Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Waarneemverslag La Palma 22 t/m 26 november 2019

Samenvouwen
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Waarneemverslag La Palma 22 t/m 26 november 2019

    Eind november ben ik weer een paar dagen naar La Palma gegaan om de waarneemschade van dit jaar een beetje compenseren. 2019 is tot nu toe een wat minder jaar geweest voor sterrenkijken, ik neem aan dat anderen die indruk delen? De keus om nu in november te gaan was duidelijk; dit was het enige jaargetijde waarbij ik de objecten tot een declinatie van -50 nog niet heb kunnen bekijken. Op het programma stonden dus voornamelijk Sculptor en Fornax. En daar staan niet de minste juweeltjes in verborgen zo bleek!

    Mijn reisgenoot was wederom goede vriend B, die inmiddels voor de derde keer mee ging. Ook voor iemand die niets met astronomie heeft is La Palma dus een prima bestemming, mits je van rust en natuur houdt. De locatie was ook niet onbekend. We verbleven in Puntagorda bij de prachtige casita waar ik nu al jaren terugkeer. Het is fantastisch gelegen op 700m hoogte zonder direct licht en voorzien van waarneemterras met goed zicht rondom en dus ook op het zuiden. Omdat het gastenverblijf bezet was gedurende deze periode, bood de (Nederlandse) eigenaar ons zelfs zijn eigen huis aan; nog wat luxer dus dan we al gewend waren. En is het op deze hoogte bewolkt, dan ben je binnen een uur op de top van de Roque waar de waarneemcondities vaak beter zijn.

    De vlucht op vrijdag vertrekt al om 6:00 ’s ochtends en dus stond de taxi al om 3:45 voor de deur om ons op te halen. Tijdens de vlucht breekt de dageraad aan en zie ik nog een mooie heldere Mercurius boven de horizon met in lijn daarboven Mars en Spica. Monocerotiden werden niet gespot. Het voordeel van vroeg vertrekken is dat je nog ’s ochtends op La Palma aankomt en nog de hele dag voor je hebt. Dus rustig de auto ophalen, boodschapjes doen en naar het westen van het eiland tuffen. ’s Middags konden we ons daar settelen en werden al gauw spijkerbroek en trui ingeruild voor korte broek en T-shirt. Heerlijk! De weersvoorspelling is zoals altijd grillig en dus kiezen we ervoor om meteen de eerste avond de berg op te rijden, want dit zou wel eens de enige onbewolkte nacht kunnen worden…


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Pico.jpg views: 58 grootte: 2,74 MB id: 1434862


    Roque de los Muchachos 22 nov


    Na een uurtje zijn we boven om 17:45, vlak voor sluitingstijd van het complex. Het bezoekerscentrum aan de voet lijkt bijna klaar te zijn en ziet er mooi strak uit. Benieuwd wat daar straks allemaal te doen zal zijn. We rijden een stukje door naar de Pico de la Cruz (zie foto hierboven), want die waarneemstek ken ik nog niet en is het onderzoeken waard. Na een pittig wandelingetje zijn we boven en zien daar een vrij groot, redelijk vlak terrein waar veel telescopen opgesteld kunnen worden. Het uitzicht is goed, maar helaas ontsiert precies op het zuiden een brede rots het beeld. Ook is de klim wat fors om veel spullen heen en weer te zeulen, vooral wanneer je in het donker weer terug naar de auto moet… Daarom rijden we weer een stukje terug naar de Mirador de los Andenes. Op 1 minuut lopen van het parkeerhaventje bevindt zich mijn inmiddels vaste waarneemstek met vrij zicht op zuid en het ligt mooi uit de wind (wanneer deze noordelijk is, en dat is ie meestal)


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: opbouwen.jpg views: 48 grootte: 252,2 KB id: 1434863


    Tergend lang ben ik bezig met de collimatie, want de spiegel blijkt wat verplaatst te zijn tijdens de vlucht (of de autorit?) en in de schemering wordt niet goed duidelijk wat er fout is. Na lang prutsen kies ik ervoor om de hele telescoop nogmaals from scratch op te bouwen en dit keer gaat het wat beter al moet ik de collimatiebouten flink aandraaien om alles in lijn te krijgen. Om 20:00 kan ik dan eindelijk beginnen als het al lang astrodonker is, B heeft intussen een prachtige samenstand van Venus en Jupiter vastgelegd. Saturnus is ook nog te zien als helder stipje aan de bovenzijde van de Boogschutter.


