde telescoop in omvang kleiner dan vorige versie.
Voor de nieuwe versie heb ik gekozen voor een vangspiegelkooi in plaats van de veel gebruikte enkele ring. Dat heeft twee redenen:

1. Als ik de telescoop half opgebouwd laat wil ik de vangspiegel enigszins beschermd hebben tegen beschadigingen. Door een kooi om de vangspiegel heen te bouwen blijft deze tegen vallen/stoten “beschermd”. Natuurlijk kan er alsnog iets in de kooi gebeuren waardoor de spiegel wordt beschadigd maar de kans is wel aanzienlijk verminderd.

2. Een f/5 truss-dobson met ring vind ik niet mooi 😊. De trusses worden dan te lang en het hele geval lijkt, naar mijn idee, uit verhouding.

De nieuwe ombouw zal veel weg hebben van de Summerian Optics Propus. Dit model wordt al een tijdje niet meer gemaakt maar voor mij was dit de ultieme “Strock” reistelescoop. Wat een gaaf design! Deze versie wordt dus een soort ode aan de Propus. De vangspiegelkooi past hierbij in de hoofdspiegelbak en het geheel past in de rocker box dat tegelijk als koffer fungeert.

Een jaar geleden, na Kollase, begon ik met de eerste zaagsnede, de vangspiegelkooi is inmiddels zo goed als klaar:

Kooi 12'' f5 kofferdob.jpgFoto 16-07-2021 18 59 22.jpg

Meer foto's volgen snel.
 

Boost

Mars
Het zaagwerk van de hoofdspiegelbak is ook klaar. Ook de trusses heb ik al kunnen bevestigen en het uitbalanceren is gelukt. Hierna kon ik de bananen uitfrezen en ze kunnen bevestigen op de spiegelbak. De vangspiegelkooi past gelukkig netjes in de hoofdspiegelbak. Nu nog een kist voor om het geheel...

Foto 19-07-2021 19 23 02.jpgFoto 19-07-2021 19 23 44.jpg

Wat ik al wel merk is dat de telescoop relatief zwaar gaat worden. Ik schrijf "relatief", omdat in vergelijking met de voltubus GSO dobson dit alsnog een zeer lichte telescoop zou zijn. Maar in vergelijking met mijn eerste ombouw (die volledig uit populierentriplex is gemaakt) zal deze nieuwe versie toch ongeveer even zwaar, of wellicht zelfs zwaarder zijn. Dit komt vooral door het gebruik van berkentriplex waarmee de volledige OTA is gemaakt. Hier heb ik bewust voor gekozen om stijfheid en robuustheid te garanderen. Ook omdat ik de twee ringen van de vangspiegelkooi redelijk smal wilde houden. Dit durfde ik niet aan met populierentriplex. Wellicht had de hoofdspiegelbak wel prima in populier gemaakt kunnen worden, maar voor de stijfheid van het geheel wilde ik alles van de OTA in berkentriplex uitvoeren.
 
  • Leuk
Waarderingen: sdn

bkapitein

Schwalbenschwanz
Mooi, past precies en inderdaad een herkenbaar model. Berkenmultiplex is inderdaad zwaar. Als ik het goed zie heb je 18mm gebruikt. Bij de rockerbox zou je ervoor kunnen kiezen om alleen de bodemplaat 18mm te maken en de zijwandjes wat dunner te houden. Bv 12mm of 15mm. En je kan de andere twee zijwanden net als de achterwand nog met de gatenzaag onder handen nemen.
 

Roel

Totaal niet relevant
Mooi ding! En voor wat betreft het gewicht: echt van belang is dat eigenlijk alleen wanneer hij mee zou moeten in het vliegtuig. Ik neem aan dat dat bij deze telescoop niet het geval is, dus geen probleem toch?

Ik vind je trussbevestiging erg handig bedacht, dit zie je niet zo vaak bij een vangspiegelkooi-met-dubbele-ring.
 

Boost

Mars
Als ik het goed zie heb je 18mm gebruikt. Bij de rockerbox zou je ervoor kunnen kiezen om alleen de bodemplaat 18mm te maken en de zijwandjes wat dunner te houden. Bv 12mm of 15mm. En je kan de andere twee zijwanden net als de achterwand nog met de gatenzaag onder handen nemen.
Het lijkt misschien heel wat, maar het is 12mm berkenmultiplex :). Het gewicht zit hem ook in de hoeken van de bak. Deze zijn van massief berkenmultiplex en dus redelijk zwaar. Ook een bewuste keuze trouwens want daardoor konden de hoogtelagers een stuk kleiner. De rockerbox/koffer wordt van 15mm populier, de hoogtelagers zijn van 18mm berkenmultiplex.

