Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Bezoek Royal Observatory Greenwich & GPS en zo

Samenvouwen
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Bezoek Royal Observatory Greenwich & GPS en zo

    Anderhalve week terug was ik in Londen voor lang weekend kunst en cultuur -so to say-. Ik heb het aangevuld met een gezond stukje astrofun middels een bezoekje aan het o zo historisch verantwoorde observatorium van Greenwich. Royal Observatory zelfs, sinds Koning Charles II het in 1675 liet neer zetten.

    Het Peter Harrison (computer networking and "internet" integration pioneer) Planetarium staat er echter net een jaar. De voorstelling is echter niet veel nieuws als je vaker planetaria af loopt; pompeus en overgeproduceerd maar tegelijk informatief en helder gepresenteerd. Ik leer toch steeds wat nieuws. Daarnaast krijg je er een heuse sterrenkunde-professor met diverse interessante spraakgebreken bij cadeau. Na ons ''ost welco-me' geheten te hebben en een instructie over de nooduitgangen te hebben gegeven, mag ie niet veel meer doen dan op de start en de stopknop van de diashow drukken. Beetje jammer eigenlijk voor zo'n meneer (al weet ik niet waar ie gezien zijn rol nog meer nuttig voor was geweest) maar je mag hem inhoudelijke vragen stellen na de 'show'. Helaas kon ik er geen van enig niveau verzinnen die aan sloot op de voorstelling.

    Het observatorium is feitelijk een complex van afzonderlijke gebouwen en parken. Het museum van het observatorium telt vele authentieke kamers met historische astro instrumenten en is opgebouwd rond het sjieke 'Octagon room' van waaruit de 17e eeuwse astronomen in stijl hun waarnemingen deden. Venster open klappen, telescoop naar buiten steken kopje thee erbij en go... 't Staat bovenop een heuvel en London Town was toen nog ver weg en afgezien van de grote brand van 1666 van geen lichtvervuilende betekenis ;-)

    Toppertjes zijn er verder de 18e eeuwse Harrison klokken; prachtige stukken handwerk waarmee uiteindelijk klokkijken voldoende nauwkeurig werd gemaakt om veiliger dan ooit mee over de gevaarlijke wereldzeeen te kunnen navigeren. Nauwkeuriger dan een afwijking een minuut per dag in elk geval. Er staat een dikke spiegeltelescoop van Herschel vol met deuken en op een stukje treinrails in de tuin. In de koepel staat een enorme 28 inch refractor (1893) op een in mijn ogen hele vreemde montering. Het vangt er inmiddels vast de indrukwekkende hoeveelheid lichtvervuiling van Londen en omstreken.

    Allergeinigst vond ik echter de nul meridiaan buiten voor de deur. Nu heb ik al jaren een fetish voor navigatie en (GPS-)coordinaten dus een bezoekje aan Greenwich is voor mij dan een soort middag soppen in een Yab-Yum-house-of-fun. Niks leuker dan de boel eens zelf te checken met de trouwe Geko 301 in de hand niet?

    Op reis langs de wateren van Spitsbergen vorig jaar bleek de kapitein al niet gelogen te hebben door precies op 80º noorderbreedte de scheepshoorn te luiden zo bevestigde ik mijzelf op 80º00'00.0''. Het ding heeft me meermaals naar verscholen bergtoppen in de mist geleid en door vage kloven er weer veilig af geholpen. Groot was mijn teleurstelling dus toen ik moest vast stellen dat bovenop de Tempel van de Nullijn, het kastje 000º00'05.3''W aan gaf. Ik heb m'n GPS nog precies op de aldaar in de straat ingegraven 0-lijn gelegd maar verder heen en weer lopen tussen al het toeristentuig hielp me ook al niet aan een strakke reeks nullen.... ((

    Nou, ik ben blij dat ik m'n machientje niet lokaal de Thames in heb geslingerd want er zit kennelijk een andere verklaring achter deze afwijking dan dat het apparaat gewoon troep zou kunnen zijn. Toen men te Greenwich halverwege de 19e eeuw besloot het absolute nulpunt voor tijdmeting en zonnetransities nog eens keer definitief vast te stellen, vond men het daar ergens vlak voor het waarneemhok gewoon een reuze handige plek.

