Announcement

Collapse
No announcement yet.

Object van de Maand juni en juli 2018 | Twee bolhopen in Ophiuchus: M10 en M12

Collapse
X
  • Filter
  • Time
  • Show
Clear All
new posts

    Object van de Maand juni en juli 2018 | Twee bolhopen in Ophiuchus: M10 en M12

    Juni, de maand van de midzomernacht, lichtende nachtwolken en waarnemen in T-shirt. En van Ophiuchus, de Slangendrager. Dit sterrenbeeld, op de hemelevenaar tussen de Schorpioen en Hercules, is rijk aan die typische zomerobjecten: bolvormige sterrenhopen. Deze objecten prikken mooi door de grijze nachten heen, en de man met de slang herbergt alleen al uit de Messiercatalogus maar liefst zeven exemplaren.

    Deze maand richten we de blik op twee Messierbolhopen op de buik van de hemelse brandweerman: M10 en M12. Beide objecten zijn ook daadwerkelijk ontdekt door Charles Messier op twee achtereenvolgende dagen in mei 1764. Ook al zo'n meimaand met meerdere heldere nachten.
    Messier beschreef beide bolhopen als een "nevel zonder sterren". Later, met betere instrumenten, was onder anderen William Herschel in staat de bolhopen op te lossen in individuele sterren. Met een amateurtelescoop met een opening van circa 20 cm kunnen wij dat ook.

    Met kleinere telescopen zijn beide bolhopen in de Spuitgast waar te nemen zoals Messier dat deed. Is hier wellicht een subtiel verschil in grootte op te merken? Met een grotere telescoop is het misschien leuk om eens te kijken naar de mate van geconcentreerdheid. Is hier een verschil in op te merken?
    Het mooiste is natuurlijk om deze eigenschappen weer te geven in een schets of foto, of natuurlijk een mooie omschrijving.
    De belangrijkste vraag van dit topic: welke van de twee bolhopen is je favoriet (zie de poll aan het eind van het topic), en waarom?

    M10 en M12 zijn te vinden ten westen van de beide Yed's (Arabisch voor hand, de beide handen van de Slangendrager). Zie de kaart hieronder.

    Click image for larger version  Name:	M10-M12_Finder_Chart.png Views:	2 Size:	73.8 KB ID:	1381547

    Veel plezier! Het OvdM-team.

    Na de waarneming deze maand: welke van de twee bolhopen is je favoriet?
    8
    M10
    25.00%
    2
    M12
    75.00%
    6
    16" F4.5 Harroscope, 102/1000 Refractor, 4.5" F4.4 Newton, 50mm F4 Gropescope

    #2
    Op de valreep dan.
    Eerdere pogingen faalden in de grijze, zompige Schiedamse stadsnachten.
    Maar het leek vanavond redelijk transparant. Rondom 0.00 stonden beide richting zuiden. De Maan zat nog laag achter gebouwen en bomen.
    Perifeer waren twee keer uiterst zwakke en ietwat helderder gebiedjes in de grijze achtergrond te zien. M12 en M10.
    Gezien de datum en de aanwezigheid van de Maan en het tegenstrijdige feit dat ze toch gezien zijn, vermoed ik dat de transparantie de meest doorslaggevende factor was deze avond.
    Maar oh, oh, oh, zo ontzettend zwak.......dat ik geen oordeel kon vormen welke nu mijn favoriet zou moeten zijn.
    Schiedam: Evostar 120ED, Vixen ED102 (upgraded by FirstLight), UK OMC140 Maksutov op GPDX, Skywatcher Mak 102 (g&g) op Alt/Az. Jena 10X50, Gucky.
    Sterrenwacht Rijswijk : 130mm Astro-Physics Starfire op EQ6, 14 inch Meade Schmidt Cassegrain op EQ8, Lunt.

    Comment


      #3
      Wat een moedige poging!
      Ze hebben hier gisteren ook op de lijst gastaan, maar dat is zowat het meest positieve dat ik er momenteel over kan vertellen.


      een hele maand rotweer, en àls het weer dan half OK was, dan begon de maan natuurlijk te storen.

      Hopelijk krijgen we de kans om revanche te nemen!
      Skywatcher Esprit 80ED f/5 Triplet apo, 127mm f/7.5 triplet apo, Meade 10” LX200 ACF f/10 sct; 12" f/4 Sumerian dob. AVX mount, NEQ-6 pro mount, Canon 600D (modded)

      Comment


        #4
        De maand juni is logischerwijze minst geschikt voor deepsky - het wordt niet astronomisch donker. Bolhopen zijn dan nog het meest dankbare objecttype.

