Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Mei/Juni 2019: Dubbelsterren in Boötes; een beetje kleur tijdens de grijze nachten...

Samenvouwen
X
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Mei/Juni 2019: Dubbelsterren in Boötes; een beetje kleur tijdens de grijze nachten...

    Het is alweer 4 jaar geleden dat er nog eens een dubbelster het tot object van de maand heeft weten te schoppen (Mu Boo), de hoogste tijd dus voor een nieuwe reeks! Zeker gezien de grijze nachten die eraan zitten te komen, want deze objecten lenen zich er uitstekend voor om juist nu eens nader bestudeerd te worden.

    We kiezen dit keer niet voor slechts één enkel object, maar laten de fantasie de vrije loop aan de trouwe lezers van de OvdM rubriek. Wel beperken we ons tot één sterrenbeeld: Boötes, de Ossenhoeder.

    De “vlieger” trekt nu hoog over het zuiden en kan gedurende de hele avond en nacht bewonderd worden. Je zit dus voor een dubbeltje op de eerst rang :). Allereerst wordt natuurlijk de aandacht getrokken door Arcturus, één van de helderste sterren aan de hemel. Wie de rode reus met een verrekijker of kleine telescoop bekijkt, zal wellicht iets meer zien dan alleen de heldere oranje stip. Er omheen staat namelijk een krans van zo’n 10 sterren (3-4 graden beeldveld, bekend als de “Arcturus Group”), waarvan eentje opvallend blauw is. Ook het asterisme Napoleon’s Hat (Picot 1) hier vlakbij is een leuke; 7 sterren vormen inderdaad de steekhoed van de kleine generaal…

    Maar het gaat ons natuurlijk om de dubbelsterren en dit sterrenbeeld zit er tjokvol mee! Om alvast een suggestie te doen wordt er hieronder een aantal beschreven.

    Beginnend helemaal in het noorden (bijna in de Grote Beer) vinden we een driehoek van de heldere sterren θ (thèta), ι (iota) en κ (kappa), waarvan de laatste twee een fraaie dubbelster zijn en op lage vergroting wellicht in één beeldveld te vangen. Iota is ruim gescheiden met 39” en laat een helder gele hoofdster zien met een wat zwakkere blauwe begeleider, terwijl Kappa al wat nauwer is met 13.7”. Ook Kappa is flink helder en wit van kleur, de begeleider is eveneens blauw. Zie onderstaande schets van hoe deze twee samen te zien zijn in een 10” newton op lage vergroting.

    Click image for larger version  Name:	106518.jpg Views:	0 Size:	38.3 KB ID:	1415892

    Laag in Boötes vinden we een andere bijzonder fraaie dubbelster: Xi Boötis, of 37 Boo heeft een helder gele hoofdster met een diep oranje en flink zwakkere begeleider op een alweer wat kortere afstand van elkaar (6.9”). Dit is een zesvoudig systeem waarbij waarschijnlijk wel wat meer componenten mogelijk zijn met de huidige amateurkijkers. Maar de twee helderste sterren stelen absoluut de show.

    Een wat minder bekende dubbel staat helemaal onderaan tegen Virgo aan. Dit is STF (Struve) 1879 en is zo’n exoot dat deze zelfs nooit door ene skyfan is gelogd en dat wil wat zeggen :). Een uitdaging is het wel! Hier komen toch al wat grotere kijkers met goede optiek bij kijken om de twee gele mag 7.8 en 8.4 van elkaar te scheiden op slechts 1.7” van elkaar. Het leuke is dat dit ook echt een fysiek paar is waarbij de begeleider nu op zijn grootst mogelijke elongatie is. Snel erbij zijn dus!


    Click image for larger version  Name:	image_102445.jpg Views:	15 Size:	37.9 KB ID:	1415871

    Succes met waarnemen en laat ons weten welke dubbelsterren je hebt gezien. Probeer te letten op kleur, onderlinge afstand, (verschil in) helderheid en natuurlijk de charme van het paar. We zijn benieuwd naar jullie bevindingen!