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: samenstand.jpg views: 53 grootte: 58,6 KB id: 1434864


    Eerste object voor de avond wordt NGC 55, ofwel de “String of Pearls” galaxy. Deze zag ik al eenmaal vanuit Griekenland, maar was toen alleen perifeer te zien. Nu is het een stuk beter, maar nog steeds niet optimaal door de ook hier vrij lage stand. Het is een enorme edge-on galaxy met off-center kerngebied en veel heldere knoopjes hier omheen. Er lopen ook wat donkere laantjes door het kerngebied en alles lijkt wat mottled te zijn. Heel mooi, maar waarschijnlijk nog wat beter te zien als het stelsel hoog staat.


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: NGC 55.jpg views: 46 grootte: 162,6 KB id: 1434865


    Hierna bekijk ik NGC 300 en dit is een lastige face-on, maar goed te zien als grote en ronde vlek. Er is n spiraalarm te zien op NW die doorkrult naar W, de inkeping hiervan is duidelijk te zien. De tegenoverliggende arm zie ik niet, daar mis ik toch de wat grotere opening wel. HII gebiedjes zie ik evenmin, maar wel zijn een veelvoud aan voorgrondsterretjes zichtbaar.

    Tijd voor wat dwergstelsels nu. Allereerst de Sculptor dwarf (ESO 351-30) en deze is net aan te zien, zwaar perifeer en enorm groot. Het lijkt rond ipv ovaal en hieruit maak ik op dat alleen de kern zichtbaar is. Twee heldere sterretjes wijzen naar de kern. In de Nagler 26 vergelijk ik de moeilijkheidsgraad tussen LEO I en LEO III in.

    Hierna IC 1613, de “Scare Crow”, alweer zo’n fascinerend object. Deze is overtuigend te zien, waarschijnlijk mede door de hoge zenitale stand. Beter zelfs nog dan met de 40cm vanuit Frankrijk vorig jaar (aperture fools…) Het is een grote, korrelige vlek met een “knoopje” erin boven een heldere ster. Deze is makkelijker dan de Sculptor Dwarf.

    De volgende “local member” is Phoenix dwarf (PGC 6830) en deze is waarschijnlijk een brug te ver (?) Soms denk ik hem te kunnen zien gloeien, maar dat kan ook bedrog zijn door een paar dicht bij elkaar staande sterretjes aan de W zijde van het stelsel. Deze kan ik dus helaas niet bevestigen nu.

    De laatste is dan wel weer goed te doen en dit is de Fornax dwarf (ESO 356-4). Deze is te zien als een structuurloze grote lichtvlek rechts van een helder sterretje en wordt iets helderder naar het centrum toe. Zeer groot! Binnen het dwergstelsel zijn een paar extragalactische bolhopen te ontdekken; Fornax 5 is moeilijk, maar zeker te zien als een zeer zwak, net niet stellair puntje. Alleen perifeer. Ook Fornax 4 wordt gezien en hier geldt eigenlijk dezelfde beschrijving voor. NGC 1049 is wat eenvoudiger. Deze is duidelijk en ook met direct zicht te zien, maar niet veel groter dan de vorige twee. Fornax 2 vervolgens is zeer zwak en gloeit af en toe op met perifeer zicht. Hij lijkt wel wat groter dan zijn voorgangers. Fornax 1 en Fornax 6 worden helaas niet gezien.

