Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Object van de maand September 2019: M76; Kleine halternevel, kurk of vlinder?

Samenvouwen
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Object van de maand September 2019: M76; Kleine halternevel, kurk of vlinder?

    Het object van deze maand brengt ons naar de voet van Andromeda, want daar schuilt één van de vier planetaire nevels die de Messier lijst rijk is. De nevel kent vele bijnamen en dat betekent doorgaans dat er een rijkdom aan detail te zien valt. De dimensie aan de hemel is echter maar klein, schroom dus niet om de vergroting wat op te krikken…

    Dit omhulsel van een stervende ster is ontdekt door Pierre Méchain in 1780, maar pas sinds 100 jaar geclassificeerd als planetaire nevel. Eerst zelfs nog als dubbele nevel, vandaar ook dat er twee NGC nummers voor bestaan: NGC 650/651, zo bepaald door William Herschel himself. De centrale ster was ooit een ster zoals onze eigen zon, maar begon in zijn rode superreus fase zijn buitenste schil af te stoten. Wat nu rest is een mag 16 sterretje die in de komende miljarden jaren af zal koelen tot witte dwerg.

    M76 heeft de vorm van een langgerekte halter of kurk omdat we de eigenlijke ringvorm van opzij bekijken. Deze ring dijt razendsnel uit en vanuit de as stroomt er gas nog veel sneller uit, hetgeen de “vleugels” vormt. Deze bezitten echter wel een veel lagere oppervlaktehelderheid en zijn erg moeilijk te zien. Het helderste “rechthoekige” deel meet 42x87 boogseconden, terwijl de vleugels een oppervlak van 157x87 boogseconden beslaan.

    M76 behoort tot de zwakkere Messier objecten, maar met een verrekijker of kleine telescoop is al een niet-stellair lichtvlekje te zien. In een 20cm telescoop wordt duidelijk dat de nevel uit twee delen bestaat (gescheiden door een donker laantje) en grotere telescopen laten zelfs structuur in de lobben zien. Vanaf zo’n 35cm onder een donkere hemel kan er misschien wat van de zeer zwakke vleugels gezien worden. Voor elke kijker is er dus een mooie uitdaging weggelegd! Spelen en variëren met filters als UHC en OIII zal zeker helpen om de structuur beter tot zijn recht te laten komen en om verschillende kenmerken naar voren te halen.

    Het object is vrij makkelijk te vinden onder de “W” van Cassiopeia en ongeveer een graad NW van Alseiph (Phi Perseus) van magnitude 4. Zie onderstaande zoekkaart voor de duidelijkheid.


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: M76_Finder_Chart.png views: 159 grootte: 134,5 KB id: 1428293


    De schets hieronder is van TomC, gemaakt met de C11 vanaf een donkere locatie.


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: M76.jpg views: 120 grootte: 127,0 KB id: 1428294


    Veel plezier met waarnemen deze maand en laat ons weten wat je hebt kunnen ontdekken aan dit leuke object!

    Het OvdM team
    16 inch F/3.8 & 10 inch F/4.8 Sumerian Alkaid op EQ-platform / SW Heritage 130 / 16 x 70 bino / www.deepskysketch.com

    #2
    Top! Bedankt voor de tip, hopelijk kan ik nog een rustige avond vinden

    Commentaar


      #3
      Leuk dat er weer een OvdM is gekomen :)

      En ik had een mazzeltje: het was even helder vanavond! Wel was de maan flink aanwezig, desondanks schatte ik de NELM ruim 5 in Umi.

      Met de 20cm dob en OIII filter was de nevel snel gevonden. Bij 150x zag ik hem ook nog net zonder filter. Ik heb wat zitten spelen met verschillende filters: een OIII en UHC van Astronomik en een Omega NPB (feitelijk ook een UHC, maar dan nog wat smalbandiger vergeleken met de Astronomik). Dit laatste filter bij 255x vergroting gaf het beste resultaat. In eerste instantie zag ik vooral een balk met oriëntatie ZW/NO. Na wat aandachtiger kijken valt op dat met name het ZW uiteinde helderder os dan het midden deel. Net naast het ZW uiteinde, wat naar het midden toe lijkt een donkere zone dwars over de balk te lopen.

