Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Deepskyfilter en Melkwegstelsels

Samenvouwen
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Deepskyfilter en Melkwegstelsels

    Een tijdje geleden was er op dit forum geloof ik wat discussie over het al dan niet nut hebben van een deepskyfilter bij het waarnemen van melkwegstelsels.

    Afgelopen zaterdagavond heb ik wat vergelijkende tests gedaan. De omstandigheden waren redelijk goed. Grensmagnitude beter als 5,5 in UMi.
    Richting oosten en zuiden was wel storende lichtvervuiling aanwezig. Seeing was minder (zoals Nico al zei) dus ik heb bij mijn 37 cm Dob niet een 4 mm UWAN, maar met een 5,7 TS WA (eigenlijk Antares) waargenomen.
    Vergroting was 291x, beeldveld 14,5 boogminuten. Het gebruikte filter was een Lumicon 1,25" deepskyfilter.

    M51: zonder filter waren de armen meer als een soort van ring rondom de kern van M51 te zien. Brug niet zichtbaar
    Met filter: spiraalarmen konden prachtig rondom gevolgd worden. Brug werd vermoed.

    M101: zonder filter was eigenlijk alleen het zwakke kerngebied te zien.
    Met filter: stelsel blijkt veel groter te zijn en gedeelten van de spiraalarmen kwamen af en toe in beeld, maar dat hing ook af van de stand van mijn hoofd. Ze waren enkel perifeer zichtbaar, en aangezien je oog gebieden heeft die gevoeliger zijn dan anderen, en de spiraalarmen rondom de kern gaan kan het dus de moeite waard zijn om een beetje rond het oculair te bewegen, om zo het gehele complex in beeld te krijgen.
    Ik heb in elk geval ook enkele van de diverse emissiegebieden die een eigen NGC nummer hebben gezien als een heldere opleving binnen zo'n spiraalarm.

    M65
    Weinig verschil met en zonder filter

    M66
    Zonder filter werd wel iets van structuur gezien, maar niet duidelijk was wat dat precies was.
    Met filter werd duidelijk een aanzet tot spiraalarmen gezien

    NGC3628
    Zonder filter enkel zwak perifeer te zien, en donkere band werd vermoed.
    Met filter was stelsel een stuk groter en de donkere band veel duidelijker.

    NGC4565
    Zonder filter was het stelsel ongeveer 60% van het beeldveld. Donkere band vaag zichtbaar
    Met filter spectaculair! Het stelsel ging van de ene rand van het beeldveld tot de andere, en de donkere band was goed zichtbaar.

    Het zal duidelijk zijn dat een deepskyfilter nut heeft bij dit soort waarnemingen, in elk geval in mijn situatie. (Redelijk mate van lichtvervuiling doordat ik aan de rand van de Randstad woon)

    Verder heb ik nog lukraak wat stelsels die in de Pocket Sky Atlas staan in beeld gezet. Die gaat niet dieper dan magn. 11,5 bij melkwegstels, en dan komt het lichtverzamelend vermogen van een grote telescoop naar voren: je hoeft je niet af te vragen waar het stelsel precies staat!
    Alles werd direct gevonden bij 127x, en sommige stelsels die redelijk dicht bij een heldere ster (m7 of helderder) stonden werden gelijk bij 291x
    gevonden.
    Al met al een fijne waarneemavond!

    Guus

    #2
    Zo, da's zijn spectaculaire resultaten, Guus.
    Moet ik een "deepskyfilter" (een wel erg algemene naam) zien als een soort skyglow-filter, die bepaalde golflengtes van straatverlichting tegenhoudt, of zit het wat ingewikkelder in elkaar? Als ik jouw verhaal zo lees, lijkt me zo'n filter een interessante optie!
    "Truss me, I'm solid." - Bouwe Dob

    Commentaar


      #3
      Moet ik een "deepskyfilter" (een wel erg algemene naam) zien als een soort skyglow-filter, die bepaalde golflengtes van straatverlichting tegenhoudt, of zit het wat ingewikkelder in elkaar?
      Hallo Roel,