    Het OvdM-team.

    Auteur: cloudbuster
    Last bewerkt door Rem; 10-05-19, 12:22.
    16" F4.5 Harroscope, 102/1000 Refractor, 4.5" F4.4 Newton, 50mm F4 Gropescope.
    Sterren zien met behoud van hersencellen.

    #2
    Origineel geplaatst door Rem Bekijk bericht
    Een wat minder bekende dubbel staat helemaal onderaan tegen Virgo aan. Dit is STF (Struve) 1879 en is zo’n exoot dat deze zelfs nooit door ene skyfan is gelogd en dat wil wat zeggen :). Een uitdaging is het wel! Hier komen toch al wat grotere kijkers met goede optiek bij kijken om de twee gele mag 7.8 en 8.4 van elkaar te scheiden op slechts 1.7” van elkaar. Het leuke is dat dit ook echt een fysiek paar is waarbij de begeleider nu op zijn grootst mogelijke elongatie is. Snel erbij zijn dus!

    Het OvdM-team.
    Duh, die gaat eraan! :razz:
    Takahashi Mewlon 210, Kson 1026ED apo

    Commentaar


      #3
      Zojuist tijdens een slapeloos moment heb ik mij maar eens lekker vermaakt met iota, kappa en 37 bootis, met de C6.

      Eerst even Jupiter. Deze komt maar net boven het dak van de achterburen uit en de seeing is echt allerbelabberst. Vaag zie ik nog wel de GRS en wat banden.

      Dan pak ik per ongelijk théta boo, die ik voor iota aanzag. Maar ja, echt maar één stipje...

      Toen iota. Die overigens in Stellarium de wat meer sprankelende naam Asellus Secundus krijgt. Een vrij heldere hoofdster, met een duidelijk zwakkere begeleider. Wat betreft de kleuren: hier kan ik weinig zinnigs van maken. Ik probeer zowel in focus als uit focus, maar kleur? Nee. Het zal mijn beperkte ervaring zijn met dit soort objecten, of wellicht de beperkte opening van de C6.

      Dan kappa, met in Stellarium ook een fraaie naam: Asellus Tertius. Het beeld is aardig vergelijkbaar met dat van iota, maar dan nauwer. Ook hier kan ik geen kleur ontwaren.

      Als laatste 37 boo. Die is nog een stuk nauwer. En jawel, hier is goed de oranje kleur te zien en ik schat de wat zwakkere begeleider zelfs nog een tintje roder. Een prachtig paartje!

      Dank weer aan het OvdM team voor deze leuke object keuze, hoewel naar ik begrijp er nog heel wat meer dubbels te vinden zijn in dit sterrenbeeld en we ons voorlopig niet hoeven te vervelen :)
      Explore Scientific UL 12" dobson, Meade Lightbridge 8" dobson, Skywatcher Heritage Flextube 13cm, Skywatcher 80mm ED, Lunt LS50THa/B400P zonnekijker

      Commentaar


        #4
        Zondagavond 12 mei, Eerste Kwartier, en de hele dag een stevige noordenwind, dat resulteerde dus in een snoeiheldere avond, waarbij ik ondanks de felle maan na middernacht zelfs nog een hele groep galaxies naast de laagstaande M 5 kon zien, met de 21 cm Mewlon 210.

        Uiteraard de OvdM's bekeken. 17 Boo, kappa, is bij 142x (ES 17 mm 92 gr)een mooie wijde dubbel, de hoofdster ietsje gelig, de begeleider iets purper.
        Iota Boo ook een vrij wijd paar bij 142x, de hoofdster is lichtgeel , en de begeleider prachtig lichtblauw.

        Xi (37) Boo is een wat nauwer paar bij 142x, de hoofdster is geel, en de begeleider oranje, prachtig! Ook mooi bij 485x , twee dikke gekleurde stippen met buigingsringetjes.

