Beeldstabilisatie in een Canon 10X30 IS II

John Baars

Moderator
Beeldstabilisatie in een Canon 10X30 IS II .

Ik heb even getwijfeld of ik dit topic niet hier onderaan gewoon als post moest plakken. Een moderator op een klein gemoedelijk Amerikaans forum overtuigde mij ervan om het daar althans gewoon los te maken van eerdere gedane verslagjes. Er staat door voortgeschreden inzicht immers net wat meer in dan in die verslagjes en ook anders gerangschikt. Tja, als ik het daar heb gedaan, dan hier ook maar.

Daar gaattie dan:

Als je een verrekijker op een statief zet, merk je meteen dat je in het rustige beeld meer details ziet dan los uit de hand. Bij een vergroting van 6X of 7X valt het uit de hand nog wel mee, dat is nog redelijk rustig. Het is een van de redenen dat veel militaire verrekijkers meestal een vergroting van 6X of 7X hebben.

*1) Vubratovich heeft er, na empirisch onderzoek, zelfs een formule aan verbonden :

Handheld efficiency/mounted efficiency = 1 / ( 1 + 0.05 x magnification)

Hieruit volgt dat een vergroting van 7X op een statief ongeveer evenveel detail toont als een vergroting van 10X uit de hand. Of een 10X op een statief bij benadering evenveel als een 15X uit de hand. Op de optische testkaart van Bruno Ernst in Thieme’s Sterrenboek was de lineaire resolutie van de Canon 10X30 16,3" ongestabiliseerd en 11,8" gestabiliseerd. Een duidelijk verschil. Deze getallen zijn echter niet zo realistisch voor dubbelsterren. Lineaire resolutie op een testkaart wordt eigenlijk op een andere manier gemeten dan hoekresolutie op puntbronnen zoals sterren.*2) Een goede 4 inch refractor zal je de Cassini Divisie laten zien, die heel wat smaller is dan de theoretische dubbelsterlimiet van die telescoop. Voor dubbelsterren kun je bovenstaande getallen ruwweg met twee vermenigvuldigen. Albireo op 35" is met ingeschakelde stabilisatie vrij gemakkelijk op te lossen, zelfs vanuit de hand.



Bij 10X bereiken veel waarnemers de bovengrens van het rustig vasthouden van de verrekijker. Daarboven wordt het noodzakelijk, vooral voor langdurig waarnemen, de verrekijker te ondersteunen met ellebogen of een statief. Bij een vergroting van 12 of 15 maal is een statief in het algemeen aan te bevelen. Er zullen ongetwijfeld mensen zijn die hun verrekijker bij 15X korte tijd redelijk stil kunnen houden, maar algemeen is dat niet. Bovenstaande getallen zijn ervaringsgegevens van waarnemers gedurende de honderden jaren dat mensen telescopen en verrekijkers hebben gebruikt. Het is eigenlijk de grootste gemene deler van individuen door de eeuwen heen.

Twee soorten bewegingen van de waarnemer beïnvloeden het beeld in een verrekijker.

1. De relatief langzame en grote bewegingen van het lichaam; de bewegingen die we maken om in evenwicht te blijven. Deze zijn over het algemeen groot, tot 5 graden zwaaiend in het gezichtsveld. Met een frequentie van 1-2 Herz. Het zijn deze bewegingen die we gedeeltelijk kunnen elimineren als we gaan zitten bij het waarnemen. Dit lukt meestal grotendeels. Deze grove bewegingen zijn minder verantwoordelijk voor het niet zien van details dan de tweede categorie. Onze ogen ( hersenen) zijn nog steeds in staat om die langzame bewegingen te volgen.

