Bescheiden beginnen met astrofotografie

oetie

Obscuur Object
In dit stuk zal ik beschrijven hoe je simpel kunt beginnen met astrofotografie. Het gebeurt regelmatig dat mensen hun amper gebruikte complete astrofotografie sets na enkele maanden op marktplaats zetten, omdat ze misschien wel goed spul hebben gekocht, maar domweg hebben onderschat hoeveel fouten je eerst moet maken voordat je eindelijk een acceptabele foto hebt.
Verwacht van deze handleiding geen hubble achtige foto's, daarvoor zal je wat geduld moeten hebben. Maar dat geldt ook (misschien nog wel meer) als je begint met een complete set met guiding, telescoop, filters, enzovoorts. Wat je wel kunt verwachten is dat je stukje bij beetje nieuwe dingen aanleert, met daarbij de voldoening van "Yes! Ik heb de andromedanevel erop staan!".
Let op: ik beschrijf hier grotendeels hoe ik het heb gedaan. Dit betekent niet dat het voorschrijft hoe je het moet doen. Het betekent wel dat je al vrij snel aardige resultaten zult hebben, en dat de kans niet heel groot is dat je straks voor duizenden euro's aan spullen hoeft te slijten op marktplaats.

Stap 1: DSLR op een statief
Ingrediënten:


Heb je al een digitale spiegelreflexcamera? Dat komt mooi uit. Zo niet: op marktplaats of te-les-koop.nl staan regelmatig betaalbare instapmodellen te koop. Zelf heb ik een Canon EOS 450D, maar er zijn natuurlijk legio goede modellen te krijgen. Een statief is in eerste instantie in principe niet eens nodig: je kunt de camera ook gewoon een tafeltje neerzetten en omhoog richten. Gebruik de kortste brandpuntsafstand die je hebt, vaak is dat met een kitlens 18 mm. Stel scherp op een heldere ster, gebruik hiervoor ook live-view en de zoom functie daarvan.

Maak op deze manier een berg foto's van hetzelfde stuk hemel. Met de instellingen kun je een beetje spelen, maar het zou erop neerkomen dat je op 18 mm ongeveer 25 à 30 seconden kunt belichten, zonder al te erg streepjes te krijgen. Begin eens met een zo hoog mogelijke ISO-waarde en een zo open mogelijk diafragma. Je zult al snel zien dat de hoogste ISO-waarde veel ruis introduceren, en een zo open mogelijk diafragma beeldfouten. Je zult voor jezelf moeten bepalen wat je acceptabel vindt.

Als je een draadontspanner hebt, kun je wat meer foto's kort achter elkaar maken (probeer er eens 25 te maken), als je iedere keer zelf op de knop moet drukken (gebruik dan de automatische ontspanner van de camera zelf) kun je het beter bij een stuk of 10 laten. Vervolgens doe je de dop op de lens, en maak je nog eens ongeveer 10 van dezelfde foto's. Dit zijn je darks.

Nu begint het echte werk: stacken met DeepSkyStacker. Het stacken zelf spreekt redelijk voor zich, en deze PDF van medeforummer Neo legt haarfijn uit hoe je de allereerste nabewerking in DSS kunt doen, voordat je je foto in Gimp of (als je dat hebt) PS bewerkt.

Mogelijke resultaten:

Melkwegje
641906439-bewerktbam.jpg

Omg, Andromedanevel staat erop!
wtfwtfminderbewerktcropkl.jpg

Star trails
startrails-100stretchedmetgezelligheid.jpg

Timelapse:

(Dit zijn mijn eigen resultaten, met een hoop hulp van het astroforum. Misschien kun jij het beter, misschien kan ik het zelf nu ook beter, maar dit zijn de resultaten die ik in eerste instantie gehaald heb)

Stap 2: volgen
Ingrediënten:


Heb je het bovenstaande geprobeerd, word je er superblij van, en wil je meer? Dan zou je kunnen overwegen om allereerst alleen een montering aan te schaffen, zodat je wat langer kunt belichten. Met een camera met bijvoorbeeld een 50 mm lens op een equatoriale montering kun je echt al heel erg leuke plaatjes maken. Daarvoor volstaat een EQ3 of star adventurer of iets dergelijks.
Echter! Als je weet dat je uiteindelijk ook met een telescoop op die montering wil gaan werken, kun je toch beter wat dieper in de buidel tasten en een heq-5 of iets soortgelijks aanschaffen. Maar die keuze moet je zelf maken.

Pooluitlijning is doodsimpel. En verschrikkelijk lastig. Kort door de bocht moet je gewoon de poolas richting Poolster zetten. En daarmee zul je met een korte brandpuntsafstand al een stuk meer kunnen belichten dan op alleen een statiefje. Maar als je er echt alles uit wilt halen, dan moet je ook je poolzoeker uitlijnen, en luistert pooluitlijning toch best nauw. Op astroforum (gebruik de zoekfunctie!) vind je meerdere zeer duidelijke uitleggen over hoe je dit moet doen. Zoals met vele dingen geldt ook hier: oefening baart kunst. Dus oefen gewoon lekker met volle maan, of tussen de wolken door. Dan kun je de eerstvolgende keer dat je een mooie heldere maanloze donkere nacht hebt je nieuwe vaardigheden toepassen.

