• Welkom op het vernieuwde forum! Als je niet kunt inloggen dan moet je je wachtwoord opnieuw instellen: Doe dit door middel van deze link: Klik hier . Email veranderd? Neem dan contact op via het contactformulier. Passen we dit aan.

BCO 10mm versus Fujiyama 9mm, twee orthoscopische oculairen. Een vergelijking.

John Baars

Moderator
Orthoscopische oculairen
Het orthoscopische oculair mag zich weer in een stijgende belangstelling verheugen. Het oorspronkelijke ontwerp van Abbe met drie gekitte veldlenzen en één ooglens is inmiddels meer dan 130 jaar oud. Na een tanende belangstelling aan het begin van deze eeuw, iedereen moest immers aan de Plössl en /of aan de breedste breedvelder, viel bijna het doek nadat Kasai ( T-circle) met de productie stopte. Baader Genuine Orthoscopics bleef nog overeind, maar ook daar stopte de productie van. Baader begon opnieuw met Baader Classic Ortho's. Inmiddels zijn ook andere merken weer voorzichtig met de productie begonnen, waaronder Fujiyama.

De naam ortho-scopisch betekent niet meer of minder dan “juist, recht of correct” zien. Een kenmerk waar de allereerste orthoscopen toen al zeker aan voldeden. Voor moderne waarnemers staat de naam vrijwel gelijk aan: klein beeldveld, een gering eyelief en oncomfortabel kijken. Spartaans dus. Vooral lekker comfortabel met een grootbeeldveld en zeeën aan eyerelief waarnemen is er niet bij. Dat maakte hem minder geschikt voor die doelgroep.

Gelukkig voor de orthoscoop zijn er meerdere doelgroepen. Door zijn razendscherpe, contrastrijke afbeelding en hoge transmissie is hij goed geschikt voor planeetwaarnemingen en..het vangen van de laatste fotonen. Zijn prijs ligt meestal drie tot vier keer lager dan een high-end 70, 80 of 100 graden oculair. De eerste eigenschappen trekken specialisten aan die niet malen om comfort, de laatste eigenschap is aantrekkelijk voor de smallere beurs, met behoud van hoogste beeldkwaliteit.

De kandidaten
Fujiyama en BCO.jpg
Fujiyama 9mm en BCO 10mm

De 1.25 inch Baader Classic Ortho (BCO) is goed afgewerkt en komt met een rubber eyeshield en twee kapjes in een plastic zakje bij de consument aan. De eyeshield is bovendien nog voorzien van een rubber zij-flapje om strooilicht tegen te gaan. De ooglens ligt verhoogd, waardoor oogwimpers het oculair niet hoeven te raken. In de praktijk is de rubber rand erg comfortabel, maar kriebelde de zij-flap mijn ooghoek. Reden voor mij om dit flapje te verwijderen. Je kunt hem ook gewoon omklappen. Het eyerelief is hooguit 7 millimeters, maar genoeg om met de wenkbrauw nog net de rand te voelen, onderwijl het volle beeld te kunnen overzien en tegelijkertijd controle te hebben over het recht houden van het oog achter het oculair. Bedauwen door de warmte van het oog is er zo nauwelijks bij. Op de foto is een bij iedere handelaar los verkrijgbare tweede oogkap zichtbaar, voor mensen die de zij-flap ( zoals ik) verwijderd hebben. ( voor de goede orde: ik ben geen spijtoptant). De binnenkant is zwart, maar kan toch nog glimmen onder een bepaalde hoek. De veldlens is niet gezwart aan de rand. De coatings zijn blauw, er is sprake van multi-coatings. 56 Euro.
Inwendige BCO.jpg
Inwendige BCO

