Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Een elfje onder een donkere hemel

Samenvouwen
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Een elfje onder een donkere hemel

    Gisteravond was ik met Harro in Wieringen, zeg maar in één van de weinige blauwe stukken op de lichtkaart van Nederland. Harro met zijn 30 cm Dobson en ik voor de verandering met een Orion Starblast. Natuurlijk zijn we regelmatig heen en weer gelopen tussen beide telescopen, maar ik zal vooral verslag doen van wat ik met de Starblast heb kunnen zien. Dat is, denk ik, extra interessant omdat de Starblast met z’n 112 mm vrije opening tamelijk representatief is voor de kleine beginnerstelescoop, ten minste als het om spiegelkijkers gaat.

    Het weer was uitstekend: al meteen bij het uitstappen alle sterren van de Kleine Beer zichtbaar, net als Orionnevel, Dubbelcluster, M44 (Praesepe), M67 en nog zo wat meer (allemaal met het blote oog), dus de lucht zou het probleem niet zijn.

    Alle waarnemingen waren tussen 21.30 en 23.00 uur (wekker de volgende ochtend, etc.) en dus vooral in het gebied van Tweelingen, Grote Beer en later nog even Leeuw. Tegen elven kwam Coma Berenices ook nog wat hoger, maar toen was het echt wel op.

    Zoeken deed ik met een 15mm/68 graden oculair, verder had ik een 10mm/82 graden bij me en een 3-6zoom/50 graden. In vergrotingen uitgedrukt beschikte ik dus over 30x, 45x, 75x, 90x, 112,5x en 150x.

    Eerst Tweelingen: in Amsterdam had ik vorige week al NGC 2392 (de Eskimonevel) opgezocht met de Starblast. Dat was opvallend genoeg helemaal niet zo moeilijk met behulp van kaartjes uit Cartes du Ciel, die ik goed had gespiegeld voor mijn Newton en voorzien van zoekcirkels met precies het beeldveld van mijn zoekoculair. Waarschijnlijk is hij relatief gemakkelijk omdat hij weliswaar klein, maar wel erg helder is. Ik had met opzet het zoeken een paar keer geoefend om hem in het veld zonder kaartje snel te kunnen vinden en ik was vol verwachting. Zoveel sterren door de telescoop te zien, die Eskimo moest prachtig zijn ……. Verrek, waar zit dat ding nou? Het was toch net achter dat gebogen vishaakje van sterren? Nog een keer proberen, nog een keer, …. Vijf minuten gepasseerd … Hé, Harro, hoe ga je ook alweer naar d Eskimonevel? Nou, mooi dat ik hem alleen door de Dob van Harro heb gezien! Wat een vernedering. Bij Harro was hij trouwens wel erg mooi, met een duidelijk verschil tussen een helderdere kern en een waziger buitengebied.

    Oh ja, bijna vergeten. Nog nooit zelf M78 gevonden, dat kan ik nu mooi proberen. M78 is een reflectienevel in Orion, de helderste reflectienevel aan de hemel zelfs. Ik heb hem gevonden maar ik vond er niets aan, klein, geen detail te zien, gauw iets anders zoeken.

    Ook nog even tussendoor: M1, de Krabnevel. In Amsterdam niet te vinden (ook niet in de 10” Dob), hier vanavond binnen twee seconden gevonden. Reuze duidelijk met een onregelmatige omtrek. Hmm, toch wel goed van dat kijkertje.

    Voor het zoeken beschikt de Starblast trouwens over een red dot finder en dat werkt echt super. Voor een kijker met twee of meer graden beeldveld in het opzoekoculair wil ik nooit meer een optische zoeker.

    Verder naar het hoofdprogramma. Ik wilde een aantal stelsels rond de Grote Beer bekijken. Sommige had ik al vaker gevonden (M81, M82), ander nog nooit (M106, M101, M51). Eerst M81/M82, bijna pal in het zenit en dat vind ik altijd lastig zoeken, ook al omdat ik daar naartoe niet starhop, maar gewoon de lijn Phad-Duphe doortrek. Viel toch mee: met een paar keer proberen was ik er. En ze waren mooi! Het mooiste vind ik ze bij een vergroting van 30-50x zodat ze beide in beeld zijn en het kijkerbeeld ook nog op zijn mooist is met optimaal contrast. Bij die vergrotingen moet je nog wel een beetje raden naar meer details in de vorm van beide stelsels. Bij 75-90x is dat al veel beter te zien, vooral bij M82, die dan al iets van zijn onregelmatigheid laat zien. Het wordt beter en beter!