    Daar dacht men in 1984 natuurlijk inmiddels anders over. Men verdeelde toen, op basis van diverse voortschrijdende inzichten, de lengtegraden maar eens opnieuw. Het systeem genaamd WGS84 (World Geodetic System 1984) is, zie ik ook ingesteld op mijn GPS maar ik kan schijnbaar verder kiezen uit een twintigtal andere conventies. WGS84 is daarvan echter een wereldstandaard geworden die, genoodzaakt door zaken als grotere nauwkeurigheid, onderlinge afstand van GPS meridianen en de in de mate waarin de aarde al dan niet rond is, in feite de nul-meridiaan van Greenwich zo'n beetje 'naast-zich-neer-legt'!

    Volgens WGS84 op mijn GPSje ligt de oude nullijn 102,5 meter oostelijker, ergens achter een hek en bij een prullenbak (was ie bijna ook in gegaan trouwens). Ik zal er voortaan ook rekening mee houden.

    Quoted from wiki
    Prime Meridian at Greenwich, UK. The plane of this geodetic meridian passes through the centre of the Earth, unlike the plane of the astronomical meridian which contains the direction of gravity (indicated by a plumb line) which points opposite to the direction of the zenith, to which astronomical instruments are aligned. The angle between these two meridian planes at the Royal Observatory, the east-west component of vertical deflection, is 5.31''.
    "Zu groß, zu klein, Er könnte etwas größer sein..."

    #2
    Leuk verslag zeg! Ik was trouwens in de veronderstelling dat die nullijn zo aangehouden was. Zo leer je nog eens wat!
    Vuja De': the strange feeling you get that nothing has happened before.
    http://www.everyoneweb.com/demelzaramakers/

    Commentaar


      #3
      Aardig verhaal elvicente.

      Mogelijk dat men halverwege de 19e eeuw niet nauwkeuriger kon meten en dat dat de afwijking veroorzaakt?

      Maar goed dat je je GPS niet in de Theems hebt gesmeten want mogelijk draaien al die satellieten 102,5m uit koers?

      Commentaar


        #4
        Origineel geplaatst door henkp
        Mogelijk dat men halverwege de 19e eeuw niet nauwkeuriger kon meten en dat dat de afwijking veroorzaakt?
        Voor zover ik het daar begrepen heb is het een min of meer arbitraire kwestie geweest. Het observatorium is er grotendeels ten dienste van de scheepvaart op gezet. In zoverre zijn er vooral waarnemingen gedaan van transities van hemel lichamen vanaf een vast punt /de zelf gekozen nu lijn/ gedurende het jaar en op basis waarvan men elders op hoge zee waargenomen een positie zouden terug kunnen berekenen. Ik kan me voorstellen dat je voor andere doelen net iets anders uit komt maar dat hoop ik nog ergens te kunnen na lezen.
        "Zu groß, zu klein, Er könnte etwas größer sein..."

        Commentaar


          #5
          Wat ik opvallend vond toen ik er was, was dat iedere nieuwe 'Astronomer Royal' zichzelf veel belangrijker vond dan de vorige, dus een nieuwe, grotere, telescoop nodig had, dus een nieuwe plaats voor die telescoop, en dus een net iets andere nulmeridiaan (die natuurlijk door z'n telescoop moest lopen). Zo zijn er als ik me goed herinner een stuk of 5 geweest, die allemaal over een net iets ander deel van de Royal Observatory liepen.

          Toen wij naar de sterrenwacht reden, reden we het laatste stuk naar het noorden (richting Thames), maar we wisten niet of de sterrenwacht nu links of rechts van ons lag. Dus even GPS erbij, die zei "E", dus linksaf :-)
          Only the true messiah denies his divinity

          Commentaar


            #6
            Kan dat soms die 102,5 meter verklaren sluys, of lagen die 5 dichter bij elkaar?

            Commentaar


              #7
              Origineel geplaatst door henkp
              Kan dat soms die 102,5 meter verklaren sluys, of lagen die 5 dichter bij elkaar?
              Nee, volgens mij waren die verschillen in de orde van enkele tientallen meters.
              Only the true messiah denies his divinity

              Commentaar


                #8
                Toppertjes zijn er verder de 18e eeuwse Harrison klokken; prachtige stukken handwerk waarmee uiteindelijk klokkijken voldoende nauwkeurig werd gemaakt om veiliger dan ooit mee over de gevaarlijke wereldzeeen te kunnen navigeren. Nauwkeuriger dan een afwijking een minuut per dag in elk geval.
                Ik moet me heel erg vergissen maar volgens mij was de vereiste nauwkeurigheid minder dan 1s per dag. 60x nauwkeuriger dus. In de praktijk liep trouwens de H4 ongeveer een halve seconde per dag verkeerd.
                http://en.wikipedia.org/wiki/John_Harrison
                Dit is geen undersign.

