Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Object van de maand december 2017: Niet een bolhoop

Samenvouwen
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Object van de maand december 2017: Niet een bolhoop

    Het object van de maand december is een sterrenstelsel dat jarenlang (zelfs tot de 20e eeuw!) als bolhoop door het leven is gegaan. Dit komt mogelijkerwijs omdat het een heel diffuus object is, zelfs de op 1 na moeilijkste Messier in oppervlaktehelderheid. Kon je het al raden? Het gaat om M74, de enige Messier in het ook al niet heel erg opvallende sterrenbeeld Vissen.

    Je OvdM team heeft in November al wat vooronderzoek gedaan (onder slechte hemels) en de moeilijkheid is zeker niet overdreven! Het is zelfs een heuse “Marathon Killer”: het is het eerste object dat je moet bekijken tijdens een Messier marathon en als je dan enorm moet zoeken voor je eerste object…

    Laat je niet ontmoedigen door de lage oppervlaktehelderheid: onder een goede hemel is dit sterrenstelsel op 25.1 miljoen lichtjaar afstand zelfs met een verrekijker te zien. Dat dan weer wel. Bijgaand is een schetsje (ingetekend in een stellarium-zoekkaartje) gemaakt door John Baars vanuit Schiedam met een 14cm telescoop, tijdens een uitzonderlijk transparante nacht.

    Transparantie kun je niet afdwingen maar duisternis kun je wel opzoeken. Dit is dan dus ook een oproep om de kou te trotseren en vooral een donkere hemel op te zoeken deze maand!
    En vraag je dan dit eens af tijdens het waarnemen:
    • Kun je je voorstellen dat M74 jarenlang werd gezien als bolhoop?
    • Probeer eens verschillende instrumenten, als je die hebt. Lukt het al met een verrekijker? Of heb je meer opening nodig?
    • Mensen met grote telescopen: Zie je de spiraalarmen?
    • Probeer eens een schetsje.
    • Maak eens een schatting van de oppervlakte.
    • En welke vergroting werkt het best?
    Natuurlijk zijn foto’s ook meer dan welkom, hoe meer waarnemingen hoe beter! We horen graag hoe het jullie vergaat.

    Het OvdM-team.


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: M74-detail.jpg views: 93 grootte: 12,3 KB id: 1363027
    Click image for larger version  Name:	M74_Finder_Chart.jpg Views:	1 Size:	85.0 KB ID:	1362962
    Last bewerkt door Rem; 02-12-17, 09:31.
    16" F4.5 Harroscope, 102/1000 Refractor, 4.5" F4.4 Newton, 50mm F4 Gropescope.
    True light is from above.

    #2
    Bij lichtvervuilde hemel is dit een lastig object. Vaak geprobeerd, nooit gelukt.
    Daarom had ik M74 op het waarneemlijstje gezet voor Terschelling en daar lukte het wel.

    16 nov 2017
    gemakkelijker dan verwacht
    vrij groot, rond
    puntkern
    Sky-watcher 120 ED refractor.
    De vergroting heb ik niet genoteerd, maar waarschijnlijk was het 75x (Televue Delos 12mm oculair).

    Dus nee, ik zie er geen bolhoop in.
    Astronomy's much more fun when you're not an astronomer - Brian May

    Commentaar


      #3
      Deze op 22 november dijkgatbos al waargenomen, en het viel me op hoe groot het object toch wel was, ook met slechts sqm 20.8
      Zichtbaar als een grote vrijwel ronde vlek met een heldere punt in het centrum. De optimale vergroting was 133x, maar bij betere seeing had dit misschien hoger gekund.
      Geen spiraalarmen zichtbaar dit keer. Nog eens herbezoeken op een nacht met beter sqm en seeing, zeker de moeite waard.
      C11 SCT 28cm f/10, C8, AVX mount, SW mak127, AZ Goto

      Commentaar


        #4
        In een verslag van toevallig morgen precies drie jaar geleden postte ik vanuit Avignon het volgende na het afronden van de Messierlijst vanuit Corsica in de weken daarvoor met een 38mm F=450mm:
        Op donderdagavond 13 november begon ik gelijk met M74. Deze staat bekend als een van de moeilijkste Messiers en na lang turen en voornamelijk steeds vermoeden kon ik de waarneming uiteindelijk toch bevestigen. De ster Eta Piscium stoort wel, bij 18x kon ik de ster net buiten beeld houden, 50x was te sterk en hielp niets. Daarna M77 die al een stuk gemakkelijker was, ondanks eveneens een relatief heldere ster in de buurt.
        Alle Messiers zijn zichtbaar in een 38mm telescoop.

        Commentaar


          #5
          John Herschel dacht dat het een bolhoop was. William Parsons (Lord Rosse) dacht eerst dat het een spiraalnevel was, en later meende hij juist het centrum te hebben opgelost in sterren, en dat hij sterren door de nevel heen zag schijnen. D'Arrest dacht ook dat hij de nevel had opgelost.

          Roberts fotografeerde de nevel en merkte in 1893 op dat het een spiraalnevel was, met condensaties in de spiraalarmen die net niet stervormig waren.

          Een en ander volgens Glyn Jones in zijn boek over de Messier catalogus.
          What where the skies like when you were young?