        En dan de uitdaging: STF 1879; bij 142x is al te zien dat ie dubbel is, maar bij 192x (12.5 Docter) en 345x is hij prachtig gescheiden in twee iets gelige stippen.

        De seeing werkte goed mee. Even later heb ik ook nog een 0.7" ster (STF 1863 mags 77/78) perfect kunnen scheiden met de 7XW (345x).
        Takahashi Mewlon 210, Kson 1026ED apo

        Commentaar


          #5
          Die Xi deed meteen een belletje rinkelen! Vorig jaar bezocht ik deze leuke dubbele al eens per toeval, en vond de kleur toen zo treffend dat ik het paartje prompt wou schetsen :)

          Misschien doe ik ze deze week nog eens, nu het nog helder is - en voor de maan weer helemaal te veel gaat storen.

          Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Xi Bootis.jpg views: 250 grootte: 549,0 KB id: 1416161
          Esprit 80ED f/5 Triplet, 127mm f/7.5 triplet, 10” LX200 ACF f/10; 12" f/4 Sumerian; C11 EdgeHD - iOptron CEM60, iOptron IEQ45 pro - ASI 071 MC PRO

          Commentaar


            #6
            Ja mooi! Maar met deze transparante hemel stoort die maan niet zo erg. Vanavond ziet het er ook weer goed uit!
            Takahashi Mewlon 210, Kson 1026ED apo

            Commentaar


              #7
              Zondag avond ook nog de nodige dubbelsterren opgezocht in Bootes: 37 Bootis, 39 Bootis, pi Bootis, Izar, struve 1835, en een mislukte poging op 44 Bootis.

              Zie verslag hier
              Explore Scientific UL 12" dobson, Meade Lightbridge 8" dobson, Skywatcher Heritage Flextube 13cm, Skywatcher 80mm ED, Lunt LS50THa/B400P zonnekijker

              Commentaar


                #8
                Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: STF 1879 at 350X.jpg views: 232 grootte: 1,3 KB id: 1416428 Ook maar even een duit in het zakje. De genoemde dubbelsterren heb ik alle bezocht en gescheiden uiteraard.

                De laatste, Struve 1879, vormde door zijn aanvankelijk vrij lage stand een beetje een hindernis. Door de dikkere atmosfeer was hij niet snoeihard afgetekend. Gelukkig was de seeing wel redelijk tot goed. Zoals Skyfan al meldt, vermoedde ik de dubbel bij 150X en dat werd duidelijker bij 240X. Beide waarnemingen met de Leica in de 120mm Evostar. Met de Pentax XO 2,58 en 349X werd hij duidelijk gescheiden in twee ietwat vaag begrensde bolletjes. Heel leuk!

                Ik heb wel moeten haasten hoor, om hem nog op tijd te zien, hij zat al bijna weer in zijn periastron.:razz:
                Last bewerkt door John Baars; 15-05-19, 13:49.
                Schiedam: Evostar APO 120ED, Vixen ED102 (upgraded by FirstLight), UK OMC140 Maksutov op GPDX, Skywatcher Maksutov 102 (g&g) op Alt/Az of Star Adventurer. Jena 10X50, Gucky. In het heelal aan het speuren sinds 1970.

                Sterrenwacht Rijswijk : 130mm Astro-Physics Starfire op NEQ6, C8 op NEQ6, 14 inch Meade Schmidt Cassegrain op EQ8, Lunt.

                Commentaar


                  #9
                  Super ! Dubbeltjes opzoeken in Boötes. Dit met een bijna volle maan, maar dubbeltjes zijn dan juist ideaal.

                  Ben er voor gegaan, voor de volgende dubbeltjes, dit met de 30cm en bij 80x en 120x.

                  Kappa
                  RK 14 13 30
                  Dec +51 47
                  4,6 - 6,6 (sep. 13,4")

                  Goeie beginner. Een helder en een kleintje, gemakkelijk gescheiden koppeltje.