De 1,25” Fujiyama wordt afgeleverd met twee stofkapjes en een doosje. Hij lijkt door een enkel pieprandje iets "slordig" afgewerkt, want zag ik daar nog een klein “glimmertje’? Overigens zonder merkbaar effect in het beeld. Het inwendige van de Fujiyama is daarentegen als geheel beduidend minder glimmend en dus beter afgewerkt dan de BCO. Gewoon dofzwart, zoals het hoort. De veldlens is gezwart aan de rand. De ooglens ligt juist lager dan de rand, maar dit heeft merkwaardig genoeg geen gevolgen voor het over het algemeen als bijzonder onplezierig ervaren “oogwimpercontact” met het oculair. Het oog blijft net op voldoende afstand om het volledige beeldveld te overzien, zonder het irritante oogwimpercontact. Eyerelief 7,6mm volgens fabrieksopgave. Wellicht is het iets geringer. Het inmiddels bekende wenkbrauwcontact met de rand van het oculair zorgt voor handhaving van de juiste uitlijning van het oog achter het oculair. Zonder bedauwen en zonder kleiner worden van het beeldveld. Op het oculair staat dat multi-coatings zijn toegepast, de bekende groenige kleur is te zien. 89 Euro. Made in Japan.
Inwendige Fujiyama.jpg
Inwendige Fujiyama

Beide oculairen ogen klein, doch voelen compact en zwaar aan. ( 70 gram voor de Fujiyama en 45 gram voor de BCO, schoon aan de haak.) Het BCO oogkapje weegt 3 gram. De Fujiyama heeft een los opschroefbare insteekhuls van traditioneel materiaal, de BCO lijkt uit één stuk gedraaid te zijn, de insteekhuls is echter toch los opschroefbaar. Op beide passen 1,25" filters. Hoewel de BCO lichter in gewicht is, meet de ooglens ruim 11 mm. De ooglens van de Fujiyama meet een krappe 7 mm. In beide oculairen ligt de fieldstop en tegelijkertijd eerste diafragma-ring ( baffle) millimeters voor de veldlens. Heel ruim dus.


Gedachten bij de test

Er werd getest met diverse instrumenten om het gedrag in verschillende telescopen te beoordelen. Zie de onderstaande vergelijking. Met de refractors werden geen kleurfouten beoordeeld, dat is meer een klus voor de spiegeltelescopen. Wegens de mistige omstandigheden tijdens de vijf testavonden lijken deepsky-objecten voor de liefhebbers een tikkeltje onderbelicht. Patrick Duis wees me erop. Gezien de uitkomsten leek een en ander niet zo noodzakelijk. Hij bleek echter gelijk te hebben. Daartoe werd M37 alsnog uitgenodigd. Er is een verschil, dat duidelijker wordt in een kleiner instrument.

Skyheerlen vroeg zich bovendien af hoe deze Fujiyama zich zal houden tegenover een klassieke Baader Genuine Ortho of zelfs een Pentax XO, Supermono of ZAOII. Gezien de conclusies van een waarnemer/ verzamelaar van ortho’s uit voormalig Joegoslavië, welke Jimmy Oostvogels mij toestuurde, blijken die verschillen op neuslengte-niveau te liggen. Helaas kon ik niet voluit testen tegenover een Pentax XO, want de 5mm die ik heb is de langste brandpuntsafstand die er op XO gebied bestaat.

Gebarlowd lijken de Fujiyama zowel als de BCO toch net onder, respectievelijk echt onder het niveau van de XO te liggen, de eerste buigingsring is bijvoorbeeld al iets dikker. Ik heb verzuimd te testen tegenover mijn 6mm BGO; was ook niet het hoofddoel. Maar wordt wel gevraagd. Een kort verslagje van die bevindingen zal ik later hier nog toevoegen.