      Nevelfilters kun je ruwweg in twee categorieen indelen:
      - breedbandfilters (zoals het door mij gebruikte Lumicon Deepskyfilter) die inderdaad vooral de straling van straatverlichting tegenhouden, en verder zoveel mogelijk licht doorlaten.
      Ze scoren vooral bij Melkwegstelsels, kometen met veel stof in de coma en reflectienevels. De genoemde objecten reflecteren licht van het gehele spectrum.
      - smalbandfilters. Deze laten licht door van een paar geselecteerde golflengtes, en houden de rest zoveel mogelijk tegen. Voorbeelden: UHC-filter, O-III en H-Beta. Ze doen het vooral bij emissienevels en planetaire nevels, die slechts licht in een paar golflengtes uitzenden.

      Mer informatie is bijv. te vinden op
      http://www.lumicon.com/astronomy-access ... cn=Filters

      Groeten,
      Guus

      Commentaar


        #4
        Origineel geplaatst door GuusGilein
        Moet ik een "deepskyfilter" (een wel erg algemene naam) zien als een soort skyglow-filter, die bepaalde golflengtes van straatverlichting tegenhoudt, of zit het wat ingewikkelder in elkaar?
        Hallo Roel,

        Nevelfilters kun je ruwweg in twee categorieen indelen:
        - breedbandfilters (zoals het door mij gebruikte Lumicon Deepskyfilter) die inderdaad vooral de straling van straatverlichting tegenhouden, en verder zoveel mogelijk licht doorlaten.
        Ze scoren vooral bij Melkwegstelsels, kometen met veel stof in de coma en reflectienevels. De genoemde objecten reflecteren licht van het gehele spectrum.
        - smalbandfilters. Deze laten licht door van een paar geselecteerde golflengtes, en houden de rest zoveel mogelijk tegen. Voorbeelden: UHC-filter, O-III en H-Beta. Ze doen het vooral bij emissienevels en planetaire nevels, die slechts licht in een paar golflengtes uitzenden.

        Mer informatie is bijv. te vinden op
        http://www.lumicon.com/astronomy-access ... cn=Filters

        Groeten,
        Guus
        Bestaan deze filters dan puur uit het blokkeren van de natrium (589) en kwik (meeste energie bij 436 en 535nm) spectraallijnen? Als dit daadwerkelijk het geval is dan is dit redelijk goedkoop te imiteren.

        Ik zou hier eigenlijk eens zo'n filter door moeten meten met een spectrofotometer, dan zien we snel genoeg welke absorptie ze bij welke golflengten hebben. Lijkt me interessant om eens mee te experimenteren
        *vond Robson 1.0 bouwen toch een heel stuk simpeler dan nu het ineens zo klein moet :\

        Commentaar


          #5
          Ik zou hier eigenlijk eens zo'n filter door moeten meten met een spectrofotometer
          Bespaar je de moeite! ;-)

          Anderen zijn je reeds voorgegaan. Kijk bijvoorbeeld eens op
          http://www.astrosurf.com/buil/filters/curves.htm

          of
          http://www.astrosurf.com/buil/city/result.htm

          Als je in google op "spectral curve nebula filter" o.i.d. zoekt, dan kom je nog meer tegen.

          Groeten,
          Guus

          Commentaar


            #6
            De twee beste breedbanders voor dit soort zaken zijn de Omega Filters GCE en de Lumicon Deepsky - veruit. De meeste andere breedbanders die ik gebruikt heb geven voor dit gebruik minder goede resultaten.

            De Baader UHC-S werkt ook wel - maar dan vooral voor nevels waar de armen blauwere sterren hebben (dus de melkwegstelsel van bovenuit gezien zoals M100, M101, ook een beetje M63). Voor sommige andere stelsels is die al te agressief.


            De Lumicon Deepsky heeft het voordeel dat het voor donkere hemels ook een vrij aardige nevelfilter is (de GCE een pak minder).
            Alexis Cousein -- "Number Six is feeling unmutual today". Zelfgemaakte 400mm f/4.46 op Tom O. platform; 250mm f/4.8 Alkaid; Skywatcher 130mm f/5 reflector; 60mm Lunt.