    Op naar de nieuwe objecten, eerst M106. Dat is een lange hop vanaf Phad (misschien moet je die wel anders zoeken. Tips?) dus daar ben ik zeker vijf minuten mee bezig geweest. Misschien wel daarom, maar het resultaat is teleurstellend. M106 was vooral te zien als een hele heldere kern met ‘iets’ eromheen. Ik kan er verder niets over melden.

    Dan maar eens naar M51, ook hier op het forum vaak op foto te zien. Makkelijk te vinden: twee beeldvelden van twee graden onder Alioth, het uiteinde van de steel van de pan. Nu wordt het echt de moeite waard. Twee stelsels bij elkaar, een grote en kleine. De kleine alleen een helder kern, maar de grote met een uitgebreid buitengebied waarin ook nog structuur is te herkennen. En hoe langer je kijkt, hoe meer je ziet. Dit een kandidaat voor een tekening als ik iets meer rust in mijn ziel heb. Nu wil ik nog een paar anderen zoeken: Leo de Leeuw wacht op mij.

    In de Leeuw liggen de stelsels op een kluitje bij elkaar. Zij zijn ook goed op te sporen via duidelijke, niet te lange starhops. Desalniettemin had ik in Amsterdam nog nooit één stelsel in de Leeuw kunnen vinden. Ik wist wel zonder kaart de weg, dus snel naarM65/M66. Die liggen pal in de buurt van een heel karakteristiek hoekje van sterren, dat ik kan dromen, dus die had ik zo te pakken (zie tekening). En inderdaad, in de holte twee vlekken, die als je even kijkt vorm beginnen te krijgen. Mooi, hoor. Maar wat is dat? Daar onderin, aan de andere kant van die ster ………….., dat heel uitgerekte vlekje daar? Dat zal toch niet …….. Vlug, waar is mijn detailkaart? Ja hoor, precies op de goeie plek: NGC 3628. Weliswaar nauwelijks minder helder dan M65 en M66, maar veel minder bekend en een stukje dunner/uitgerekter. Maar wel spontaan gevonden, zonder ernaar op zoek te zijn. Lekker!!! Goed, dat het op zo’n moment donker is en dat er sowieso niet veel mensen in de buurt zijn. Volgens mij was mijn Dances-with-wolves-imitatie indrukwekkend, inclusief gebrul.

    Na dit hoogtepunt was de fut er een beetje uit, tijd om naar huis te gaan. Hoewel, op zo’n mooie avond? Dus toch nog even de dubbelcluster, nog even de Grote Orionnevel, nog even naar het gebied van Coma Berenices kijken, je weet maar nooit.
    Jemig, nooit geweten: daar hoef je je kijker maar op te richten en de stelsels vliegen je blikveld in. Dan wordt nog een voordeel van de red dot finder zichtbaar: je kunt snel constateren naar welk deel van de hemel je aan het kijken bent. Nou was dat voor mij niet genoeg om te weten waar ik naar aan het kijken was, maar Harro was er gelukkig ook nog, met zijn ervaring en zijn Palm met Plantariumsoftware.
    Als het in april bij nieuwe maan nog een keer zo helder wordt ben ik voorbereid en kijk ik de hele avond alleen naar dit deel van de hemel.

    Ik realiseer me opeens dat ik geen enkel filter heb gebruikt, terwijl ik die wel bij me had. Het kan niet anders of ik heb er gewoon geen behoefte aan gehad en dat zegt toch wel iets over de omstandigheden en over de prestaties van de kijker. Of in ieder geval over mijn verrassing. Hoe dan ook, ik heb een paar heerlijke uren gehad en ik ben blij verrast met de Starblast.
    Slechts een kleine rimpeling in de ruimtetijd

    #2
    Leuk verslagje van zo'n klein telescoopje!

    Commentaar


      #3
      Een geweldig verslag, Eric! Zo zie je maar dat er geen reuzenkijker op kan tegen een donkere hemel.
      Liever met een elfje op het platteland dan met een 30 cm in de stad. Het verbaasde mij ook dat ik in Zuid-Frankrijk dingen met het blote oog zag die ik in Nederland alleen nog maar door 20 cm kijkers of groter gezien heb (en met moeite. Ik noem een Noord-Amerikanevel, donkere nevels of M33. Ik zit dan inmiddels ook alweer met de duisterniskaartjes in de hand een goeie vankantieplek te zoeken. Het jeukt!

