Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Object van de maand December 2019: Herschel-object der Herschel-objecten

Samenvouwen
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Object van de maand December 2019: Herschel-object der Herschel-objecten

    Omdat het vannacht waarschijnlijk helder is en er dus waarschijnlijk waargenomen gaat worden, en omdat het vannacht al 1 december wordt, wilden we als OvdM-team alvast ons object voor december verklappen. Dan kunnen jullie er alvast mee aan de slag. Een wat uitgebreidere tekst volgt nog een dezer dagen.

    De titel verraadt het al een beetje want wat is, behalve als die galaxies, bolhopen en open clusters nu het beroemdste object dat William Herschel heeft ontdekt? In maart 1781? We hebben het natuurlijk over Uranus, de eerste planeet die niet al uit de oudheid bekend was en met behulp van een telescoop is ontdekt.

    Uranus is geen rotsachtige planeet met een vast oppervlak, zoals de aarde, of zoals Mercurius, Venus of Mars. De planeet bestaat namelijk voornamelijk uit gas, net als de gasreuzen Jupiter en Saturnus. Uranus behoort samen met Neptunus echter tot de ijsreuzen. In tegenstelling tot de gasreuzen Jupiter en Saturnus, die voornamelijk uit waterstof en helium bestaan, bevatten de ijsreuzen Uranus en Neptunus grote hoeveelheden minder vluchtige gassen zoals methaangas. Deze zwaardere gassen zijn vooral dieper in de atmosfeer te vinden.
    Sommige wetenschappers geloven zelfs dat onder de hoge druk die daar heerst, het methaangas wordt samengeperst tot diamant. Het zou diep in Uranus dus letterlijk diamanten regenen.
    Maar hoewel de buitenlaag van de atmosfeer van Uranus voornamelijk uit waterstof en helium bestaat, is ook daar methaan aanwezig. Genoeg in elk geval om het rode licht van de zon te absorberen, waardoor Uranus aan zijn karakteristieke blauwe kleur komt.

    Een andere bijzondere eigenschap van Uranus is dat de richting waarin de planeet om zijn as draait dwars ligt op zijn omloopbaan. Dit in tegenstelling tot de andere planeten, waaronder de aarde, die ongeveer in de zelfde richting ronddraaien als waarin ze om de zon bewegen. Als gevolg daarvan zien de seizoenen er op Uranus heel anders uit dan op de andere planeten. In zijn omlooptijd van 84 jaar is eerst de ene pool naar de zon gericht, en daar is het dan continu licht en op de andere pool donker. 21 jaar later is de evenaar naar de zon gericht en daar is dan sprake van een min of meer normaal dag- en nachtritme met dagen van 17 uur en 14 minuten. Weer 21 jaar later is de andere pool naar de zon gericht en 21 jaar later weer de evenaar. Onvergelijkbaar met welke andere planeet in ons zonnestelsel dan ook.

    De planeet is al met een verrekijker zichtbaar als een vrij heldere ster. Door een telescoop op hoge vergroting is de planeet zichtbaar als een miniscuul blauw schijfje, waarmee hij zich dan onderscheidt van zijn omliggende veldsterren. Daarnaast heeft de ijsreus een aantal manen, die met een wat grotere telescoop waarneembaar zijn. Met name Oberon en Titania laten zich redelijk goed vangen. Ariel en Umbriel staan dichter bij de planeet en daarom lastiger. Miranda is helemaal een lastpak want die is ook nog eens een stuk zwakker.

    Een uitdaging dus voor zowel de visueel als de fotografisch ingestelde medemens.

    Zoekkaartje kan hier gevonden worden: https://in-the-sky.org/findercharts/09uranus_2019_1.png
    Last bewerkt door oetie; 04-12-19, 18:30.
    Spuit 9 op zijn minst...
    16" Canopus met Nichol spiegel, 8" GSO dob, AZ-3+WO Zenithstar 80ED, Star Adventurer + 60D

    #2
    Ben ik nÚt te vroeg natuurlijk.... Maar met afgelopen nacht al tot 2.15u waarnemen in Uddel vind ik het wel even best zo... Ik heb hem net opgezocht met de 20cm dob. Een klein, maar duidelijk van sterren te onderscheiden schijfje bij 255x. Kleur vond ik grijs met een heel subtiel blauw tintje. Ik heb een schetsje gemaakt, die volgt later.
    Explore Scientific UL 12" dobson, Meade Lightbridge 8" dobson, Skywatcher Heritage Flextube 13cm, Skywatcher 80mm ED, Lunt LS50THa/B400P zonnekijker

    Commentaar


      #3
      Nee hoor, we hadden hem juist nu al online gezet zodat jullie van deze heldere nacht gebruik konden maken :D Kom maar op met die schets.
      Spuit 9 op zijn minst...
      16" Canopus met Nichol spiegel, 8" GSO dob, AZ-3+WO Zenithstar 80ED, Star Adventurer + 60D