Een aantal optionele ingrediënten die bij dit stadium horen:
  • Een prime lens (dat is een lens met vast brandpuntsafstand, niet zoom dus) met een brandpuntsafstand van 50-100 mm. Een mooie is de 'nifty fifty' van Canon.
  • Dauwbescherming
  • Betere software (pixinsight, nebulosity)
  • Modificatie van de camera

Een voorbeeld van een foto die ik met de kit lens gemaakt heb:

20131026andro1curvedashellkl.jpg

Vervolgens kwam er een prime lens (50mm) (Je wil niet weten hoe blij ik was: WOW! De Californienevel!)
bigneonglitter.jpg

Vervolgens kocht ik PixInsight:
20140105dssstackdbedbeccbnacndrstftohtasatmincndrkl.jpg

Oefenen, oefenen, oefenen, donkere hemel:
boterzachtkl.jpg

poging2.jpg

De volgende stap is guiden en een telescoop gebruiken, maar daar ben ik zelf nog niet. Misschien dat een wat meer gevorderde astrofotograaf daar een leuk toegankelijk stukje met voorbeeldfoto's over kan schrijven...
 
Laatst bewerkt:

MichelB

Michel
Vorige week werd deze link gepost, een uitgebreide omschrijving voor het starten met astrofotografie, ik vind het een mooie aanvulling.
 

anno111

Stofdeeltje
Ik ben nog maar pas begonnen met astrofotografie en ik loop vast in DSS. Heb veel foto's geschoten en werk stap voor stap door DSS, maar ik krijg steeds de melding 'Maar één afbeelding (van de 48) wordt gestapeld'. En dat terwijl er in het begin meer dan 10 sterren worden herkend. Wie heeft hier een oplossing voor>
 
Ik ben nog maar pas begonnen met astrofotografie en ik loop vast in DSS. Heb veel foto's geschoten en werk stap voor stap door DSS, maar ik krijg steeds de melding 'Maar één afbeelding (van de 48) wordt gestapeld'. En dat terwijl er in het begin meer dan 10 sterren worden herkend. Wie heeft hier een oplossing voor>

Zijn alle foto's geselecteerd (klik in het menu aan de linkerkant op "Selecteer alles")?
Als het dan nog steeds niet lukt, zou je op "Bereken afstanden" kunnen klikken om te controleren of DSS herkent hoe de foto's verschoven zijn t.o.v. elkaar (of juist niet verschoven zijn bij perfect volgen). Als dit herkend wordt, zou het moeten lukken de foto's te stapelen.
Andere oorzaak van het probleem zou kunnen zijn dat de foto's niet dezelfde afmetingen hebben of dat er geen "donker bestand" (dark) geopend of aangevinkt is.
 

schoenmaker

Didymos
Ter aanvulling op het DSS stapelt maar 1 afbeelding vraagstuk.

Check http://deepskystacker.free.fr/english/index.html

Daar staat uitgelegd hoe je in het advanced tabje van de registreer-stap kan spelen met de detectie-grens van de sterren. Deze zal je waarschijnlijk in jouw geval moeten aanpassen, zodat meer sterren herkend worden. 10 is doorgaans veel te weinig. Ik probeer mijn foto's meestal op de 150 - 200 sterren uit te laten komen minimaal.

Teveel wil je overigens ook niet. Ten eerste zal het stacken dan ontzettend lang duren en de resultaten kunnen dan erg tegenvallen. Vaak ben je dan namelijk niet op daadwerkelijke sterren, maar op hotpixels aan het stacken.

Vandaag had ik overigens ook een probleem waarbij zelfs met 200 gedetecteerde sterren er maar een handjevol afbeeldingen in het stapelen meegenomen werden. De reden bleek te liggen in dat ik per ongeluk een afbeelding van een ander object (ik deed er twee vannacht) in mijn lights had meegepakt... ;)
 

schoenmaker

Didymos
oetie Jeetje wat een prachtige platen zitten daarbij. Heeft PixInsight daar echt zoveel invloed op gehad, of zijn je bewerkings-skills er gewoon beter op geworden? Ik bedoel, stel je haalt dezelfde lights nu weer door DSS... ben je dan weer terug bij af?
 

oetie

Obscuur Object
oetie Jeetje wat een prachtige platen zitten daarbij. Heeft PixInsight daar echt zoveel invloed op gehad, of zijn je bewerkings-skills er gewoon beter op geworden? Ik bedoel, stel je haalt dezelfde lights nu weer door DSS... ben je dan weer terug bij af?

Het verschil zat hem vooral in de nabewerking. Ik gebruikte gimp en PI is gewoon 20x beter dan dat.
 

Diederick

Meteoriet
Ik wilde dit proberen, gewoon uit mijn achtertuin met een Nikon D3000 met een kitlens. Het werd best donker en ik kon door mijn kitlens Arcturus zien. Maar het toestel wilde geen foto's maken. "Onderwerp te donker", stond er.