      En die oerdansen plus bijbehorende kreten bij het zien van een wazig vlekje zijn zeer herkenbaar! AAAHOOEWW!!!
      "Truss me, I'm solid." - Bouwe Dob

      Commentaar


        #4
        Het was inderdaad weer een gedenkwaardige waarneemavond in de Wieringermeer.
        Eric en ik hebben weer veel dingen bekeken en ook nieuwe objecten ontdekt.
        Hieronder plaats ik drie tekeningen die ik gisteren maakte aan het oculair van de 32cm Dobson.

        Een uitgebreid waarneemverslag plaats ik in een tweede post hierna.
        Eerst de leuke plaatjes: (de Virgocluster is in twee resoluties).
        Harro bekijkt de hemel het liefst met een grote Newton en een goed gezelschap (560mm F/3,6 zelfbouw trussdobson met optiek van John Nichol Optical :)

        Commentaar


          #5
          13 maart 2007
          Eric Barnard plaatste gisteren een oproep om in de Wieringermeer te gaan waarnemen. Maar niemand van het forum had gereageerd. Ik wilde graag, maar ik belde Eric pas om 8 uur ’s avonds dat ik die kant op ging: oei daar had Eric al niet meer op gerekend. Hij was niet meer van plan op pad te gaan. Gelukkig liet hij zich snel over halen.

          Het is bijna 100 kilometer rijden naar het Dijksgatbos, dus onderweg nam ik even een bakkie koffie bij een tankstation. Aan de koffietafel stond een grove kerel met niet al te snuggere blik. Hij staarde onvriendelijk mijn kant op. Toch raakten we aan de praat en binnen de kortste keren vertelde die “simpele” vent mij van alles over het wisselende magnetisch veld van de aarde en de hete aardkern, veroorzaakt door een enorme uraniumhoudende meteoriet.
          Weer buiten gekomen zag ik tot mijn verrassing Eric Barnard die zijn auto stond te tanken!
          Gezamenlijk reden we door naar de waarneemstek.

          Er stonden al een paar auto’s geparkeerd, compleet met stampende housebeats.
          Gelukkig was de hemel weer adembenemend fraai, dus we trokken ons maar niets aan van die gasten en we bouwden onze apparaten op.

          Eric had weer wat nieuws: een schattige 11cm Orion Astroblast op een fotostatiefje. Superlichtgewicht. Zelf had ik mijn 32cm Dobby meegebracht.

          M42
          Eerst deed ik een stukje tekenwerk van de Orionnevel: ditmaal heb ik een aantal van de zwakkere nevelgebieden buiten het Trapezium ingeschetst. Ik denk dat ik in dit tempo de tekening pas volgend jaar af heb… Er is ook zoveel te zien daar in Orion!

          M1 door de Eric’s Astroblast: jee, wat is ie duidelijk te zien door deze kleine kijker!

          NGC 2392 Eskimonevel
          Wauw: wat een detail. In de dob is bij 300x zoveel te zien: een centrale ster, een scherp omlijnde binnenring en het buitengebied vertoont naar buiten gerichte streepstructuren, als kleine bloemblaadjes: het is een soort kosmisch madeliefje! Zie de tekening in mijn eerdere post hierboven.

          M81 en M82:
          Jee vooral die M82 is een grote favoriet van mij. Roel plaatste van de week al een mooie schets op dit forum. Ik ben hem ook gaan schetsen. Zie de post hierboven.
          Het zag er echt uit als op een foto. Langerekt, met onregelmatige zwarte stofbanen, grijswitte wolken en felgele vlokjes.

          M106 in Grote Beer
          Eric liet mij dit stelsel zien in de Astroblast. Een vrij groot en redelijk duidelijk stelsel.

          M51:
          Jeetje: eerst zag ik hem door Eric’s Astroblast. Ook de begeleider was goed te zien. De grote nevel vertoonde zelfs een ringachtige structuur. De blik door mijn Dobson was in eerste instantie nauwelijks beter. Maar toen ik eens goed keek waren de spiraalarmen geweldig mooi te zien. Duidelijke armen tot in het centrum. Elke spiraalarm heeft een andere vorm. Fantastisch! Dit ga ik echt een keer tekenen.

          M101;
          Een zeer groot stelsel, gewoonlijk erg moeilijk door de lage oppervlaktehelderheid, maar onder deze omstandigheden erg goed zichtbaar. Enorm groot en diverse spiraalarmen.

          M65, M66 en NGC 3628
          Het Leo-triplet was nu nog veel beter te zien dan vorige week (toen de verduisterde maan er vlak naast stond).

          NGC 4565: de spoelnevel in Coma Berenices
          Het mooiste zijkantstelsel aan de hemel. Jaren geleden zag ik dit stelsel door de 1 meter telescoop in Puimichel, maar zoals die vannacht door mijn telescoop werd vertoond was bijna net zo fraai.
          Eric ontdekte dit stelsel per toeval in zijn kijker.