            Commentaar


              #7
              Naar aanleiding van een vraag van Wouter van Reeven nog een kleine toelichting op mijn test.

              Ik heb bewust enkel naar spiraalstelsels gekeken, en dan de wat heldere waar met mijn Dobson de nodige details te zien zijn. Het is dus niet te zeggen dat een Deepskyfilter bij elk melkwegstelsel een verbetering te zien geeft, en zeker niet bij elliptische stelsels.

              Ik wil namelijk graag melkwegstelsels waarnemen waarin "iets" te zien is. Dus stofbanden en spiraalarmen. In elliptische stelsels zijn die niet zo veel voorhanden ;-)

              De laatste vind ik eigenlijk alleen maar leuk als er meerdere tegelijk in beeld staan. De Perseuscluster zou een goed testobject zijn om te kijken of met een DS-filter meer vlekjes tevoorschijn komen dan zonder. Maar die staat nu alweer te laag. Ik ga wel eens spitten in de Virogocluster.

              Nog even een kleine toelichting op mijn waarnemingen. Zoals ik het beschrijf lijkt het of de details het beeld uitknallen. Het blijven echter zwakke details die enkel perifeer net boven de detectiegrens zitten. In dat geval speelt ervaring een grote rol. Als je een beginnende waarnemer een zwakke nevel laat zien, dat ziet hij/zij het object vaak niet eens, terwijl jij al duidelijke details in het object zelf ziet.

              Zo zal denk ik een beginner netaan de kern van NGC4565 zien, terwijl het stelsel voor mij beeldvullend was.
              Dit is verder geen pochen van mijn kant, het is iets wat me de laatste jaren gewoon is opgevallen als je iemand wat door de kijker laat zien. Je zou soms bijna aan jezelf gaan twijfelen (zie ik eigenlijk wel echt wat ik zeg te zien?).
              Je merkt het verschil als je bijvoorbeeld met Nico waarneemt. Die heeft duidelijk wel een oog voor zwakke details, en hem vallen bepaalde zaken
              supersnel op. Bij hem zou je je zelf bijna een beginner gaan voelen! ;-)

              Groeten,
              Guus

              Commentaar


                #8
                Hier nog wat andere waarnemingen die ik op 12 april heb gedaan:

                Ik heb zo'n 14 Messier objecten bekeken waarvan 3 open hopen (M48, M44 en M67), 1 planetaire nevel (M97) en de rest sterrenstelsels (M95, M96, M105, NGC 3371, NGC 3373, M65, M66 NGC 3628, M81, M82, M108, M51 en M101). Alle sterrenstelsels heb ik zowel bij lage (32x, soms ook 50x) als bij hoge (146x) vergroting bekeken met en zonder deepsky filter. Alleen M101 heb ik niet bij 146x bekeken en M105 is het enige elliptische stelsel in dit rijtje.

                Bij alle stelsels die ik zowel bij hoge als bij lage vergroting heb bekeken viel me op dat het deepsky filter veel nut had bij lage vergroting en zinloos was bij hoge vergroting. Op een na. Het stelsel M82 reageerde heel goed op het filter bij hoge vergroting. En M101 reageerde heel goed op het filter bij alle vergrotingen (32x, 50x, 64x en zelf 100x al was die vergroting te hoog). Dit geldt dus ook voor de drie NGC stelsels die ik bekeken heb. En ook voor M105 alhoewel dat een elliptisch stelsel is. Ik moet echter nog meer elliptische stelsels bekijken en ook meer stelsels op de rand van zichtbaarheid (zoals NGC 3373) om het effect van het filter op die gevallen beter te bepalen.