2. De relatief kleine en snelle bewegingen zijn het gevolg van de spiertrekkingen in de handen, armen en nek. Spierspanningen, die ons verhinderen een binoculair mooi stil te houden. Deze zijn onwillekeurig en wij zijn niet in staat ze bewust en adequaat te compenseren. Spierspanningen die nog groter worden naarmate we langer proberen vast te houden: vermoeidheid en verzuring van de spieren. Iedere waarnemer kent de korte rusttijden die genomen moeten worden om "even op adem te komen". Vaak wordt immers de adem even ingehouden. Ze treden op in een frequentie van 6-12 Hz en hebben een typische grootte van 0,25 graad. *3)

Een soms gehoord argument voor het gebruik van een relatief zware verrekijker is dat de grotere massa van een dergelijke verrekijker de trillingen dempt als gevolg van de inertie ervan. Dit is waar, maar vermoeidheid treedt eerder op, wat op zijn beurt heftiger trillingen veroorzaakt. En een onvermijdelijke rustperiode. Een zeer laag gewicht vermindert echter weer de demping. Een gewicht van 800 gram lijkt een redelijk compromis tussen de twee uitersten. Dit alles is natuurlijk sterk afhankelijk van de kracht, de conditie en het uithoudingsvermogen van de waarnemer.

Het lijkt duidelijk dat een lichtgewicht, beeldgestabiliseerde kijker duidelijke voordelen heeft bij het waarnemen in het geval van een senior zoals ik. De 10X30 Canon IS II die ik onlangs heb aangeschaft weegt 640 gram inclusief batterijen; de handmatige trillingen die het gevolg zijn van het lagere gewicht worden weggestreken. De Canon doet dat met elegantie.
P1010676 - kopie.JPG

Twee oliegescheiden planparallelle glazen schijven in de lichtweg, omsloten door een flexibele balg en geactiveerd door elektromagneten die de hoek waaronder ze ten opzichte van elkaar staan kunnen aanpassen, zorgen ervoor dat het beeld wordt gecorrigeerd. De magneten worden aangestuurd door een sensor. De Canon doet dit uiterst snel. Vele malen per seconde. De kleine trillingen van de handen (tot 0,5 graad in het beeldveld) worden zo snel verwerkt dat je ze niet meer ziet. Volgens onderzoekers doet het elektronische systeem van Canon dit perfect bij trillingen vanaf 5 Herz.

De grotere bewegingen van het lichaam ( 1-4 Hz) zie je nog wel, maar ervaren binoculaire waarnemers zijn gewend die toch al te minimaliseren. Adem inhouden is er één van. In de stabilisatiemodus zie je die grotere trillingen als een heel licht en langzaam "zweven" van het beeld als je zo'n grote beweging maakt. Pannen is dus gewoon mogelijk. Wanneer je goed ondersteund in een luie tuinstoel zit, is het gemakkelijk mogelijk om minutenlang een bijna doodstil beeld te genereren.

Enkele van mijn waarnemingen.

In het gewone dagelijkse leven kon ik de tijd aflezen op een torenklok 9 km verderop, hoewel mijn horloge gemakkelijker was. De dakpannen van een boerderij op 6 km afstand. De voegen in een gebouw op 1,5 kilometer afstand gaven geen probleem. De brug op schepen 25 km verderop. Vliegtuigen identificeren op luchtvaartmaatschappij op 32.000 voet. Ganzen identificeren op 3 km afstand. Individuele veren van een spreeuw op 150 meter.... De kleine letters op een limonade blikje, de fijne gravure in een kleine vaas op 4,2 meter.



s Nachts zijn de grote open sterrenhopen bijzonder adembenemend. Mel 2 in Perseus is beeldvullend, net als de Hyaden. Zelfs een beetje overdonderend. De Pleiaden zweven voor je ogen, in kalme sereniteit, net als de Grote Orionnevel en de drie gordelsterren van Orion. M35 in Gemini en de drie open sterrenhopen in Auriga, althans hier in de stad, laten zich met gemak (afhankelijk van lucht-transparantie) zien als een kleine mistwolk. De dubbele open sterrenhoop in Perseus, een rij sterren tot en met Stock 2, de Muscleman. Een prachtig uitstapje van en naar pure schoonheid. Sirius brandt op het netvlies, zonder hinderlijke uitschieters ...oogplaatsing zonder donkere vlekken is niet razend moeilijk.