Testresultaten BCO 10mm versus Fujiyama 9mm orthoscopisch oculair

OnderwerpBCO 10mmFujiyama 9mm
Beeldveld50 graden42 graden
EyereliefVrijwel gelijk aan Fujiyama, niet echt SpartaansVrijwel gelijk aan BCO, niet echt Spartaans.
Kijkgemak/ genotGroter, ivm beeldveld en rubber randKleiner ivm beeldveld en metalen rand
PRONTO F6.7 70mm refractor 28-10-2013V 48X en 96XV 53X en 106X
RandonscherpteRandastigmatisme, geen airyschijf meer zichtbaarRandastigmatisme, airyschijf moeizaam zichtbaar
Zwakste sterrenGeen verschil gezienGeen verschil gezien
Gloed om heldere sterMerkbaarIets minder merkbaar
Kidneybeaninggeengeen
KleurfoutenNiet beoordeeld ivm refractieNiet beoordeeld ivm refractie
Inwendige reflecties/ reflecties vanaf het oog --> ooglens --> oogNeeNee
OMC140 F14.3 Maksutov reflector 30-10-2013V 200XV 222X
RandonscherpteRandastigmatisme, airyschijf zichtbaar, vier piepkleine “spikes” te zienAiryschijf en buigingsring zichtbaar
Zwakste sterren onder de gegeven omstandighedenMv12Mv12,0 – 12,1 maar doken eerder op. Ligt aan verschil in vergroting?
Gloed om heldere sterMerkbaar, tenminste 12 airydiameters.Minder geprononceerd, ongeveer ½ van de BCO
Kleurfout op asneenee
Kleurfouten op randJa, in de “spikes” op de rand, goed zichtbaarMinimaal, in de buigingsring, minder goed zichtbaar
Kleur AlpheratzLeek iets witterLeek iets geler
HemelachtergrondDonkerDonker, leek iets melkachtiger? Dit viel niet op bij andere instrumenten.
Kidneybeaningneenee
Inwendige reflecties/ reflecties vanaf het oog--> ooglens--> oogNee, niet waargenomenNee, niet waargenomen
Vixen ED 102 ED Refractor 10-11-2013V 90XV 100X
RandonscherpteNauwelijks waarneembaar door lage vergrotingNiet waarneembaar.
Zwakste sterren onder de gegeven omstandighedenGeen verschil gezienMv 11.7 dook echter eerder op
Gloed om heldere sterMerkbaarFractie kleiner
Kleurfout op asNiet beoordeeld ivm refractieNiet beoordeeld ivm refractie
Kleurfout op randNiet beoordeeld ivm refractieNiet beoordeeld ivm refractie
Kleur AlpheratzHeel licht geligHeel licht gelig, een begeleider van Mv 11 dook hier als eerste op.
Deep M37Mooi zachtlichte achtergrond met tientallen naaldenprikjes.Idem, maar met enkele naaldenprikjes meer. De heldere ster van M37 leek iets geprononceerder.
HemelachtergrondNiet beoordeeld ivm MaanNiet beoordeeld ivm Maan
Kidneybeaninggeengeen
Inwendige reflecties/ reflecties vanaf het oog--> ooglens --> oogNee, niet waargenomenNee, niet waargenomen
MaankratersZelfde maandetails gezien. Algehele indruk leek iets melkachtiger/ fletserZelfde maandetails gezien.
Algehele indruk leek iets meer crispy.
EyereliefWenkbrauw kan los van oculairrand, zonder beeldveld in te leverenWenkbrauw kan los van oculairrand, zonder beeldveld in te leveren
C8 F10 Schnidt Cassegrain reflector 13-11-2013 Mistig, maanV 203XV 226X
RandonscherpteEerste buigingsring iets rafeligerNiet waarneembaar, eerste buigingsring leek schoon.
Zwakste sterren onder de gegeven omstandighedenEen begeleider van Alpheratz Mv.11 perifeer waarneembaar.Een begeleider van Alpheratz Mv. 11 dook in de mist als eerste op. Bleef direct waarnemend constant zichtbaar
Gloed om heldere sterKleiner en zwakker dan in de eerdere drie instrumenten.Kleinst en zwakste van de eerste vier testinstrumenten
Kleurfout op asneenee
Kleurfout op randZichtbaar, rood en blauw, in de eerste buigingsringNiet zichtbaar
Kleur AlpheratzwitWit, een naburige ster van Mv11 dook in mist en nabij de Maan als eerste op
Deep M37, M31, M32Geen in het oog springend verschilGeen in het oog springend verschil
HemelachtergrondMistig, door de maan/hoge bewolkingMistig, door de maan/hoge bewolking
Kidneybeaningneenee
Inwendige reflecties/ reflecties vanaf het oog --> ooglens --> oogNee, niet waargenomenNee, niet waargenomen
Maandetails onder de gegeven omstandighedenAls uitgangspunt genomenHeel zwakke structuren een fractie beter zichtbaar, maar kan ook aan verschil in vergroting liggen
EyereliefWenkbrauw kan los van oculairrand, zonder beeldveld in te leveren.Wenkbrauw kan los van oculairrand, zonder beeldveld in te leveren
Meade 12 “ F10 Schmidt Cassegrain reflector van St. Stw. Rijswijk
15-11-2013
V 300XV 333X
Jupiter 23.00-23.30u. Matige seeïng. Rondom dat tijdstip bleek in Rijswijk de ideale vergroting rondom de 200+ te liggen. Beide oculairen vergrootten dus eigenlijk te veel.Bij vlagen een gedetailleerd beeld. Vier banden, met af en toe details daarin. Een enkele festoon, met een hint naar een zwakke tweede, afzwakking aan de polenBeeld een fractie groter en donkerder door vergroting, geen verlies aan details gezien, ook geen winst.
Gloed om helder objectViel in eerste instantie niet op, kleinViel in eerste instantie niet op, kleiner.
ReflectiesGeenGeen
Andere kenmerkenNiet beoordeeldNiet meer beoordeeld door bewolking