                  Iota
                  RK 14 16 12
                  Dec +51 22
                  4,9 - 7,5 (sep. 38")

                  Een heel wijde dubbel, een zeer helder met ernaast een kleintje, roodachtig.

                  Struve 1825
                  RK 14 16 30
                  Dec +20 07
                  6,5 - 8,2 (sep. 4,4")

                  Nog geen graad boven Arcturus. Een helder met een heel kleintje, toch redelijk nauw.

                  Struve 1835
                  RK 14 23 24
                  Dec +08 27
                  5,1 - 7,6 (sep. 6,2")

                  Een helder met een niet veel zwakker oranje kleintje, gemakkelijk gescheiden. De dubbel zit in een trio van heldere sterren.

                  Pi
                  RK 14 40 42
                  Dec +16 25
                  4,9 - 5,8 (sep. 5,6")

                  Een helder met een amper zwakker geeloranje kleine, tamelijk dicht bijeen.

                  Xi
                  RK 14 51 24
                  Dec +19 06
                  4,7 - 7,0 (sep. 6,9")

                  Een diepgele heldere en een oranje kleintje, dicht tegen mekaar.

                  Struve 1910
                  RK 15 07 30
                  Dec. +09 14
                  7,5 - 7,5 (sep. 4,3")

                  Knap hoor. Twee even heldere lichtoranje van 7,5. Zeer dicht bij elkaar. De dubbel is deel van een haaks trio van sterren.

                  39 Boo
                  RK 14 49 36
                  Dec. +48 43
                  6,2 - 6,9 (sep. 2,9")

                  Twee bijna even heldere diepgele, geplakt tegen mekaar.

                  SHJ 191
                  RK 14 59 36
                  Dec +53 52
                  6,8 - 7,4 (sep. 40,5")

                  En een eenvoudige om mee te eindigen, maar mooi, een diepgele en een niet zo zwakker blauwe, heel wijde dubbel.

                  Zo. Toch een tijdje geleden om nog eens gewoon dubbels te zoeken, vooral die verschillende kleuren zijn leuk, dit was weer genieten.


                  Is the sun more useful than the moon? Nasreddin: the moon, we need light more at night.

                  Commentaar


                    #10
                    Helemaal boven aan de 'vlieger' staan 52 (nu.01) Boo en 53 (nu.02) Boo op 10,5' van elkaar en daarmee vergelijkbaar met Alcor en Mizar. Echter met hun magn. 5 lukte het mij niet ze vanaf mijn stek te zien (maan hielp ook niet mee) - met de kijker geen probleem.

                    Nu ben ik niet zo visueel ingesteld en vraag me af of anderen dit paar wel met het ongewapende oog kunnen zien/scheiden.

                    Bijgaande opname gemaakt in de nacht van 11 op 12 mei 2019 met een tot f/8 gereduceerde 10" Meade ACF en een ASI294MCpro @-20°C met IDAS LPS-D1 filter - alles gedragen door een Celestron G11. Totaal zo'n 35 min belicht in subs van 30 en 60 sec bij een gain van 117; DF en FF kalibratie in Nebulosity; afwerking in FIJI en Photoshop (en hiermee de spikes gegenereerd). Centrum opname ca. RA. 15h31m21,5s Dec. +40°52'07,2" (FOV ca. 31,6'x21,0'; 0,92"/px; noord boven, oost links).
                    Oost: * nu.02 Boo Vm5 spectraalklasse A5
                    West: * nu.01 Boo Vm5 spectraalklasse K5

                    MvG,
                    Peter
                    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: 53nu2Boo_spiked_PH2.jpg views: 0 grootte: 1,27 MB id: 1416728
                    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: 52_53nu1_2Boo_map_PH1.jpg views: 170 grootte: 72,3 KB id: 1416766
                    Last bewerkt door Extrafocaal; 18-05-19, 17:59.