      Na al het geëxperimenteer het schetsblok erbij gepakt, maar na het zetten van de nodige tekst en de eerste twee velldsterren trok het jammer genoeg dicht... Dat moet dus op een andere avond afgemaakt worden.
      Explore Scientific UL 12" dobson, Meade Lightbridge 8" dobson, Skywatcher Heritage Flextube 13cm, Skywatcher 80mm ED, Lunt LS50THa/B400P zonnekijker

      Commentaar


        #4
        Had last van dezelfde wolken Mark :-) Helaas ligt dit object voor mij te ver noordelijk :-(
        Ben wel benieuwd naar je schets. Vanavond en morgen moeten niet slecht zijn (kwa weer dan, de maan is natuurlijk vol).
        Sterren kijken in de stad | Skywatcher 200p | Bosma 150/1800 Rumak | Bresser AR102s Refractor | Chinese 90/500 | Celestron 15x70

        Commentaar


          #5
          Ik heb hem gisteren met mijn 5" spiegeltje en zonder filters niet kunnen vinden. De maan kon ik nog even achter de garage verstopt houden, maar eens die zijn felle licht over de tuin wierp heb ik het opgegeven. Zou het haalbaar moeten zijn om deze te zien met een 13cm, zonder maan en zonder filters?
          Jeroen / 'A head full of stars, just not in constellation yet.' Elias Canetti

          Commentaar


            #6
            Gisteravond rond 22.30 de Harroscope in de strijd geworpen vanuit de achtertuin. In widefield (50x, 1.3°) al duidelijk te detecteren maar het best zichtbaar met de 6 mm Radian op 300x met OIII-filter. De rechthoekige vorm is opvallend, en deze bestaat duidelijk uit twee delen. Verder geen details gezien, ook niet op 600x. Maar natuurlijk ga ik deze waarneming nog een keer herhalen op een donkere locatie. Leuk object!

            Toxmose : ik denk het wel, al heb ik M76 tot nu toe alleen waargenomen met 25 cm en meer. Probeer vooral flink door te vergroten, 100-200x, dan lukt het denk ik wel.
            16" F4.5 Harroscope, 102/1000 Refractor, 4.5" F4.4 Newton, 50mm F4 Gropescope.
            True light is from above

            Commentaar


              #7
              Origineel geplaatst door Toxmose Bekijk bericht
              . Zou het haalbaar moeten zijn om deze te zien met een 13cm, zonder maan en zonder filters?
              Ja dat lukt. Verwacht geen joekel van een diffuse nevel, eerder een onscherp sterretje. Daarna flink doorvergroten, waarbij je normaal de rechthoekige vorm gaat kunnen herkennen.

              Als voetnoot: enkele jaren geleden heb ik M76 perifeer kunnen detecteren onder een diepdonkere hemel (grandpré) met een goede 10x50 bino. Just sayin' ...
              -- Objects on sketch are fainter than they appear --

              Commentaar


                #8
                Net even de proef op de som genomen met de 11.4 cm, dus nog een maatje kleiner. Bij 83x is hij zonder filter netaan te detecteren, en als je weet dat hij rechthoekig is zie je dat hij rechthoekig is. Dubbele vergroting van 166x voegt niets toe.
                Dan hebben we het wel over een stadshemel, dus op een donkere locatie lukt het zeker.
                16" F4.5 Harroscope, 102/1000 Refractor, 4.5" F4.4 Newton, 50mm F4 Gropescope.
                True light is from above

                Commentaar


                  #9
                  Staat ondertussen op Deepskylog. Even de ruwe schets geïnverteerd, recht van het veld -- ik heb niet echt de tijd om die af te werken.

                  De nevel is trouwens veel beter met UHC dan OIII -- met OIII vallen de frappante "oortjes" aan de westkant met de donkere inkeping weg, en ook de armen zijn dan minder prominent aanwezig. De ene arm is vaag en uitwaaierend (met een helderdere driehoek aan de binnenkant), de andere lijkt wat dichter bij M76 te blijven en is nauwer en gedefinieerder, en "gestippeld", met twee dikke klodders die aan elkaar hangen, dan niets, en dan een langgerekt vlekje. Van de andere kanten van de lussen is vrijwel niets te zien (enkel in het ZO een aanzet). Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: M76.png views: 30 grootte: 245,1 KB id: 1428715

                  Al is er duidelijk iets meer afstand tussen de balk en de noorderlus dan op de schets (maar tja, je schets niet altijd perfect).

                  Alexis Cousein -- "Number Six is feeling unmutual today". Zelfgemaakte 400mm f/4.46 op Tom O. platform; 250mm f/4.8 Alkaid; Skywatcher 130mm f/5 reflector; 60mm Lunt.

                  Commentaar

                  Werken...
                  X