Fujiyama en BCO2.jpg


Conclusies:
-Transmissie en contrast van de 9 mm Fujiyama liggen op een hoger niveau hoger dan een 10mm BCO.
-“Eigen gloed” van het glas in het oculair is in de Fujiyama kleiner dan in de BCO, dit is het duidelijkst in een relatief groot instrument.
-Inwendige reflecties zijn in beide oculairen niet of nauwelijks waarneembaar.
-Randonscherpte/ astigmatisme in de BCO is zichtbaar bij hogere vergrotingen, als er buigingsschijfjes verlangd worden. In de Fujiyama is geen randastigmatisme zichtbaar. Deze Fujiyama is beduidend beter in staat om in een F6.7 systeem te functioneren dan deze BCO.
-Kleurfouten in deze BCO aan de rand zichtbaar bij hogere vergrotingen, ook in spiegeltelescopen. In de Fujiyama niet waarneembaar.
-Het beruchte Spartaanse waarnemen ivm het eyerelief blijft op afstand in beide oculairen.
-Waarneemcomfort in de BCO is groter door de aangenamere rubber rand en de beeldveldgrootte.

-De Fujiyama mag tot overall-winnaar uitgeroepen worden. Het prijsverschil van 33 euro is hij dubbel en dwars waard. Heel hoog niveau voor relatief lage prijs.

Bedankt voor het lezen, een ieder die mij adviseerde/ kritische vragen stelde, extra bedankt!
 
Laatst bewerkt:

EdwardB

Donateur
Bedankt voor je verslag. Ik kan nu met een gerust hart een Fujiyama kopen, tenminste als ik er van uit mag gaan dat de 12,5mm vergelijkbaar goed is als de 9mm.
*
Jammer dat het weer en maanlicht niet toelieten om op een grote diversiteit aan objecten te testen.
*
Gelukkig dat de Ortho's weer enigszins populairder worden. Ze leken bijna uitgestorven.
 

Redfish

Donateur
Mooie review. Ik vraag me echter wel af of het verschil tussen beide oculairen niet puur en alleen veroorzaakt wordt doordat de BCO een groter beeldveld heeft. Wie een groter beeldveld heeft zal ook eerder te maken krijgen met beeldwelving en andere artefacten in het beeld. Houd je het beeld klein en smal zoals de Fujiyama dan is corrigeren minder nodig.

De BCO een mooie vervanger van de gewone plössl?

Als je wilt John, kan ik je de Baader Genuine Ortho ook opsturen. Misschien niet relevant aangezien ze niet echt meer te koop zijn. Ik heb helaas geen 9 of 10mm Kasai Ortho, anders kon daar een direct vergelijk mee gedaan worden.
 

scorpio

Donateur
Zo, dat is een uitgebreide test. Interessant want de Fujiyama is duidelijk de betere ortho. Vooral de transmissie ligt hoger en dat is tenslotte waar je een ortho voor aanschaft. Ik kende de Fujiyama niet trouwens maar op de foto's deed die me gelijk denken aan de oude Baader Genuine waarvan ik zelf de 5 en 7 mm heb.


Hier gekocht?

http://www.astromarket.org/oculairs/ortho-125/-243
 

Bilbo

Aarde
Bedankt voor deze uitgebreide vergelijkende test. Het is weer duidelijk dat de Japanners zeer goed zijn in het maken van optiek en dat de meerprijs het waard is.

Zelf wil ik een oculair in deze klasse gaan aanschaffen voor de Lunt LS60 en volgens mij gaat de Fujiyama hier ook het beste presteren door de betere coating. Een betere coating zou, volgens mij, betekenen dat het contrast ook beter is.
 