Open hopen M103 in Cassiopeia, NGC 457 Uil-cluster (alleen de twee helderste sterren); duidelijk herkenbaar. Natuurlijk zijn de 30mm objectieven niet ontworpen voor kleine obscure nevels. De grote Andromeda nevel daarentegen is prima te bestuderen. Ook de Dumbbell-nevel M27 is zichtbaar, niet de gemakkelijkste vanuit de stad. M56 een stuk lastiger. In M57 de Ringnevel en de moeilijke bolhoop M71 vinden de kleine objectieven hier in de stad althans hun meerdere. Veel gemakkelijker zijn de bolhopen M13 in Hercules, M15 in Pegasus en M2 in Aquarius. De kleine lichtbollen staren je onmiskenbaar aan.

In het zonnestelsel was Jupiter een duidelijke bol, geen banden of gordels, zijn manen waren ook zichtbaar. Saturnus als een liggend ei, je ziet duidelijk geen bol; Titan was net buiten bereik. Venus als een 48" sikkel in haar laatste fase, Uranus als je weet waar je hem kunt vinden; veel Maankraters op de terminator, Mares vallen goed op. Een schoonheid.

Al met al geeft de kleine verrekijker zelfs een verwende oude waarnemer als ik meer dan genoeg voldoening. In ieder geval genoeg om hem elke keer te pakken als het een beetje helder is tussen de wolken en ik naar buiten kan glippen. Ik verwonder me elke keer weer over het plezier dat dit kleine juweeltje me schenkt.



Voor- en nadelen

Voordelen.

- De stabilisatie! Hij laat ECHT veel meer zien dan een gewone verrekijker vanuit de hand bij dezelfde vergroting! Een bijna stilstaand beeld.

- Hij is licht en kan ook gebruikt worden op uitstapjes in de natuur. Korte en lange waarnemingsafstanden zijn geen probleem.

- Zeer rustig beeld, voldoende groot 6 graden, goed helder, kleurecht. Ook zonder stabilisatie scherp en contrastrijk. Weinig verstrooiing rond heldere sterren en nauwelijks of geen valse spikes en flares. Zelfs niet op Sirius.

- Vlak beeld door de fieldflattener, sterren aan de rand zijn ook sterren en geen spookjes. Zeer aangenaam.

- Gemakkelijk instelbaar, duimen rusten ergonomisch in een uitsparing. Grip is adequaat genoeg.

- Licht van gewicht. 600 gram zonder en 640 gram met batterijen. Levenduur batterijen 9 uur bij 20 graden Celsius.

- Sterren in de stad tot magnitude 9, wat goed is voor een 30 mm. Door zijn grote beeldveld uitstekend voor open sterrenhopen. Bij inschakelen van stabilisatie laat hij extra zwakke sterren zien, erg mooi. Goed geschikt voor wijde dubbelsterren. De uittredepupil van 3 mm zorgt voor een aangenaam donkerder achtergrondhemel dan een 10X50 in de stad.

- Brildragers krijgen het hele beeld, mits de oogschelpen zijn omgeklapt.

Nadelen.

- Zonder stabilisatie is dit een goede middenklasse kijker en geen top-end. Een gemiddelde ongestabiliseerde 10X50 is zwaarder en laat daarom door traagheid gewoon meer detail zien dan een ongestabiliseerde Canon 10X30 IS. Als je er echt uit wilt halen wat er in zit moet je de beeldstabilisatie gebruiken.

- Hij is niet waterdicht. Onder je jas houden dus. Kortste scherpstelafstand 4,2 m, net te lang om heel dicht bij insecten, bijvoorbeeld vlinders, te komen.

- Op de Maan is een kleurrandje zichtbaar, niet storend, maar het is er wel. Niveau van een goede middenklasse kijker zonder ED - glas.

- De body is van lichtgewicht kunststof met een superdun rubber omhulsel. Het ziet er robuust uit, maar is niet bestand tegen een val. Zeker niet schokbestendig. Ik heb dit begrijpelijkerwijs niet uitgetest. Elektronica en stabilisatiesysteem zijn kwetsbaar. Je moet er gewoon wat zorgvuldiger mee omgaan, het zijn zeker geen gooi en smijt verrekijkers die overal tegen kunnen. De rubber bodybekleding heeft de neiging om na een paar jaar zachter te worden (plakkerig) volgens sommigen op diverse fora. Een halfjaarlijks onderhoudsbeurtje met talkpoeder lijkt me niet overdreven. De objectieven liggen zeer dicht bij de bovenrand en toch is er geen beschermkap bijgeleverd!