    Hierna pauzeer ik even en bekijk ik samen met B wat showpieces in de Nagler 26, zoals M31, de Sluiernevel en ook de Plejaden. Bij deze laatste kijk ik eens goed naar de nevelflarden rond de heldere sterren. De Merope nevel (NGC 1435) is overduidelijk te zien; deze waaiert in een driehoek uit tot ver voorbij Merope, maar ook de Maia nevel (NGC 1432) kan ik dit keer toch wel zien. Er is net wat meer neveligheid te zien rond de heldere ster dan bij de andere leden en ook is deze niet helemaal egaal rond van vorm. Het betreft hier dus niet de normale “glow” die je rond een ster ziet.

    Hierna wil ik weer een schets maken en dit keer gaat de keuze uit naar NGC 1097 en zijn kleine begeleider NGC 1097A. Het is een mooie balkspiraal met flink heldere kern die ietwat uit het lood lijkt te staan. Aan de Z-zijde (boven in de schets) is de aanzet tot een krul te zien. De N-zijde waaiert wat breder uit en lijkt aan de tip ook wat helderder te zijn. Ook hier is de aanzet tot een spiraalarm te zien. De kleine begeleider staat er als de punt van een uitroepteken onder en is niet meer dan een zwak vlekje.


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: NGC 1097.jpg views: 46 grootte: 131,4 KB id: 1434866


    Na deze tekening wordt de ISDA opengeslagen bij detailkaart D10: de Fornax Cluster en deze begin ik systematisch uit te kammen. De stelseltjes zelf zijn niet spectaculair, maar de schoonheid ligt hem vooral in het totaalbeeld dat je krijgt bij het zien van zo veel sterrenstelsels bij elkaar. Het blijft een bijzonder gezicht… Ik zal ze hier niet allemaal beschrijven, maar het stelsel dat ik er wel uit wil lichten is NGC 1365; de Fornax Propeller, een balkspiraal met twee wel zeer prominente armen. Ook al zie ik ze lang zo goed niet zoals op sommige andere schetsen die er van gemaakt zijn, toch zijn de armen wel redelijk goed zichtbaar. Vooral de noordelijke, deze loopt perifeer lang door en is helderder dan de zuidelijke arm, die ook wat minder gebogen lijkt. Mooi!


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: NGC 1365.jpg views: 46 grootte: 128,6 KB id: 1434867


    Nog meer galaxies dan; de “southern deer lick group”, met NGC 1532 en NGC 1531. De eerste is een mooie sigaar, groot en met perifeer lange vleugels. Het stelsel is wat ellipsvormig met een helderder kerngebied en er is een vermoeden van een haakvorm aan de tippen. Ook NGC 1531 is nog vrij fors en staat er haaks op, de ellipsvorm is ongeveer net zo groot als het kerngebied van NGC 1532. Even verder staat nog IC 2041, die ik dankzij de detailkaart af en toe perifeer zie opblinken.

    Hierna pak ik mijn H400-II lijst er bij om nog wat lage rakkers af te vinken en wil daarna nog n project doen voordat de pijp leeg is. Dit is NGC 1851, zowaar een bolhoop tussen al dit galaxy-geweld. Het is een vrij groot en rond exemplaar met een zeer heldere en compacte kern die niet op te lossen is. In de halo (met korte uitsteeksels) zijn sterretjes op te lossen en aan de noordzijde (onder in de schets) lijkt een stukje los te staan van de rest door een donker laantje. Linksonder de kern lijkt in de halo de korrelige gloed wat meer op te lichten. Verder loopt er een soort “V” van iets helderdere sterretjes in de bolhoop rond de kern. Fraai!