Skyheerlen

Aluminium rules!
Zeer interessante test; ik meen te constateren dat de BGOs nu een waardig opvolger gekregen hebben, al vind ik dat we een 1:1 vergelijkende test absoluut nog door moeten voeren. John, ik kan een BGO9 ter beschikking stellen, als dat helpt.
Deze test is heel mooi gedaan John; zeker in het licht van de vele beoordeelde aspecten. Well done!
.
Toch is er iets wat me bezighoudt: waarom heeft Baader het zichzelf zo moeilijk gemaakt door de BCOs zo'n groot beeldveld te geven? ik heb een tijdje een BCO10 gehad, en me afgevraagd of ik het een voordeel vind dat het beeldveld zoveel groter is. Uiteindelijk heb ik geconcludeerd dat het voor het waarneemdoel (m.n. planeten, maar inderdaad ook de laatste fotonen) niet echt noodzakelijk is. Waarom dan?
.
Over het zwarten van lenskanten: in mijn TMB SuperMono 8 (geen goedkoop dingetje: heel kleine lenselementjes en toch de hoofdprijs) zijn de lenskanten ook niet zwart. Als je op afstand er schuin inkijkt, zie je het direct, maar bij het waarnemen lijkt het geen probleem te zijn. Bij kleine beeldhoeken kunnen de lenzen natural blijven.
 

svdwal

Sander - Moderator
Misschien om de concurrentie met de plossl aan te kunnen. Daarvan zijn er ook de nodige varianten met 50 graden beeldveld.
 

Joepie

Venus
Wat ook wel fijn is aan de Fujiyama is dat er meer brandpuntsafstanden zijn dan alleen maar 6, 10 en 18mm.
 

EdwardB

Donateur
Toch is er iets wat me bezighoudt: waarom heeft Baader het zichzelf zo moeilijk gemaakt door de BCOs zo'n groot beeldveld te geven? ik heb een tijdje een BCO10 gehad, en me afgevraagd of ik het een voordeel vind dat het beeldveld zoveel groter is. Uiteindelijk heb ik geconcludeerd dat het voor het waarneemdoel (m.n. planeten, maar inderdaad ook de laatste fotonen) niet echt noodzakelijk is. Waarom dan?
Waarschijnlijk waren ze bij Baader bang dat ze de oculairen dan aan de straatstenen nog niet kwijt kunnen. De tendens is immers om te denken dat een groter beeldveld ook een beter oculair inhoudt. Vandaar dat de Kasai Steinheil ook niet meer te krijgen is, 28° beeldveld. Ook omdat er Dobsons gebruikt worden zonder fijnregeling/volgsysteem wil men een oculair waarin de planeet lang in beeld blijft. Kennelijk ondanks de coma van de korte Newton. Maan en planeten zijn overigens wat meer op de achtergrond geraakt de afgelopen 20 à 30 jaar terwijl deepsky populairder is geworden.
*
Wat ook wel fijn is aan de Fujiyama is dat er meer brandpuntsafstanden zijn dan alleen maar 6, 10 en 18mm.
De maten die Fujiyama levert zijn precies dezelfde als die van de Kasai oculairen. Eigenlijk zou er nog een 10,5mm en een 15mm Ortho moeten zijn om de stukken tussen 9 en 12,5mm respectievelijk 12,5 en 18mm te overbruggen.
*
Jammer dat de Fujiyama oculairen niet in Nederland te koop zijn.
 

Jans

Eris
Dit is een mooie review John. Daar is zeker heel wat tijd in gaan zitten.

Als ik het zo lees lijken de Fujiyama’s dus een beter alternatief voor de niet meer verkrijgbare BGO’s dan de “classics” van Baader zelf.
Het is in ieder geval prettig voor de liefhebbers om te weten dat er dat er weer goede ortho’s verkrijgbaar zijn.
 

John Baars

Moderator
@Redfish
Ik vraag me echter wel af of het verschil tussen beide oculairen niet puur en alleen veroorzaakt wordt doordat de BCO een groter beeldveld heeft.
Dat zou kunnen en dat zou ik normaliter ook verwachten.