                Het stelsel NGC 3373 was zonder deepsky filter bij alle vergrotingen nauwelijks zichtbaar maar met deepsky filter wat beter. Zonder filter vermoedde ik het bij 32x 40% van de tijd, met filter kon ik het vrijwel de hele tijd perifeer zien. Bij de overige stelsels werd het contrast met de achtergrond wat groter waardoor ze beter opvielen. Wel bleek vaak dat de stelsels zonder filter misschien iets groter waren. Het blijft dus zaak om de stelsels zowel met als zonder filter te bekijken om alles eruit te halen wat erin zit.

                Bij hoge vergrotingen werkte het filter voornamelijk tegen. Ik denk dat dat komt doordat bij 146x de hemelachtergrond in mijn telescoop al (bijna) helemaal donker is waardoor het filter te veel licht wegneemt en het stelsel te zwak maakt. Uitzondering bleek M82 te zijn. Dit stelsel is zonder filter bij 146x langer en breder met zwakkere buitendelen, maar met filter kwamen de "knopen" in de centrale balk van het stelsel duidelijker naar voren.

                Het deepsky filter was erg nuttig bij M101. Dit grote stelsel met lage oppervlakte helderheid werd wel iets kleiner met filter maar toch wel duidelijker zichtbaar. Het beste bleek het stelsel bekeken te kunnen worden bij 64x (32mm oculair plus 2x barlow) en met deepsky filter.

                Al met al een geslaagde avond. Ik ga nog verder experimenteren met dit filter maar ik weet nu zeker dat ik het vaak zal blijven gebruiken op sterrenstelsels.


                Groeten, Teus
                50 cm Van Gastel dob - 30 cm Van Gastel dob - 15 cm zelfbouw Newton - ASI1600MM-C met een Esprit 80 ED op een SW HEQ5-Pro, ASI1600MM-C met een 8" RC op een EQ6-R

                Commentaar


                  #9
                  Origineel geplaatst door sixela
                  De twee beste breedbanders voor dit soort zaken zijn de Omega Filters GCE en de Lumicon Deepsky - veruit. De meeste andere breedbanders die ik gebruikt heb geven voor dit gebruik minder goede resultaten.

                  De Baader UHC-S werkt ook wel - maar dan vooral voor nevels waar de armen blauwere sterren hebben (dus de melkwegstelsel van bovenuit gezien zoals M100, M101, ook een beetje M63). Voor sommige andere stelsels is die al te agressief.


                  De Lumicon Deepsky heeft het voordeel dat het voor donkere hemels ook een vrij aardige nevelfilter is (de GCE een pak minder).
                  Ik heb naast goede resultaten op sterrenstelsels (zie mijn andere bericht in deze thread) met het Lumicon DSF voornamelijk goede resultaten gehaald op donkere nevels in de Melkweg. De nevels in de buurt van M11 en de twee grote nevels nabij Altair zijn beter zichtbaar met dan zonder DSF. Het grootste deel van deze nevels heb ik in Zuid Frankrijk waargenomen maar enkele, waaronder die nabij Altair, ook vanuit Nederland. In beide gevallen helpt het DSF.


                  Groeten, Teus
                  50 cm Van Gastel dob - 30 cm Van Gastel dob - 15 cm zelfbouw Newton - ASI1600MM-C met een Esprit 80 ED op een SW HEQ5-Pro, ASI1600MM-C met een 8" RC op een EQ6-R

                  Commentaar


                    #10
                    Bij hoge vergrotingen werkte het filter voornamelijk tegen. Ik denk dat dat komt doordat bij 146x de hemelachtergrond in mijn telescoop al (bijna) helemaal donker is waardoor het filter te veel licht wegneemt en het stelsel te zwak maakt.
                    Die al dan niet lichte hemelachtergrond hangt naast je waarneemomstandigheden ook van de gebruikte spiegel/lens diameter af. Jij hebt neem ik aan met een 15 cm gekeken. Daar zal bij 146x de hemelachtergrond inderdaad al helemaal donker zijn. Bij mijn 37 cm is dat nog niet het geval, en kan je dus meer vergroten om toch nut te hebben van een DS-filter.

                    Groeten,
                    Guus

                    Commentaar

                    Werken...
                    X