      Commentaar


        #4
        Afgelopen nacht bekeken en het schijfje bleek groter dan ik altijd gedacht had. Makkelijk te onderscheiden van sterren.
        Bekeken met de C8 op 222x, ik vond hem meer geel met wat groene tinten. Leuk object.
        C11 SCT 28cm f/10, C8, AVX mount, SW mak127, AZ Goto

        Commentaar


          #5
          Gisteravond heb ik ook naar Uranus gekeken.
          Bij een vergroting van 200x was een duidelijk schijfje zichtbaar. Ik zag geen details of kleur.
          Evostar 120ED refractor met Delos 4,5mm oculair.
          Astronomy's much more fun when you're not an astronomer - Brian May

          Commentaar


            #6
            Afgelopen nacht was Gorilla's in de mist!... Echt dichte mist, zo dicht had ik het nog nooit gezien. Het bleef dus bij het gezellig kletsen en de monteringen vergelijken. Iemand van de sterrenwacht had namelijk de grote broer van mijn montering gekocht.

            Wat een joekel is die CEM60 tov de CEM25p.
            C8 | 114mm/900mm Newton op EQ mount | Televue Pronto | EQ3 Mount | StarAdventurer | CEM25p | Leica Trinovid ba 10 x 50 verrekijker

            Commentaar


              #7
              Dit is de schets van gisteravond. Uranus is iets te groot ingetekend, in werkelijkheid was het een nog kleiner schijfje. Maar het geeft wel een goede indruk zo denk ik. Struktuur komt van het podlood en papier, maar in werkelijkheid was er geen oppervlakte detail te zien. Ik heb een tijdje zitten kijken of de maantjes te zien zijn, maar die zag ik niet (niet met zekerheid althans).

              Last bewerkt door markleeman; 02-12-19, 09:31.
              Explore Scientific UL 12" dobson, Meade Lightbridge 8" dobson, Skywatcher Heritage Flextube 13cm, Skywatcher 80mm ED, Lunt LS50THa/B400P zonnekijker

              Commentaar


                #8
                Heb hem vanavond ook nog eens na lange tijd opgezocht. Hij zit hoog, bij de Ram. (Waar is de tijd dat Uranus en Neptunus steeds zo laag moesten gezocht worden.) Hij was ook snel gevonden bij 40x, het bewuste sterretje viel al op dat het om een planeet gaat. Dan meteen doorgevoerd naar 300x, want dat wist ik van vroeger. Om hem duidelijk als 'bolletje' te zien, (ook voor Neptunus), mag je al flink vergroten. En een mooi bolletje was het dan ook, zacht en egaal schijnend. Alhoewel, ik verwachtte eigenlijk zoals vroeger een opvallend blauwgroene kleur, maar dit zat er deze keer moeilijk in, eerder gewoon grijs (zoals ook hierboven gemeld). Maar dat ligt misschien aan de seeing en tranparantie, want die was vanavond niet al te best.
                In Cartes du Ciel zag ik ook meteen dat Uranus echt niet ver ligt van NGC 821! Daarheen dus ook meteen naar toe geweest. Ja, die was vlakbij een mag. 9 sterretje zeker te zien, een kleine stelseltje!
                Is the sun more useful than the moon? Nasreddin: the moon, we need light more at night.

                Commentaar


                  #9
                  Sinds een paar maanden ben ik begonnen met deze hobby, afgelopen zaterdag voor het eerst Uranus gezien! Een mooi 3D bolletje, zoals hiervoor geschetst.
                  Was wel even zoeken, want mijn GoTo nog niet helemaal uitgelijnd gekregen. Mooie hobby!

                  Commentaar


                    #10
                    Ik heb Uranus een paar jaar geleden met het blote oog in Sahara Sky gezien. Hij stond toen in de Vissen. En verbaasde me erover dat ie nooit ontdekt is in de oudheid, want het was echt makkelijk daar. Wat dat betreft vind ik Mercurius lastiger.
                    Objectieven in huis met de maten: 22,30,35,44,50,56,65,70,80,88,100,127,150,200,250, 315 en 400mm

                    Commentaar


                      #11
                      Sterker, Uranus is ook vanuit Nederland met het blote oog zichtbaar. Niet vanuit de stad maar echt wel vanaf een donkere plaats natuurlijk. Ik heb hem een paar keer vanuit Wateren gezien zo'n 10 jaar geleden toen ik nog in Nederland woonde. Het heeft mijj ook altijd verbaasd dat Uranus nooit als bewegend object is herkend. De Engelse Wikipedia pagina geeft aan dat Uranus toch zeker wel gezien is vˇˇr de ontdekking door Herschel:

                      https://en.wikipedia.org/wiki/Uranus#Discovery
                      50 cm Van Gastel dob - 30 cm Van Gastel dob - 15 cm zelfbouw Newton - ASI1600MM-C met een Esprit 80 ED op een SW HEQ5-Pro, ASI1600MM-C met een 8" RC op een EQ6-R

                      Commentaar


                        #12
                        Uranus heb ik in Zuid-Frankrijk ook wel eens gezien met het blote oog. Maar het lijkt mij juist verbazingwekkend als hij eerder ontdekt zou zijn geweest, en al helemaal voor de uitvinding van de telescoop.