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: NGC 1851.jpg views: 45 grootte: 134,1 KB id: 1434868


    Het is nu 3:00 en we zijn bijna 24 uur wakker. Er moet opgeruimd worden, altijd een akelig klusje aan het eind van een Roque sessie, maar het moet natuurlijk wel zorgvuldig gebeuren. Vervolgens kronkelen we in 55 minuten weer naar beneden naar het huisje waar na een lange dag om 4:30 mijn hoofd eindelijk het kussen raakt. Een geslaagde start van de trip!



    Puntagorda 23 nov


    Na 3 uur slapen wordt ik al weer wakker en dat blijf ik (helaas) vervolgens ook. Maar we doen het rustig aan gedurende de dag en blijven bij het huisje, dus de batterij wordt weer redelijk opgeladen. Het weer is heerlijk kalm en vrij zonnig. Overdag pruts ik wat met de telescoop en vind ook het euvel waardoor de collimatie niet helemaal goed liep. Aan het eind van de middag is het richting noord strakblauw, maar in het zuiden hangt flink wat bewolking. Met spanning wachten we af wat de avond zal gaan brengen…

    Gelukkig zijn bij het invallen van de duisternis alle wolken verdwenen en kunnen we vlot beginnen met waarnemen/fotograferen. Voor mij staan er eerst twee asterismen op het programma, maar daarna begint het serieuzere werk. NGC 7492 is een bolhoop die ik nog niet eerder had bezocht. Hij is zeer zwak en alleen perifeer als een vrij forse, ronde vlek te zien. Er is geen gruis te ontdekken.

    NGC 7424 (face-on) is een forse ronde vlek en erg zwak. Er is wel een verheldering van de kern waarneembaar, maar verder geen details.

    NGC 7462 is een edge-on en laat een fijn streepje zien in een leuk stergebied. Een van de tippen is rakend aan een sterretje.

    Tijd voor een schets van toch wel het topstuk van deze vakantie: NGC 253, de Silver Coin Galaxy. This one has it all… Helder, groot formaat, donkere zones, oplichtende patches, mottling en structuur. Het is een bijna edge-on stelsel en dat is ook goed te zien. Je hebt echt het idee dat je schuin van bovenaf op een kolkende massa kijkt waar net met een pollepel in is geroerd. Afijn, de schets spreekt hopelijk voor zich.


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: NGC 253.jpg views: 45 grootte: 157,2 KB id: 1434869

    Alles wat hierna komt kan eigenlijk alleen maar minder zijn, maar we gaan straf door naar het volgende object: NGC 247 (Dusty Spiral) er vlak in de buurt. Maar ondanks dat deze iets kleiner en ook minder helder is, is ook dit toch wel een zeer fraai exemplaar die veel detail prijs geeft. Het is een uitgestrekt stelsel met een grote, heldere, beetje boonvormige kern die niet helemaal in het verlengde ligt. De beide tippen zijn niet even dik en helder en laten beide aan de O zijde een insnoering zien. De Z tip is smal en zeer zwak en lijkt een helder sterretje te willen aanraken terwijl de N tip breder en helderder is en aan het uiteinde een helder plukje laat zien. Het geheel is zeer diffuus en zacht begrensd en doet een beetje aan als een komeet. Prachtig!


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: NGC 247.jpg views: 45 grootte: 123,9 KB id: 1434870


    Na dit schetsgeweld wil ik gewoon even lekker waarnemen en er wordt nog een blik aan interessante galaxies opengetrokken.

    NGC 1395 is een heldere face-on met een zeer heldere, wattige kern. De halo is goed zichtbaar en het geheel staat in een driehoek met twee zwakke sterren.

    NGC 1401 is een kleine edge-on, zwak en eigenlijk alleen perifeer is de lengterichting te zien. Vooral de kern is (dus) zichtbaar.

    NGC 1291/1269, de Golden Eye galaxy is zeer helder en heeft een bijna stellaire kern met zeer ruime halo. Lijkt een krul naar een nabijgelegen sterretje te willen maken.