                    Commentaar


                      #11
                      Alweer meer dan een week geleden (24 mei) heb ik nog Struve 1879 en 1825 op de korrel genomen met de 20cm Lightbridge dobson.

                      De omschrijving in de startpost over de eerste (STF1879) doet vermoeden dat dit een lastige dubbelster is, maar eigenlijk vond dit allezins meevallen. 20cm opening is niet heel fors en bovendien is de optiek doorsnee commerciële kwaliteit, niets bijzonders dus. Bij 250x vergroting zie ik duidelijk twee van elkaar gescheiden speldenprikjes. Oriëntatie is oost-west, waarbij de westelijke component een fractie helderder is dan de oosterlijke. Kleur kon ik niet echt ontdekken.

                      STF1825 is een wat helderdere en een duidelijk zwakkere, ook vrij nauw. De zwakste van de twee lijkt wat oranje/geel.
                      Explore Scientific UL 12" dobson, Meade Lightbridge 8" dobson, Skywatcher Heritage Flextube 13cm, Skywatcher 80mm ED, Lunt LS50THa/B400P zonnekijker

                      Commentaar


                        #12
                        Zopas vanavond nog een stuk of 7 kleinere dubbeltjes opgezocht, niet een verrassing dat het allemaal Struve zijn, maar toch wel weer allemaal mooie uiteindelijk.

                        STF 1886
                        RK 14 51 00 - Dec 09 43
                        7,6 - 9,6 (sep 7,7")

                        Mooie beginner in de dieperik van Boötes, een helder met een kleintje dichtbij, lichtoranje en blauw.

                        STF 1838
                        RK 14 24 06 - Dec 11 15
                        7,4 - 7,5 (sep 9,1")

                        Twee even heldere, nauw, een geel en een lichtblauw.

                        STF 1782
                        RK 13 45 06 - Dec 18 22
                        7,8 - 9,3 (sep 29,8")

                        Een wijde dubbel, een helder en een kleintje, toch wit-wit.

                        STF 1793
                        RK 13 59 06 - Dec 25 49
                        7,5 - 8,5 (sep 4,6")

                        Nauw. Een helder geel en een niet veel zwakker lichtblauw.

                        STF 1785
                        RK 13 49 06 - Dec 26 59
                        7,6 - 8,0 (sep 3,3")

                        Twee diepgele bijna tegen elkaar, en bijna dezelfde helderheid.

                        STF 1850
                        RK 14 28 36 - Dec 28 17
                        7,0 - 7,4 (sep 25,6")

                        Een gemakkelijke dubbel, een lichtgeel met een niet zodanig zwakker lichtblauw.

                        STF 1843
                        RK 14 24 36 - Dec 47 50
                        7,6 - 9,1 (sep 20,1")

                        En nu nog eens helemaal naar boven, een schone afsluiter, met een sterretje in de buurt lijkt het op een triple, maar de echte dubbel is mooi wijd, een helder geel samen met een niet al te klein paars.

                        Zeker later nog eens een overzichtje en een kaartje van deze leuke topic!

                        Is the sun more useful than the moon? Nasreddin: the moon, we need light more at night.

                        Commentaar


                          #13
                          Zopas nog de laatste dubbeltjes in Boötes opgezocht om de quest te vervolledigen, deze die hier ook al werden vermeld.

                          Epsilon Boo ("Izar") : Pas bij 200x duidelijk het kleintje los van de heldere ster kunnen scheiden, jawel tweekleurig.

                          Mu Boo : De heldere ster telt even niet, want de ster ernaast is het fraaie dubbeltje van 7,0-7,6 en 2,3" gescheiden, dat lukte heel goed bij 120x.

                          En dan de uitdaging van deze topic : Struve 1879. Ja, dat lukte bij 200x. Een paar keer goed op blijven kijken, het kon zeker in 2 sterretjes gesplitst worden.