        Het OvdM team heeft daarom gekozen om Messier 10 en 12 een extra kans te geven en ook in de maand Juli deze juweeltjes in de spotlight te zetten.

        Als extra motivatie plaats ik hier een recente schets van Messier 12 - uitgebreid bestudeerd gedurende 2 uren aan het oculair en nadien nog 1,5uur uitwerken met potlood en fineliner.
        Aarzel niet om wat extra vergroting toe te passen bij jouw waarneming; beide bolhopen laten dit vlotjes toen en lossen heerlijk op in ragfijne diamantjes!

        Maak ook jouw keuze bij de poll zodat we de favoriet kunnen bekronen :p

        Veel succes!
        het OvdM-team.

        Click image for larger version

Name:	M12_OvdM.jpg
Views:	1
Size:	1.04 MB
ID:	1384069
        Alkaid 16" f/4.2 Nichol optics - Celestron SCT CGEM1100 - Doublet ED80CF f/7 - Pentax ED 10x50 DCF

        Comment


          #5
          Komt er een ander topic hierover of is het misschien handig om de titel dan ook aan te passen?
          Wel een goede keus. Afgelopen maand niet veel waarnemingen mogelijk. Hopelijk dit weekend betere mogelijkheden!
          130mm/650mm newton op HEQ 5 PRO / 60mm/700mm refractor / 10x50 bino/ 7x50 bino Canon 700d DAW mod

          Comment


            #6
            Goed punt. De titel wordt nog aangepast door iemand met titelaanpassende gaven. Hopelijk helpt dat voor de waarneemmogelijkheden :-)
            16" F4.5 Harroscope, 102/1000 Refractor, 4.5" F4.4 Newton, 50mm F4 Gropescope

            Comment


              #7
              Gisteravond vol goede moed een poging gewaagd vanuit de achtertuin, met de 120ED.
              De realiteit had mijn optimisme echter al snel de grond in geboord. M10 kwam niet verder dan een '....jaaaaa, ik denk dat ik een vlekje zie....', en M12 verdween vrijwel geheel in de achtergrond lichtgloed.
              Vergrootten had nauwelijks nut, eerlijk gezegd was M10 nog het beste waarneembaar op lage vergroting.
              Nog wat dubbelsterren aangedaan, dat ging vrij lekker, alhoewel de lucht onrustig was gisteren.

              M10 en M12; ik kom er later op terug als ik ze in een zuidelijk (vakantie-) land heb waargenomen.

              Leuk weetje: ik kwam net nog twee schetsen tegen die ik een aantal jaren geleden heb gemaakt van M19 en M62. De waarneming was gedaan in zuid Portugal met een Infinity 76 (zo'n plastic bolletje met een spiegeltje erin gelijmd). Ik zag in Portugal met dit 'wegwerp' telescoopje meer dan met mijn Equinox in Nederland.....
              WO ZenithStar 80 II ED op Guan Sheng AltAz mount | SW Equinox 120 ED op iOptron MiniTower Pro mount | WO oculairs: UWAN’s, SPL’s en SWAN

              Comment


                #8
                Ik sluit me voorlopig, in elk geval voor Juni aan bij John en Maurice. Ik heb twee pogingen op verschillende dagen gedaan ... maar een keer M10 weten te verleiden uit de grijze achtergrond op te doemen. M12 ... bestaat die wel echt ? lol ;)
                Enfin ... Jupiter Saturnus en Mars waren gewilliger :)

                groet
                Noud
                SW 150 f/5 PDS - TMB SWA 6mm - SW 28mm - TV N 12mm - Hawke Endurace 10x42 (BAMBI 8,9,11-18,21,22,24,33,34)

                Comment


                  #9
                  Geen visuele waarneming of tekening, maar dit topic heeft wel tot inspiratie geleid bij mijn eerste pogingen om met een QHY9 CCD camera opnames te maken. Hartelijk dank voor die inspiratie!!!
                  50 cm Van Gastel dob - 30 cm Van Gastel dob - 15 cm zelfbouw Newton - Modded EOS 700D met een WO ZS 71 ED op een SW HEQ5-Pro, QHY9 met een 8" RC op een AZ-EQ6