          NGC 4494:
          vlakbij de Spoelnevel. Een klein en helder elliptisch stelsel.

          NGC 5907 in de Draak
          Dit stelsel is nog dunner dan de Spoelnevel. Een ragfijne lange dunne streep. Een favoriet.

          M102 in de Draak
          Al zoekende naar NGC5907 stuitte ik op dit heldere en mooie sterrenstelsel. Slechts kort bekeken maar ik zal deze zeker eens goed gaan observeren en tekenen.

          M36,M37 en M38 en ??? in de Voerman
          Ik heb slechts kort gekeken. Ik ontdekte een klein open sterrenhoopje vlak naast M38. Die kon ik niet thuisbrengen. Weet iemand wat dit is???

          M94 in Canes Venatici
          Een klein stelsel met zeer heldere kern.

          C29
          Tussendoor eventjes het sterrenstelsel Caldwell 29 “gesnackt”. Kwam toevallig in beeld.

          M63 in Canes Venatici
          Een groot en helder stelsel, wat langgerekt. Zie ik daar een donkere stofbaan langs het centrum?

          M64 in Coma Berenices
          Geinspireerd door de vermeende donkere stofbaan zoek ik M64 op: De nevel met het Zwarte Oog! Ik ken dit gedeelte van de sterrenhemel nauwelijks, dus het is even zoeken: Oh, wat een mooi stelsel. M64 is vrij uitgetrekt, maar heeft een heldere geconcentreerde kern die aan 1 kant scherp doorsneden is door een zwarte boog.

          Inmiddels was Eric Barnard vertrokken. Ik ging nog eventjes door

          Virgo-cluster:
          Deze heb ik nog nooit eerder gezien (schaam). Ik besloot om de achterstand iets in te lopen en richtte de kijker grofweg op het gebied. Het was direct raak: twee stelsels in beeld, en daar weer een (M85). Even bewegen: hupsakee: een groot stelsel (bleek later M100). En zo ging het maar door. “Je plukt ze zo uit de lucht” riep Eric eerder op de avond toen hij stelsels in de Grote Beer bekeek. Dit is helemaal van toepassing op deze cluster. Binnen de kortste keren had ik er 9 geteld. Maar toen kwam het mooiste: opeens verschenen er drie stelsels in beeld. Nee vier, vijf,….zes…..zeven! In een beeldveld van 1 graad! En net buiten beeld ontdekte ik er nog eens acht!
          Ik ben maar gestopt: ik raakte de tel kwijt. ONWAARSCHIJNLIJK! Dit is een soort Hubble Deep Field, maar dan visueel en levensecht! Ik heb er een snelle schets van gemaakt: zie de post hierboven. Het pijltje wijst naar nog een stelseltje buiten beeld

          Inmiddels kwam de mist opzetten. Het landschap werd spookachtig wit om mij heen. Ik stond inmiddels al anderhalf uur in m’n eentje in de verlatenheid, dus het begon wat ongemakkelijk te voelen. Toch moest ik nog 1 ding doen:

          NGC 5584 in Leo Minor
          Als afsluiter deed ik een poging om de supernova in 5584 te ontdekken. Het stelsel stond nog laag aan de hemel. Eerst tussen de boomtakken en de mistflarden door bekeken. Ik kon het stelsel niet met zekerheid vinden. Ook kwam het beeld niet overeen met de foto die ik er van had. Ik heb wat geschetst en zal dat nog uitzoeken, maar ik heb weinig hoop.

          M3
          De uitsmijter! Roel had van de week zo'n mooie tekening geplaatst dat ik deze prachtige bolhoop maar weer eens heb bekeken. Enorm! die grote kluit met ontelbaar veel sterren! Een lust voor het oog in een 32cm bij 58x.

          1.15 uur: hoogste tijd om in te laden en 95 kilometer naar huis te rijden.
          Het was weer een erg fraaie waarneemavond en ik heb weer erg gelachen met Eric.
          Bedankt voor de uitnodiging!
          Harro bekijkt de hemel het liefst met een grote Newton en een goed gezelschap (560mm F/3,6 zelfbouw trussdobson met optiek van John Nichol Optical :)

          Commentaar


            #6
            Prachtige verslagen! Ik heb weer wat gemist zo te zien

            Die laatste schets van Harro. Wooooooow!! Niet te geloven gewoon. En die Eskimo nevel is ook prachtig, enorm veel detail.