    NGC 1302 is een heldere face-on met een wattige, maar heldere kern en een niet al te grote, zwakke halo. Verder geen details te zien.

    NGC 1309 is een face-on, maar lijkt meer een elliptical galaxy, te zien als “ghost” van een helder sterretje. De kern licht maar iets meer op dan het randgebied.

    NGC 1337 is een mooie langwerpige edge-on, maar wel vrij zwak. Perifeer is deze nog langer en het kerngebied is niet noemenswaardig helderder.

    NGC 1433 staat laag, maar is goed te zien. Het is duidelijk een face-on, met een heldere pit en een zeer ruime krans. Door de lage stand is de balk niet te herkennen.

    NGC 1300 dan is wel weer een hele mooie. Het is een grote balkspiraal met een heldere, stellaire kern. De balk is te zien en ook wat spiraalstructuur is te ontwaren, al is de richting lastig te bepalen.

    NGC 1297 er vlakbij is een klein wolkje met ruime halo, nabij een sterretje (er bijna tegenaan).

    Heerlijk om na zo'n lange tijd weer eens wat fotonen binnen te harken! Inmiddels staat de winterhemel er ook al mooi bij in het zuidoosten en we genieten met het blote oog nog even van de fantastische aanblik. Daarna vertrekt B richting bed en duik ik nog even Orion in voor uiteraard M42/M43, Vlamnevel, Paardenkopnevel, M78 en ook IC 2118, de Witch Head Nebula. Deze laatste had ik nog niet eerder gezien, maar is vlot zichtbaar in de Nagler 26. Het is te zien als een boog of oor-vorm waarbij het noordelijk deel het helderst is en daarna het zuidelijkste deel. Dit deel is duidelijk gekruld en bestaat uit meerdere delen helderheid met variatie daarin. Mooi? Nee, daar is het te lichtzwak voor, maar toch leuk om deze hier goed te kunnen zien.

    Het is nu 1:30 en de vermoeidheid is weer hard toegeslagen. Omdat de eerste twee avonden/nachten van de vier al top waren en er dus nu al een score van 50% is behaald, besluit ik ook naar bed te gaan. Achteraf misschien niet de beste keus, want het bleek de komende twee nachten bewolkt te zijn en meer dan bovenstaande objecten kreeg ik dan ook niet meer te zien.

    De rest van de tijd op het eiland werd besteed aan wandelen in het noorden en noordoosten, in prachtig jungle-achtig bosgebied (Los Tilos) en bij La Fayana; een complex van natuurlijke zwembaden aan de kust. ’s Avonds gingen we uit eten en werd er Netflix gekeken en zo af en toe werd het gordijn opzij geschoven om te kijken of al helder was, maar helaas… Ook ’s nachts de wekker zetten tijdens de laatste nacht mocht niet meer baten. Maar al met al is twee van de vier avonden waarnemen natuurlijk toch een bevredigend resultaat.

    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Los Tilos.jpg views: 48 grootte: 1,19 MB id: 1434871


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Fayana.jpg views: 46 grootte: 510,1 KB id: 1434872
    Last bewerkt door cloudbuster; 03-12-19, 17:08.
    16 inch F/3.8 & 10 inch F/4.8 Sumerian Alkaid op EQ-platform / SW Heritage 130 / 16 x 70 bino / www.deepskysketch.com

    #2
    Hup - eventjes de vlieger op naar La Palma voor enkele nachtjes waarnemen. Sprakeloos en jaloers.