En voor wat betreft het gewicht: echt van belang is dat eigenlijk alleen wanneer hij mee zou moeten in het vliegtuig. Ik neem aan dat dat bij deze telescoop niet het geval is, dus geen probleem toch?
Klopt! Wel was een wens van mij om toch alles in één kist met deksel erop te kunnen vervoeren zoals de Propus. Dit, om alles netjes bij elkaar te houden als de telescoop vervoerd wordt. En ik wilde ook eindelijk eens een echte kofferdobson bouwen waarbij alles in de koffer past.
Ik vind je trussbevestiging erg handig bedacht, dit zie je niet zo vaak bij een vangspiegelkooi-met-dubbele-ring.
Dankjewel! De klemblokbevestiging is trouwens gewoon afgekeken van de Propus en dit leek mij ook een stuk makkelijker. Ik wilde de trusses vanaf de buitenkant kunnen vastklemmen zodat je niet in de OTA tussen de trusses door hoeft te komen om ze vast te draaien.
 

markleeman

Donateur
Wordt een fraaie telescoop, die ondanks de wat hogere bovenkooi toch aardig compact oogt!

Wat worden de maten ongeveer, als de kijker ingepakt is? En is er geen risico dat de vangspiegel de hoofdspiegel raakt, als je de bovenkooi in de hoofdspiegel bak steekt, of haal je de vangspiegel er dan toch uit?
 
Laatst bewerkt:

Boost

Mars
Wordt een fraaie telescoop, die ondanks de wat hogere bovenkooi toch aardig compact oogt!

Wat worden de maten ongeveer, als de kijker ingepakt is? En is er geen risico dat de vangspiegel de hoofdspiegel raakt, als je de bovenkooi in de hoofdspiegel bak steekt, of haal je de vangspiegel er dan toch uit?
De kooi is inderdaad hoger dan ik had gewild maar de spiderhub en vangspiegel passen anders niet in de kooi. De vangspiegel moet wel worden verwijderd maar daar heb ik een handige oplossing voor zodat dit snel en redelijk veilig gebeurd.

De maten van de koffer zullen aan de grote kant zijn, zo ongeveer 52 x 43 x 25 cm. Is voor mij nog net acceptabel...
 

Boost

Mars
De ruwbouw van de OTA is af!
Als spiegelcel gebruik ik gewoon de cel die uit de GSO buis komt. Wellicht niet de meest ideale spiegelcel maar ik veracht niet dat ik zelf al een mooie spiegelcel in elkaar kan zetten. Op deze manier hoef ik ook geen berekeningen in PLOP te doen. (Op de foto is de vangspiegelkooi verkeerd gemonteerd, maar die kan gewoon een kwartslag gedraaid worden)

Foto 14-06-2021 21 47 47.jpg
 
Laatst bewerkt:

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Uhm -- er is echt niets aan een 6-puntscel. En die GSO cellen zijn loodzwaar.

DSC_0094.JPG
dsc_0094-jpg
 
Laatst bewerkt:

Boost

Mars
Ha Sixela,
Dank voor je aanbod. Wellicht dat ik de volgende keer een eigen spiegelcel maak. De spiegelcel is inderdaad aan de zware kant. Ik heb deze ook deels met opzet weer toegepast in de ombouw zodat de hoogtelagers iets kleiner kunnen en het geheel in een mooie houten koffer past. Het wat zware gewicht maakt mij niet veel uit, het gaat me vooral om het compacter krijgen van de telescoop.
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
No argument from me -- mijn beide telescopen hebben ook extra gewicht nodig achteraan zodat je de lagers compact genoeg kunt houden.

Al heb ik dan liever een lichte cel en dan verwijderbare tegengewichten, scheelt weer wat gezeur als de luchtvaartmaatschappij vindt dat je handbagage net te zwaar is ;-). Die stak ik in mijn jaszak, al kreeg ik vreemde blikken bij de security door die loden blokjes in mijn jaszak.
 

Roel

Totaal niet relevant
Ziet er prima uit, Boost!
De GSO spiegel zal vast zo dik zijn dat de exacte posities van de steunpunten niet zo heel kritisch zijn. In dat opzicht dus geen bezwaar om de originele cel te gebruiken.

Voor een wat meer gelijkmatiger verdeling van het spiegelgewicht zou ik wel de steun-driehoekjes anders positioneren: allemaal met één punt naar het midden (nu staan ze allemaal met één punt naar buiten.
 

sixela

hulpbeheerder - hij/hem/zijn
Klopt. Ik zou ook twe gaatjes boren in de rand voor twee nylonboutjes voor randondersteuning op +-45° op de goede hoogte (even de mirror edge support calculator op www.cruxis.com raadplegen). Want dat deugt echt niet op de originele cel.
 

bkapitein

Schwalbenschwanz
Mooie voortgang! Wat betreft de spiegelcel: misschien moet je er nu toch eens aan. Ik weet zeker dat je in staat bent om een betere 6-punts cel te maken die lichter, maar vooral ook beter is dan de GSO cel. Nu is je kans om het aan te pakken.
 
Bovenaan Onderaan