- Zorg ervoor dat je twee AA-batterijen bij je hebt. Zeker als je in de kou op pad gaat. Er zit geen indicator op.

- Alleen heldere nevels zijn zichtbaar, dit is duidelijk geen deepsky reus op de wat kleinere en vagere objecten. M57 de ringnevel was bijvoorbeeld niet te zien vanuit de stad. M42 en M31 natuurlijk wel.

- Voor deze prijs kun je ook heel goede gewone 8X30 bino's kopen. Je betaalt voornamelijk voor de elektronica en de beeldstabilisatie.


---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


1*) Yoder / Vubratovich, Fieldguide to Binoculars and Scopes, Washington 2011 , ISBN 978-0-8194-8649-3

2*) Rutten and Venrooij, Telescope Optics, Richmond 1988, ISBN 0-943396-18-2

*3) Holger Merlitz, Handferngläser, Verlag Europa Lehrmittel 2019, ISBN 978-3-8085-5775-4

Leuk om te lezen, om waar te nemen met de verrekijker:

- Philip S. Harrington, Touring the Universe through Binoculars, Wiley Science Editions 1990, ISBN 0-471-51337-7
 
Laatst bewerkt:

Bobbie

Ursa Majoris
Helemaal mee eens, niets aan toe te voegen; oh ja, toch iets. Ik gebruik de Canon zeer regelmatig en doe nog steeds met het eerste setje batterijen. Kan het niet onderbouwen met cijfertjes maar het valt wel op.
 

John Baars

Moderator
(...) Ik gebruik de Canon zeer regelmatig en doe nog steeds met het eerste setje batterijen. Kan het niet onderbouwen met cijfertjes maar het valt wel op.
Dat valt mij dus ook op. Hoewel....9 uur is lang hoor.
Ik heb er al flink wat mee waargenomen, voornamelijk bij temperaturen onder de 20 graden zelfs. Ik heb het ook niet bijgehouden. Ik schat dat ik er hooguit 4 uur stabilisatie op heb zitten...als je me vertelt dat het minder was geloof ik het ook. Door dat knopje pas laat te activeren en telkens weer los te laten valt die waarneemtijd waarschijnlijk wel mee. Maar de batterijen geven nog steeds geen krimp, waarschijnlijk tevens omdat ik hem onder mijn jas houd als ik er even niks mee doe. (?)
 

Andromedaris

Donateur
In het gewone dagelijkse leven kon ik de tijd aflezen op een torenklok 9 km verderop, hoewel mijn horloge gemakkelijker was.
:ROFLMAO:

Leuke review, interessant verhaal om door te nemen!

Dat je met die bino magnitude 9 haalt op sterren maar M57 niet ziet, is dat te wijten aan jouw heldere hemelachtergrond?
Met mijn 10x42 Zeiss Terra ED bino, niet gestabiliseerd en niet op statief maar uit de losse hand, was ik blij om M57 te kunnen zien en herkennen als net-niet-stellair -- vanuit de rand van een kleine Vlaamse stad.
Die twee bino's zou ik wel eens naast elkaar willen vergelijken voor astronomische doelen en voor natuurwaarnemingen.
 

John Baars

Moderator
:ROFLMAO:

(...)
Dat je met die bino magnitude 9 haalt op sterren maar M57 niet ziet, is dat te wijten aan jouw heldere hemelachtergrond?
Met mijn 10x42 Zeiss Terra ED bino, niet gestabiliseerd en niet op statief maar uit de losse hand, was ik blij om M57 te kunnen zien en herkennen als net-niet-stellair -- vanuit de rand van een kleine Vlaamse stad.
Die twee bino's zou ik wel eens naast elkaar willen vergelijken voor astronomische doelen en voor natuurwaarnemingen.
Ja, dat vermoed ik wel. Bortle schaal 8 of iets slechter nog. Blote oog sterren van magnitude 4 zijn moeizaam of net niet, behalve in het zenit. Pal in het zenit kon ik met het kijkertje een ster van 9 in de Pleiaden nog nèt zien, omdat ik wist waar die staat. Mijn 10X50 laat onder dezelfde omstandigheden met grote moeite M57 zien, als die in het zenit staat. Ik vermoed dat ook het non-stellaire karakter van M57 een flink duit in het zakje doet.