                  Comment


                    #10
                    En dan nu, eindelijk gelukt; het kost even tijd maar dan heb je ook wat. In de verlenging heeft M12 wat mij betreft gewonnen, maar ver liggen ze niet uit elkaar. Ik was overigens verbaasd hoe ver beide bolhopen op te lossen zijn; ik heb dan wel een 40 cm maar vorige keer, in 2015 met de 25 cm, zag ik niet meer dan vage pluizen. Nu waren er tientallen sterren opgelost.
                    M10: mooie fijne ronde bolhoop; niet egaal rond natuurlijk maar met weinig onregelmatigheid. M12: veel onregelmatiger, en ik zie ook een soort vlekkerigheid. Een soort donkere lanen zoals de propeller van M13 maar dan over de hele bolhoop heen, zodat hij uit een aantal "eilandjes" bestaat, waarvan de middelste logischerwijs het helderst. Verder is M12 veel meer stervormig met lange uitlopers, dan M10. M12 vind ik daarom net wat spectaculairder, hoewel M10 ook zeker de moeite waard is.
                    16" F4.5 Harroscope, 102/1000 Refractor, 4.5" F4.4 Newton, 50mm F4 Gropescope

                    Comment


                      #11
                      Een vergelijkende studie van Messier 10 versus Messier 12 : klik.
                      Identieke optiek en vergelijkbare hemelcondities.

                      Mijn favoriet: M12 :goedgedaan
                      Alkaid 16" f/4.2 Nichol optics - Celestron SCT CGEM1100 - Doublet ED80CF f/7 - Pentax ED 10x50 DCF

                      Comment


                        #12
                        Ik zit momenteel weer in de achtertuin met mijn 30 cm dob en heb net beide bolhopen bekeken. Wat mij vooral opvalt is hoeveel compacter en voller M 10 is dan M 12 terwijl beide bolhopen op ongeveer 4,5 kpc van de aarde staan.

                        Als je dat dan vergelijkt met M 14, die iets meer naar het oosten maar ook op dik 9 kpc staat, dan kan ik daar met deze kijker en dezelfde vergroting nauwelijks sterren in zien. Ik zie echt alleen een vage bol met hier en daar een oplichtende ster.

                        Dit allemaal bij 188x trouwens.
                        50 cm Van Gastel dob - 30 cm Van Gastel dob - 15 cm zelfbouw Newton - Modded EOS 700D met een WO ZS 71 ED op een SW HEQ5-Pro, QHY9 met een 8" RC op een AZ-EQ6

                        Comment


                          #13
                          Vannacht heb ik M10 en M12 nog eens uitgebreid bekeken met de Tak Mewlon 210. De beelden komen heel aardig overeen met de schetsen van Tom, maar ik zie iets minder hele zwakke sterretjes, bijvoorbeeld die hele lange uitlopers van M10 zie ik korter. Lijkt me wel logisch, 21 vs 40 cm! Plus dat ze voor mij in de lichtkoepel van Leiden staan. Maar toch beiden erg mooi, en beiden ook duidelijk verschillend. Ik heb ook M14 meegenomen, daar zie ik geen sterren in, net als Wouter een vage bol.
                          Starsplitter 14.5" Dobson, Intes Rumak M703, Kson 1026ED apo

                          Comment


                            #14
                            Ik heb de vergroting na het schrijven van het bovenstaande nog opgeschroefd tot 319x en toen zag ik wel wat zwakke sterren in M 14. Vanavond probeer ik het nogmaals van een nog donkerder locatie met mijn 50 cm telescoop.
                            50 cm Van Gastel dob - 30 cm Van Gastel dob - 15 cm zelfbouw Newton - Modded EOS 700D met een WO ZS 71 ED op een SW HEQ5-Pro, QHY9 met een 8" RC op een AZ-EQ6

                            Comment


                              #15
                              In de nacht van 8/9 zag ik ze allebei met een 6x30 verrekijker in Zuid-Frankrijk. Dat was enkele tientallen kilometers ten oosten van Montélimar in een niet extreem donker gebied. Volgens de Astroforum-lichthinderkaart in het geelachtig-groene gebied. De maan was nog niet op en ze waren beide gemakkelijk te zien in de bino.

                              Veel verschil is er dan niet te zien. M10 is helderder maar ook groter dan M12 waardoor het verschil in oppervlaktehelderheid niet zo heel groot is en iets van 1 magnitude bedraagt.
                              Alle Messiers zijn zichtbaar in een 38mm telescoop.

                              Comment

                              Working...
                              X