            Volgende keer zal ik zeker bij zijn
            - Skywatchter 150 mm F5 Newton
            - EQ3, aandrijving + poolzoker
            - Bresser 10x50
            - Canon EOS 400D + wat glaskokers

            Commentaar


              #7
              Mooi verslag Harro, en wat een oogverblindende schetsen! Als ik die prachtplaatjes bekijk zie ik dat ik nog veel te leren heb. (mijn hele schetscarriere bestaat pas uit 5 schetsen..)
              Jammer dat Wieringen vanaf hier twee uur rijden is, anders was ik zeker een keer meegegaan.
              "Truss me, I'm solid." - Bouwe Dob

              Commentaar


                #8
                ...
                Harro bekijkt de hemel het liefst met een grote Newton en een goed gezelschap (560mm F/3,6 zelfbouw trussdobson met optiek van John Nichol Optical :)

                Commentaar


                  #9
                  Origineel geplaatst door Roel
                  Mooi verslag Harro, en wat een oogverblindende schetsen! Als ik die prachtplaatjes bekijk zie ik dat ik nog veel te leren heb.
                  Veel te leren???
                  Jij was toch die Roel die van de week die geniale M3-schets op het forum heeft gepost???
                  Jij hoeft niets meer te leren Roel.
                  Ik kijk uit naar je volgende kunstwerk.

                  PS; M3 ben ik vergeten te noteren in mijn lijst: dat was voor mij namelijk de uitsmijter van vannacht. Geinspireerd door jouw tekening.
                  Harro bekijkt de hemel het liefst met een grote Newton en een goed gezelschap (560mm F/3,6 zelfbouw trussdobson met optiek van John Nichol Optical :)

                  Commentaar


                    #10
                    Prachtig Harro!!

                    Zo te zien heb je Markarians Chain te pakken gehad. Een ketting stelsels met M84 en M86 erin. Een kleine correctie: Dit zit in het Virgocluster. Het comacluster ligt Noordelijker en is veel kleiner (en verder weg ;-)
                    Krijgen we nog een schets te zien van ngc5907? Dat is ook 1 van mijn favorieten.
                    Nogmaals: prachtige schetsen, zeer indrukwekkend!!

                    groeten michiel

                    Commentaar


                      #11
                      Origineel geplaatst door Asellus
                      Prachtig Harro!!
                      Zo te zien heb je Markarians Chain te pakken gehad. Een ketting stelsels met M84 en M86 erin. Een kleine correctie: Dit zit in het Virgocluster. Het comacluster ligt Noordelijker en is veel kleiner (en verder weg ;-)
                      Oh goed dat je het zegt Michiel. Ik heb nog veel te leren. Dit hele gebied aan de hemel ken ik namelijk helemaal niet. Ook was deze waarneemsessie niet voorbereid.
                      Dus ik heb hierde beroemde Virgocluster in beeld gehad? Dat verklaart waarom het zo gemakkelijk ging..
                      Harro bekijkt de hemel het liefst met een grote Newton en een goed gezelschap (560mm F/3,6 zelfbouw trussdobson met optiek van John Nichol Optical :)

                      Commentaar


                        #12
                        Ah! Wat een mooie schetsen weer! Leuke verslagen ook Eric en Harro!
                        Vuja De': the strange feeling you get that nothing has happened before.
                        http://www.everyoneweb.com/demelzaramakers/

                        Commentaar


                          #13
                          Leuk dat je met mij kan lachen, maar het echte werk komt zo te zien pas op gang als ik weg ben. Wat een geweldige schets, die laatste: "Harro Deep Field".


                          @Demelza: Dank je. Trouwens, van wie waren denk je de laatste zes, zeven entries op deepskylog.be toen ik daar vanmorgen even keek? Hoe ver ben je?
                          Slechts een kleine rimpeling in de ruimtetijd

                          Commentaar


                            #14
                            Haha! Ik heb nu 20 verschillende Messiers gelogd als ik me niet vergis.
                            Vuja De': the strange feeling you get that nothing has happened before.
                            http://www.everyoneweb.com/demelzaramakers/

                            Commentaar


                              #15
                              Smullen smullen smullen! Met een behoorlijke dosis jaloezie geniet ik van jullie verhalen en schetsen. Prachtig. Harro: heel herkenbaar: jouw messierclaustrofobie in de Virgo Cluster. Het is echt niet normaal hoe je daar je eigen deep field visueel voorgeschoteld krijgt. Prachtig! Volgende keer ben ik er bij!@?!@!@?!@?#!#!
                              30cm en 20cm Hofheim kofferdobsons | Polarex model 132 | Lunt LS50tha | Swarovski 12*50 EL

                              Commentaar

                              Werken...
                              X