Het is wat mij betreft met dit kijkertje niet zozeer belangrijk hoe diep hij komt, maar veel meer de overweldigende serene rust die vooral van een grote open sterrenhoop uitgaat, als die vlak voor je ogen zweeft of door het beeld glijdt. Wat een schoonheid!
 

Rudy

Donateur
Mooi verslag. :) Over een tijdje volgt nog een verslagje over m'n 8x25 IS, met nog twee andere kijkers. Eerst de waarneemdip te boven komen, dat het 's nachts niet al te best is hoef ik niemand te vertellen, maar overdag rond deze tijd van het jaar is in het veld ook niet zoveel te beleven.
 
Ik had ooit iemand voor SKIDS die er een mee had. Was de eerste keer dat ik door een IS bino keek. Was echt een openbaring.

Hoe zit het met de iets grotere varianten (12x36, 10x42, 15x50)? Werken die allemaal even goed? Ik zou best eens door willen sparen voor zo’n kijker, maar dan is een 42 of 50mm opening toch wel mooi. Ik woon ook in een bortle 8 stad, vandaar.
 
  • Leuk
Waarderingen: Rudy

John Baars

Moderator
(...)Hoe zit het met de iets grotere varianten (12x36, 10x42, 15x50)? Werken die allemaal even goed? Ik zou best eens door willen sparen voor zo’n kijker, maar dan is een 42 of 50mm opening toch wel mooi. Ik woon ook in een bortle 8 stad, vandaar.
Sommige oudere modellen hebben wat flaws. Je vindt behoorlijk uitgebreide reviews van 6 modellen inclusief de bovenstaande, HIER
Een nog versere, meer toegespitst op de 15X50, hier
 
Laatst bewerkt:
Wat ik zo lees, lijken de 50mm me wat zwaar. De 42mm variant vreet blijkbaar in no-time door de aaa batterijtjes die er in zitten en is erg duur.

Dan blijven toch de 10x30is ii en 13x36is iii over.

150€ verschil voor +44% licht

Laatste vraag: hoe bevalt je de 3mm exit pupil? Ik heb een oud vixen 8x23 verrekijkertje. Lollig en weegt niks. Maar het is toch wel een nauw venster waar je door kijkt.
Merk je dat niet?
 

Dob

Sedna
Mooie review van een mooie bino!
Zelf heb ik de Fujinon technostabi 14x40 en wat een plezier heb ik ook daarvan, zo mooie contrast rijke beelden en heerlijk die beeldstabilisatie.. ik gebruik hem ook met kanoen om naar vogels te kijken, maar ook prachtig om mee sterren en maan te kijken, Orion nevel zie je heel mooi, Andromeda als het goed donker is en de Pleiaden uiteraard..
 

Dob

Sedna
De Fujinon is alleen wel behoorlijk zwaar tov de Canon, (1.4 kg) goed gewichtshef apparaat zeg maar haha

En vreet idd ook door 4 aa heen, stabilisatie is alleen wel echt heel mooi, zelfs uit rijdende auto, in de kano of op een hevige deining op een boot.
 
Laatst bewerkt:

Darkmatter

Donateur
Ik heb zelf eens een Canon 15x50 vergeleken met de Nikon Stabileyes 14x40 (zelfde als de Fujinon). Het resultaat kun je hier lezen. Kort gezegd vond ik de stabilisatie van de Nikon beter maar was de Canon een betere verrekijker. Ik heb sindsdien de 15x50 vervangen door de 10x42 en dat is wéér een stap omhoog. Ik vind beslist niet dat hij batterijen vreet maar misschien komt het ook door het type batterijen wat ik gebruik. Ik heb er namelijk Eneloop oplaadbare batterijen in zitten die speciaal gemaakt zijn voor apparaten die soms lang niet gebruikt worden (de batterijen hebben weinig zelfontlading) en die geen grote piekvermogens vragen. De hoes van de 10x42 heeft een vakje voor twee reserve batterijen maar daar heb ik nog maar zelden gebruik van hoeven maken. De 10x42 is niet goedkoop maar ik vind hem zijn geld zeer beslist waard.