Vandaag las ik echter in Chris Lords' The evolution of the astronomical eyepiece, van Braybrook Observatory, blz 26, dat vanaf midden 30-er jaren al orthoscopische oculairen zonder beeldvervorming en astigmatisme gemaakt konden worden met beeldvelden tot 64°. Dat zet een Baader Classic Orthoscopic met een beeldveld van 50° wat mij betreft in een totaal ander daglicht: als ze dat toen al konden, waarom ligt er dan anno 2013 een oculair op de toonbank met randfouten en de naam "Classic"? Het antwoord weet ik al vrees ik: vraag en aanbod. Zo'n kwaliteitsoculair zal duur zijn en de vraag niet al te groot. Het Plössl-en/of Steinheil verhaal komt hier, denk ik, tevens om de hoek kijken. Het originele Abbe ontwerp anno 1880 had overigens beeldveld van 40°.

Bedankt voor je aanbod. Ik houd het even in beraad.

@Scorpio
Ja, ik heb beide gekocht bij Astromarket.

@EdwardB
Deze heb ik inderdaad niet in Nederland gekocht. Gelukkig spreekt Jimmy Oostvogels van Astromarket vrijwel accentloos Vlaams:wink:

@Skyheerlen
Over de BGO9 heb ik een PM gestuurd.

@Jans
Ja, daar gingen een paar avondjes. Overigens met plezier hoor. Het spannendst wordt het als je na vele malen oculair wisselen plotsklaps niet meer zeker weet welke erin zit. ( ik gebruikte de BCO ook zonder rubber rand en ze lijken wel een beetje op elkaar) Dan komt het erop aan of je bevindingen ook echt kloppen.

@ Een ieder: bedankt voor het lezen, de complimenten en aanvullingen.
 
Laatst bewerkt door een moderator:

Jans

Eris
"Het spannendst wordt het als je na vele malen oculair wisselen plotsklaps niet meer zeker weet welke erin zit."

Heel herkenbaar, ondanks de 9mm versus de 10mm. Maar het is wel "de" manier om mogelijke suggestie te elimineren.
 
Laatst bewerkt:

TomC

Arp_244
Mocht ik zo'n ortho willen gebruiken, dan zou het zijn om details in planetaire nevels bij hoge vergroting te zoeken. En daarbij gebruik je vaak filters.
Vraag: zou er visueel een verschil zijn tussen ortho's als je ze combineert met pakweg dezelfde (kwalitatef goede) UHC of OIII filter? Ik denk dan aan behoud scherpte, contrast, details, etc. Overwegen waard bij volgende test?
 

Redfish

Donateur
Het zijn mooie oculairen die Fujiyama's. Ik vraag me alleen af of het niet een directe kopie is van de kasai ortho's in een nieuw jasje.

Er staat wel dat de reeks parfocaal is, en dat zijn de Kasai's niet helemaal. Ook is het beeldveld constant met 42 graden, wat bij de Kasai's ook niet zo was. Zijn het dan kopieën van de Genuine Ortho? Nee ook niet want die had je niet in 4mm. Misschien toch een aparte 'nieuwe' reeks?

Eigenlijk zou je ze eens 1 op 1 moeten kunnen vergelijken.

Tot zover ben ik wel blij dat er een volledige reeks ortho's van hoge kwaliteit gewoon verkrijgbaar is.
 

John Baars

Moderator
Jimmy Oostvogels van Astromarket.be verzekerde mijn telefonisch dat het glas-, slijp- en polijstwerk van de Fyujiyama, de Astro Hutech Abbe en de nieuwe Kasai's uit dezelfde Japanse fabriek komt. De BGO heb ik buiten de vergelijking gehouden omdat ik mij wilde richten op oculairen die nu verkrijgbaar zijn. (en natuurlijk omdat ik simpelweg geen 9mm BGO heb)

Het sterbeeld wat ik met mijn eigen 6mm BGO heb, is vergelijkbaar met de 9mm Fujiyama , mijn gebarlowde 12mm Brandon en een oude T-circle 5mm ortho. Overvleugeld door mijn Pentax XO5. Foutjes aan de rand van het beeldveld heb ik niet nauwkeurig met elkaar vergeleken, evenmin als piepkleine kleurfoutjes aan de rand. Transmissievergelijk is in deze configuratie natuurlijk geen eerlijke strijd.
 
Bovenaan Onderaan