                        Uranus wordt op zijn gunstigst net iets helderder dan magnitude 6. Er zijn een paar duizend sterren van m6. Daarvan liggen er een paar honderd in de nabijheid van de ecliptica. In de gunstigste waarneemperiode van Uranus (rond de oppositie) verplaatst de planeet zich met een snelheid van ca. 2,3 boogminuten (westwaarts) per dag, in drie Ó vier weken ca. 1 graad. In de weken rond de stationaire periodes (op iets meer dan 100 graden hoekafstand tot de zon) is de verplaatsing in totaal enkele boogminuten.
                        Tycho Brahe, kon positie bepalen tot 1 boogminuut nauwkeurig en was de eerste die nauwkeuriger metingen kon verrichten dan Hipparchus, en een van de laatsten die dat zonder optische hulpmiddelen deed. Met het blote oog en zelfs met een verrekijker is Uranus niet te onderscheiden van de sterren. Gericht zoeken naar iets wat je kent (evt. in de fase van het hypothetisch bestaan zoals bij Neptunus voor zijn ontdekking, Sirius B etc.), is veel makkelijker dan van honderden puntjes van m6 zeer regelmatig de positie te bepalen om te weten te komen of er eentje beweegt, en dat zonder dat je een reden kan bedenken waarom er eentje zou bewegen. Iets zoeken terwijl je niet weet wat je moet zoeken is erg omslachtig. Je zal dan sneller geneigd zijn je onderzoek te richten op iets wat je al enigszins kent of hypothetisch kan aantonen.

                        Op grond van de regel van Titius-Bode, kwamen er wel gerichte zoektochten naar een onbekend lichaam in de 'grote ruimte' tussen de banen van Mars en Jupiter. Kepler had in zijn Mysterium cosmographicum voor die grote ruimte trouwens een schitterende verklaring door de tetraŰder als een van de vijf regelmatige veelvlakken tussen de banen van Mars en Jupiter te plaatsen. Toen Uranus ontdekt werd en ook aan de regel van Titius-Bode bleek te voldoen (en vijf regelmatige veelvlakken blijkbaar onvoldoende was) gaf dat weer extra stimulans om verder te zoeken.

                        Sommige ontdekkingen zijn toevallig, of ondanks een verkeerde basis zoals die van Pluto wat later bleek. Meestal wordt dus iets gevonden na een gerichte zoektocht. Herschel zocht uiteindelijk ook gericht, namelijk alles in kaart brengen wat in zijn telescoop zichtbaar werd.
                        Alle Messiers zijn zichtbaar in een 38mm telescoop.

                        Commentaar


                          #13
                          Vanavond Uranus weer eens opgezocht. Een bolletje met een knipoog naar groen/blauw. Om iets van kleur te zien moet ik er rechtstreeks naar kijken, wat op zich logisch is in verband met de positie van staafjes en kegeltjes op mijn netvlies. 195X met een 150mm Achromaat.
                          Schiedam
                          Telescopen: Skywatcher Widefield 150mm Achro, Evostar APO 120ED, Vixen 102ED (upgraded by FirstLight), UK OMC140 Maksutov op GPDX, Skywatcher Maksutov 102 (g&g) op Alt/Az of Star Adventurer.
                          Astrobino's: Swift 20X80, Skymaster 15X70, Jena 10X50, Habicht 7X42, Gucky 2.3X40.

                          Sterrenwacht Rijswijk
                          Telescopen: 130 mm Astrophysics Starfire op NEQ6, 150 mm Newton op GP, C8 op NEQ6, Meade 14" op NEQ8, Lunt.

                          In het heelal aan het speuren sinds 1970

                          Commentaar


                            #14
                            EdwardB zoals jij het beschrijft is het idd niet te doen. Maar toen ik hem zag verstoorde hij maar al te duidelijk het sterrenbeeld Vissen sterpatroon. Dat zal bij andere ecliptica sterrenbeelden ook wel eens voorkomen.
                            Objectieven in huis met de maten: 22,30,35,44,50,56,65,70,80,88,100,127,150,200,250, 315 en 400mm

                            Commentaar


                              #15
                              Daar heb je wel een punt Bert. Zo bekeken kan ik me dat ook voorstellen.

                              Iets soortgelijks heb ik met M35. Op 1graad boven de ecliptica had deze ook wel ooit opgemerkt moeten zijn voor de uitvinding van de telescoop. In Hinckley Allens Star Names wordt een opmerking van Agnes Mary Clerke geciteerd die vermoedt dat Uranus door vroegere waarnemers in de Pacific kan zijn waargenomen als bewegend object. Helaas is hierover verder niets te vinden op internet.

                              Een leuk bruggetje terug naar Uranus is dat vlakbij deze sterrenhoop de ster Propus/Eta Geminorum ligt. Vlakbij deze ster (die trouwens komende vrijdag de 13e door de maan zal worden bedekt) werd Uranus ontdekt. In 2033 zal Uranus weer in die omgeving staan, drie siderische omlopen na zijn ontdekking.
                              Alle Messiers zijn zichtbaar in een 38mm telescoop.

                              Commentaar

                              Werken...
                              X