                          Dan ook nog de grote dubbel Nu 1 en 2 Boo. Wauw, bij lage vergroting toch een knap beeld, zeer opvallend 2 contrasterende kleuren, de ene oranje, de ander zelfs groenachtig blauw. Heel mooi!


                          Is the sun more useful than the moon? Nasreddin: the moon, we need light more at night.

                          Commentaar


                            #14
                            Dus tot zover in deze topic zijn we aan 20 mooie dubbels geraakt, en met flink succes waargenomen:

                            Kappa
                            RK 14 13 30 - Dec 51 47
                            4,6 - 6,6 (sep 13,4")

                            Iota
                            RK 14 16 12 - Dec 51 22
                            4,9 - 7,5 (sep 38")

                            Pi
                            RK 14 40 42 - Dec 16 25
                            4,9 - 5,8 (sep 5,6")

                            Xi
                            RK 14 51 24 - Dec 19 06
                            4,7 - 7,0 (sep 6,9")

                            39 Boo
                            RK 14 49 36 - Dec 48 43
                            6,2 - 6,9 (sep 2,9")

                            STF 1825
                            RK 14 16 30 - Dec 20 07
                            6,5 - 8,2 (sep 4,4")

                            STF 1835
                            RK 14 23 24 - Dec 08 27
                            5,1 - 7,6 (sep 6,2")

                            STF 1910
                            RK 15 07 30 - Dec 09 14
                            7,5 - 7,5 (sep 4,3")

                            SHJ 191
                            RK 14 59 36 - Dec 53 52
                            6,8 - 7,4 (sep 40,5")

                            STF 1886
                            RK 14 51 00 - Dec 09 43
                            7,6 - 9,6 (sep 7,7")

                            STF 1838
                            RK 14 24 06 - Dec 11 15
                            7,4 - 7,5 (sep 9,1")

                            STF 1782
                            RK 13 45 06 - Dec 18 22
                            7,8 - 9,3 (sep 29,8")

                            STF 1793
                            RK 13 59 06 - Dec 25 49
                            7,5 - 8,5 (sep 4,6")

                            STF 1785
                            RK 13 49 06 - Dec 26 59
                            7,6 - 8,0 (sep 3,3")

                            STF 1850
                            RK 14 28 36 - Dec 28 17
                            7,0 - 7,4 (sep 25,6")

                            STF 1843
                            RK 14 24 36 - Dec 47 50
                            7,6 - 9,1 (sep 20,1")

                            Epsilon "Izar"
                            RK 14 45 00 - Dec 27 04
                            2,6 - 4,8 (sep 2,9")

                            Mu 2 Boo
                            RK 15 24 30 - Dec 37 21
                            7,1 - 7,6 (sep 2,2")

                            STF 1879
                            RK 14 46 18 - Dec 09 39
                            7,8 - 8,4 (sep 1,7")

                            Nu 1, Nu 2 Boo
                            RK 15 31 24 - Dec 40 52
                            5,0 - 5,0 (sep 10')
                            Is the sun more useful than the moon? Nasreddin: the moon, we need light more at night.

                            Commentaar


                              #15
                              Zit nu nog even in de schemering naar STF 1879 te kijken met de C6. Deze blijkt ook met deze beperkte opening prima te scheiden, met een TV Radian 10mm is al te zien dat het twee puntjes zijn ipv. één. Nog iets gemakkelijker gaat het met de X-cel LX 7mm. Erg prima seeing op het moment!

                              Trouwens, nog een tip toegepast die ik eens van John Baars heb gelezen: een wasknijper op de focus knop, welke fungeert als een soort hefboompje. Werkt verbluffend! Heel nauwkeurig en verassend weinig trillingen die worden overgebracht op de kijker.
                              Explore Scientific UL 12" dobson, Meade Lightbridge 8" dobson, Skywatcher Heritage Flextube 13cm, Skywatcher 80mm ED, Lunt LS50THa/B400P zonnekijker

                              Commentaar

                              Werken...
                              X