Is daar iets aan te doen? Kan ik niet tegen dat toestel zeggen, maakt niet uit? Of moet het gewoon donkerder zijn?
 

schoenmaker

Didymos
Ik wilde dit proberen, gewoon uit mijn achtertuin met een Nikon D3000 met een kitlens. Het werd best donker en ik kon door mijn kitlens Arcturus zien. Maar het toestel wilde geen foto's maken. "Onderwerp te donker", stond er.

Is daar iets aan te doen? Kan ik niet tegen dat toestel zeggen, maakt niet uit? Of moet het gewoon donkerder zijn?

Als het toestel iets dergelijks aangeeft betekent het in iedergeval dat het niet in de handmatig stand staat.
Astrofoto's wil je zoveel mogelijk maken zonder alle toeters en bellen die camera-makers hebben ingebouwd voor de huis-tuin-keuken-gebruikers. Dergelijke functionaliteit werkt niet, of werkt je tegen in de omstandigheden waarin we 's nachts foto's willen maken.

Zorg voor een handmatige instelling (stand M) waarin je zelf de sluitertijd en focus (MF) bepaalt. Dat laatste is ook heel belangrijk, want autofocus op sterren is vrijwel onmogelijk.

Zie ook: http://www.astropix.com/html/i_astrop/settings.html
 

Diederick

Meteoriet
Als het toestel iets dergelijks aangeeft betekent het in iedergeval dat het niet in de handmatig stand staat.

Ja, op die Nikon zit de AF-motor in de lens, dus toen ik het schakeltje daarop van A naar M had gezet en het wieltje op de camera body ook op M dacht ik dat ik er wel was. Zat er in een menuutje nog een AF-instelling die op M moest!

Gisteravond met de afstandsbediening 25 foto's van die ster gemaakt (en 25 darks), maar helaas heeft dat ding geen live view, dus gaf DeepSkyStacker me een blauwe foto met een enkel vaag wittig bolletje ruwweg in het midden, en nog een paar nog veel vagere eromheen. Het lastige is dat ik door die kitlens (18mm) die ster nauwelijks zie, terwijl hij met het blote oog heel helder is. Dat maakt scherpstellen heel moeilijk. Ik kan natuurlijk net zolang foto's nemen en die tonen op het schermpje tot ik er ben, maar ik heb ook een 50mm lens waar ik hem wel door zie.

Maar dan heb ik een vraagje over de sluitertijd. Hier lees ik de formule
Code:
500/f/crop
Ik ken crop alleen als een bewerking in Gimp. Wat betekent het hier?

Ook: de link naar de PDF over DeepSkyStacker in de eerste post is dood.
 
Laatst bewerkt:

skysurfer

Dark sky Rules!
Voor maximum sluitertijd van een stille camera heb je een makkelijker formule:

12 * (sensorbreedte in mm) / F

of

160 * (sensorgrootte in inch) / F, waarbij geldt 2.7" voor FF en 1.8 voor APS-C en 1.7 voor Canon APS-C en 1.33 voor 4/3 sensor.

Voor een 24mm op FF geldt dus 12*36/24 = 18 seconden OF 160*2.7/24 = ook 18 seconden.
 

ArnoM

Donateur
Om nou te zeggen dat je rekenmethode simpeler is...
Eerlijk gezegd gebruik ik met crop-camera's 400/F. Kom je net wat korter uit dan de 18sec, maar zit je in ieder geval goed.

Crop is hier ten opzichte van full frame camera's. Met de oude filmrolletjes had je rolletje met negatieven van 35mm. Dat werd full frame genoemd. De digitale equivalent hiervan wordt nog steeds fullframe (FF) genoemd. Maar met een kleinere sensor (vroeger rolletje) heb je dus te maken met een crop-factor (deze keer doet je camera croppen ipv de software waar jij de term van kent).

De crop-factor is dus afhankelijk van welke camera je hebt. Nu is bij Canon de crop factor bijna altijd (weet even geen uitzonderingen, maar die zullen er vast zijn) 1,6. Bij Nikon volgens mij 1,5 maar dat kun je zo googelen.
 

Diederick

Meteoriet
Eerlijk gezegd gebruik ik met crop-camera's 400/F. Kom je net wat korter uit dan de 18sec, maar zit je in ieder geval goed.
...
De crop-factor is dus afhankelijk van welke camera je hebt.

De crop van mijn camera blijkt idd 1,52 te zijn.

Voor een 24mm op FF geldt dus 12*36/24 = 18 seconden OF 160*2.7/24 = ook 18 seconden.

Dus met mijn 50mm lens wordt dat

400/50 = 8 s
160*1,52/50 = 4,864 s

Welke moet ik dan nemen, die rekening houdt met de crop?
 
Laatst bewerkt:

Jonas95

Donateur
Hi,

Helaas werkt de link van de PDF file niet meer :(
Enig idee waar deze nog te vinden is?

Groeten
Jonas
 
Bovenaan Onderaan