    De objectkeuze spreekt voor zich, dit zijn stuk voor stuk toppers aan de zuidelijke hemel. De kwaliteit van jouw schetsen is weergaloos goed - zo levensecht. Dat NGC 253 stelsel, tsjonges

    Wat vond je van de afdaling naar Fajana met de auto?! Zo akelig steil.
    -- Objects on sketch are fainter than they appear --

    Commentaar


      #3
      Altijd weer een prachtlocatie!
      Log je waarnemingen op http://www.deepskylog.org/
      457mm f/4.5 Obsession #693 - 350mm f/4.6 zelfbouw Dobson - 200mm f/4 Reisedobson

      Commentaar


        #4
        Schitterend verslag en zeer mooie objectkeuze. Verder wat TomC al zegt over je schetsen. Die NGC 1365 is prachtig!
        50 cm Van Gastel dob - 30 cm Van Gastel dob - 15 cm zelfbouw Newton - ASI1600MM-C met een Esprit 80 ED op een SW HEQ5-Pro, ASI1600MM-C met een 8" RC op een EQ6-R

        Commentaar


          #5
          Heel mooi verslag en dit lezend zou ik zo weer die kant op willen.
          Knap ook die 1e dag het klokje rond, en ook die volgende nacht met slechts 3 uur slaap.
          De schetsen zijn alsof je zelf op LP door het oculair kijkt. Kan haast niet beter.
          Sfeervolle foto van de theepot naar beneden schenkend, B kan er toch ook wat van.
          C11 SCT 28cm f/10, C8, AVX mount, SW mak127, AZ Goto

          Commentaar


            #6
            Dit verslag doet me zo kwijlen dat ik acuut dreig te dehydrateren. Wat een waarnemingen plus weergaloze weergave. Als ik die schetsen zie krijg ik ook weer heel veel zin in waarnemen.
            Van die foto van Los Tilos ga ik om een hele andere reden hevig kwijlen (die rotsen, ik wil erin!) en van de foto van La Fayana ook (dat water, ik wil erin).
            16" F4.5 Harroscope, 102/1000 Refractor, 4.5" F4.4 Newton, 50mm F4 Gropescope.
            T an solas for thuas

            Commentaar


              #7
              Heerlijk verslagje en ditto schetsen! Als mijn vrouw nog eens vraagt waar we volgend jaar op reis gaan... Ik weet het nu wel.
              Jeroen / 'A head full of stars, just not in constellation yet.' Elias Canetti

              Commentaar


                #8
                Mooie reis, geweldig verslag. Nog mooier dat ik je dan toch DRIE ! dagen later weer met je telescoop op de subprime locatie Knardijk aantref.

                Sumerian Optics 17,5" f4,1 Dobson, 10" f5 Alkaid & volgplatform / ES 80mm APO Triplet op SW AZ4 / Elfje (RIP) / Vixen SG 2,1x42 widefield bino / Bushnell Legend 8x42

                Commentaar


                  #9
                  Mooi verslag en wat een prachtige schetsen!
                  Explore Scientific UL 12" dobson, Meade Lightbridge 8" dobson, Skywatcher Heritage Flextube 13cm, Skywatcher 80mm ED, Lunt LS50THa/B400P zonnekijker

                  Commentaar


                    #10
                    Prachtig verslag met erg mooie schetsen en foto's.
                    200mmF5 Carbon, 150mmF12 Intes MK67, ED80mmF6, Towa 60/700, Coronado 40mmF10 PST, Fujinon 10x50, ZWO ASI174MM cooled, ASH mount, NEQ5, HEQ5pro en L-200 spectrograaf. Radio callsign PA3SKY

                    Commentaar


                      #11
                      Bedankt allemaal voor jullie positieve commentaar

                      En inderdaad, we gaan met net zo veel plezier de Knardijk weer op, de lol in de hobby wordt immers niet bepaald door de donkerte van de hemel maar door het gebruik maken van de hemel die je tot je beschikking hebt op dat moment...

                      TomC De afdaling naar La Fayana was inderdaad wel avontuurlijk. Ik moet zeggen dat ik het autorijden op La Palma wel als zeer plezierig ervaar
                      16 inch F/3.8 & 10 inch F/4.8 Sumerian Alkaid op EQ-platform / SW Heritage 130 / 16 x 70 bino / www.deepskysketch.com

                      Commentaar

                      Werken...
                      X