                Commentaar


                  #9
                  Neenee je hebt het uiteraard correct! ;-)

                  A second trial of H4 was arranged and William departed for Barbados aboard the Tartar on 28 March 1764. As with the first trial, William used H4 to predict the ship's arrival at Madeira with extraordinary accuracy. The watch's error was computed to be 39.2 seconds over a voyage of 47 days, three times better than required to win the £20,000 longitude prize.
                  (http://www.nmm.ac.uk/server/show/con...355/viewPage/5)

                  Ik meende daar wel gelezen te hebben dat een minuut per dag zo ongeveer het beste was wat er uit te halen rond het einde van de 17e eeuw en voordat de regering de prijs uit schreef voor een nieuwe en betere manier van tijdsmeting.

                  Dikke lol (not) was daarnaast iemand die had bedacht dat je met een gekwetste hond kon navigeren! Men moest voor vertrek een hond net niet dodelijk steken, de bloeding stelpen met een lap met een magisch goedje maar dit achter houden in de haven. Dagelijks herbehandeld op een vaste tijd zou het de hond elders moeten doen janken... een soort Robbert van de Broeke telepathie zeg maar. Het tijdsverschil tussen de thuishaven voor dit moment en het jankmoment levert 15graden per uur op. Het verhaal klinkt net zo belachelijk als het is ja!
                  "Zu groß, zu klein, Er könnte etwas größer sein..."

                  Commentaar


                    #10
                    Elvicente: de minuut per dag was de maximale nauwkeurigheid die de klokken behaalden voor Harrison aan de slag ging. De grap was dat iedereen dacht dat als je het zou opschalen, de boel beter zou worden. Het tegendeel is het geval: doordat het kleiner werd, werd de wrijving minder en de nauwkeurigheid beter. Het verhaal van die hond is me idd bekend. Heel bizar. Nog bizarder (of niet) is dat Newton dacht dat een tijdsmeting niet de basis kon zijn voor een lengtegraadsmeting.
                    Dit is geen undersign.

                    Commentaar


                      #11
                      Er waren naast de belachelijke ook interessante bijdrages voor een nauwkeurige tijdsbepaling zag ik daar. Ik heb er iets gelezen over tijds- en positiebepaling op basis van de maanstanden van Jupiter. Kan me inderdaad voor stellen dat dat een vrij nauwkeruig klokje op zich kan vormen maar dat het wat lastig waar te nemen valt in die tijd en zeker vanaf een bewegend schip? Ik vind het in elk geval al lastig parkinsonvrij focussen met de verrekijker, laat staan dat ik daar een acurate meting uit zou kunnen af leiden. Enig idee hoe ze dat gebruikten? Al googlend wordt het niet veel helderder.
                      "Zu groß, zu klein, Er könnte etwas größer sein..."

                      Commentaar


                        #12
                        Misschien vind je hier wat je zoekt?
                        http://www.topogs.org/jupiter.htm

                        Groeten,
                        Guus

                        Commentaar


                          #13
                          @Guus thanks! Deze had ik nog niet gelezen. Awel, het geeft me min of meer een betere indruk van hoe je een waarneming aan een soort omgekeerd getijdenlijstje kunt koppelen en daar een tijd uit kunt af leiden maar daar gaat bij mij verder wel het licht UIT. Mocht ik al een waarneming tot het lijstje weten te herleiden dan moet je vermoed ik daar zelf nog een exacte tijd uit af leiden omdat je precies tussen 2 waarnemingen kunt zitten? En dan nog door rekenen wat dit voor je positie tov Greenwich EN de juiste breedtegraad betekent...als navigator zonder rekendoos was ik denk ik overboord gesprongen ;-)
                          "Zu groß, zu klein, Er könnte etwas größer sein..."

                          Commentaar


                            #14
                            Elvicente: en bedenk er dan meteen bij dat de bekende goniometrische tabellen die je nu uit elke zakcalculator haalt, toen met moeite tot op een handjevol decimalen bekend waren. Iig ruimschoots onvoldoende om mee te kunnen navigeren.
                            Dit is geen undersign.

                            Commentaar

                            Werken...
                            X