Jarno
 

Dob

Sedna
Ik heb zelf eens een Canon 15x50 vergeleken met de Nikon Stabileyes 14x40 (zelfde als de Fujinon). Het resultaat kun je hier lezen. Kort gezegd vond ik de stabilisatie van de Nikon beter maar was de Canon een betere verrekijker. Ik heb sindsdien de 15x50 vervangen door de 10x42 en dat is wéér een stap omhoog. Ik vind beslist niet dat hij batterijen vreet maar misschien komt het ook door het type batterijen wat ik gebruik. Ik heb er namelijk Eneloop oplaadbare batterijen in zitten die speciaal gemaakt zijn voor apparaten die soms lang niet gebruikt worden (de batterijen hebben weinig zelfontlading) en die geen grote piekvermogens vragen. De hoes van de 10x42 heeft een vakje voor twee reserve batterijen maar daar heb ik nog maar zelden gebruik van hoeven maken. De 10x42 is niet goedkoop maar ik vind hem zijn geld zeer beslist waard.

Jarno
Mooi zeg!
Ja dat stukje had ik al een keer gelezen.
Ik denk dat ik op de een of andere wijze geluk heb met mijn exemplaar Fujinon want het ding is echt superscherp en weinig ca al is er wel wat.
Je zou in eerste instantie haast zeggen dat het een ed optiek is, maar dat is het niet uiteraard.
Ik heb nooit door de Canon gekeken en misschien is die zelfs nog mooier, dan begrijp ik heel goed het enthiousiasme, ik ben iig helemaal content.
Al zou een echte astro kijker op statief ook wel heel mooi zijn, met 90 graden en losse oculairen.. ach je mag wat te dromen hebbe he haha

Trouwens ik ga ook maar eens Eneloop's aanschaffen, zeker waard voor deze kijker (erfstuk)
 

John Baars

Moderator
(...)
Laatste vraag: hoe bevalt je de 3mm exit pupil? Ik heb een oud vixen 8x23 verrekijkertje. Lollig en weegt niks. Maar het is toch wel een nauw venster waar je door kijkt.
Merk je dat niet?
Nauwelijks. Ik vind de achtergrondhelderheid precies goed hier in de stad. Mijn 10X50 geeft naar mijn smaak een iets te heldere hemelachtergrond. Het venster waardoor je kijkt is 60 graden. Mijn oogpupil wordt nog een krappe 6 mm.
Mooie review van een mooie bino!
Zelf heb ik de Fujinon technostabi 14x40 en wat een plezier heb ik ook daarvan, zo mooie contrast rijke beelden en heerlijk die beeldstabilisatie.. ik gebruik hem ook met kanoen om naar vogels te kijken, maar ook prachtig om mee sterren en maan te kijken, Orion nevel zie je heel mooi, Andromeda als het goed donker is en de Pleiaden uiteraard..
Grappig, die had ik ooit ook! Verkocht om budgettaire redenen omdat ik een Vixen 102ED lenzenkijker gekocht had. Hij werd gekocht door iemand die hem in de watersport ging gebruiken en daar is hij zeer goed geschikt voor. Alleen vond ik hem toen al loodzwaar en ik vond hem lastig in de handen liggen.
 

skyfan

over de datum
Goed verhaal! Een ideale kijker om in ons wispelturige klimaat tussen de wolken en depressies even naar de sterren te kijken, opdat zij niet vergeten worden!
Gisteravond na de lange telescoopsessie met de 10x30IS nog naar de Kribbe gekeken. Net als John kon ik ca mag 9 zien, hij is erg mooi zoals hij in dat grote beeldveld tussen de sterren hangt. Het is in feite of je met een widefield telescoop zit te kijken, en twee ogen geven mooie diepte aan het beeld. Plus dat je de kleuren van de sterren mooi ziet, dat is heel opvallend. Dat Venussikkeltje vlak voor oudjaar was ook onvergetelijk, met een telescoop was het niet te doen, dan had ik op reis gemoeten.
 
Bovenaan Onderaan