          Commentaar


            #6
            Zowel vorige maand alsook vanavond naar M74 gekeken met mn 16" dob onder eerder matige hemel in mn achtertuin. Het is idd echt een lastig gedoe seg, vorige maand keek ik er gewoon overheen de eerste keer ...
            Vanavond was de hemel iets beter, de ronde en vooral grote gloed was direct te zien en dichtbij staan twee zwakke sterren aan weerszijde. De kern is maar subtiel helderder, soms is perfeer kijken nodig. Bij 180x het beste beeld en er lijkt wat korrelige structuur door te komen, ongedefinieerd. Van spiraal geen sprake; daar is een veel donkere hemel nodig - grensmag kwam vanavond met moeite op 5.2 tegen einde sessie.
            Deed wel nog eens goed om waar te nemen. Paar schetsen volgen later deze maand.
            -- Objects on sketch are fainter than they appear --

            Commentaar


              #7
              Vanavond even een impasse tussen sneeuw- en regenbuien. Dus naar buiten, beetje sneeuwruimen en even checken. Seeďng natuurlijk Novembers. Niet echt transparant. M33 viel wel voor de 120mm Evostar, maar M74 gaf niet thuis. Jammer. M42 was goed verlicht.....door de kerstlichtjes in de tuin van de buren. De afgelopen novembersessies heb ik niet anders meegemaakt dan dat de seeďng heel erg slecht was. December is al bijna halverwege, maar die doet het niet beter...... :cry:
              Schiedam
              Telescopen: Skywatcher Widefield 150mm Achro, Evostar APO 120ED, Vixen 102ED (upgraded by FirstLight), UK OMC140 Maksutov op GPDX, Skywatcher Maksutov 102 (g&g) op Alt/Az of Star Adventurer.
              Astrobino's: Swift 20X80, Skymaster 15X70, Jena 10X50, Habicht 7X42, s' Gucky 2.3X40.

              Sterrenwacht Rijswijk
              Telescopen: 130 mm Astrophysics Starfire op NEQ6, 150 mm Newton op GP, C8 op NEQ6, Meade 14" op NEQ8, Lunt.

              In het heelal aan het speuren sinds 1970

              Commentaar


                #8
                OK, nog maar een keer.

                Weer tussen wolken. Seeďng was beter, transparantie aan het begin van de avond ook, later werd het beduidend minder, zodat ik toen maar stopte. Zuidwestelijke stroming ipv noordwestelijke. Of daar een regel uit valt af te leiden? Ik weet het niet. Vaak heb ik qua transparantie betere ervaringen met noordwestelijke stromingen. Hoe dan ook, bij 47 malige vergroting met een 19mm Panoptic ( tweedehands van Guus Gilein) ging hij in de 120mm lenzenkijker perifeer voor de bijl. Heel lichte verkleuring van de hemelachtergrond, met een nauwelijks herkenbare , maar toch op te merken kern. Maar, oh, oh, oh, wat moeizaam.....
                Schiedam
                Telescopen: Skywatcher Widefield 150mm Achro, Evostar APO 120ED, Vixen 102ED (upgraded by FirstLight), UK OMC140 Maksutov op GPDX, Skywatcher Maksutov 102 (g&g) op Alt/Az of Star Adventurer.
                Astrobino's: Swift 20X80, Skymaster 15X70, Jena 10X50, Habicht 7X42, s' Gucky 2.3X40.

                Sterrenwacht Rijswijk
                Telescopen: 130 mm Astrophysics Starfire op NEQ6, 150 mm Newton op GP, C8 op NEQ6, Meade 14" op NEQ8, Lunt.

                In het heelal aan het speuren sinds 1970

                Commentaar


                  #9
                  Of het echt een regel is kan ik niet bevestigen John, maar gisteravond was er NW stroming én was inderdaad de transparantie goed.

                  Dus een poging gedaan op M74. En ook hier vanuit De Meern met de 30cm f5 dobson was het opvallend hoe onopvallend dit stelsel is... Met LVW22 en LVW13 zag ik hem eigenlijk enkel perifeer, met Lumicon deepsky filter werd het contrast nog iets beter maar was hij eigenlijk met direct zicht niet te zien. Een iets helderdere kern met daaromheen een zwakkere halo. Ik heb ook nog wat verder doorvergroot met de LVW8, maar daar werd het eerder slechter van dan beter. Verder geen details gezien aan dit stelsel, daar is vermoedelijk echt een donkerdere hemel voor nodig (en wellicht nog meer opening en/of vergroting?).
                  Explore Scientific UL 12" dobson, Meade Lightbridge 8" dobson, Skywatcher Heritage Flextube 13cm, Skywatcher 80mm ED, Lunt LS50THa/B400P zonnekijker

                  Commentaar


                    #10
                    ik heb hem net gezien onder matige purmerendse hemel. De transparantie was echt niet best, maar ik heb hem toch gevonden na een flinke pielsessie. Ik gebruikte voor het eerst skysafari om mee te starhoppen maar dat stomme ding gaat iedere keer op kompas mode en dat kost veel tijd. Maar ff de fine manual zoeken. Enfin, geen kattepis, dat niet-bolhoopje! Hopelijk later deze week nog revanche onder een donkere hemel!
                    Spuit 9 op zijn minst...
                    16" Canopus met Nichol spiegel, 8" GSO dob, AZ-3+WO Zenithstar 80ED, Star Adventurer + 60D

                    Commentaar


                      #11
                      Gisteravond klaarde het in Oegstgeest ook zomaar op. Ik vertrouwde het niet echt om ook naar Noordwijk te gaan, dus heb ik met de 1026ED Kson refractor een sessie in de achtertuin gedaan van zeven tot half een, uitbundig belicht door de buren, maar het was toch leuk met veel mooie dubbelsterren en de Orionnevel. En M 74! Met de 17 nagler plus een Lumicon deepskyfilter was M 74 te zien als een vage ronde vlek, en dat vanuit de stad, leuk toch!
                      Hij is trouwens gemakkelijk te vinden vanuit Aries.
                      Takahashi Mewlon 210, Kson 1026ED apo

                      Commentaar


                        #12
                        Wederom M74. Transparantie was niet opperbest, maar de seeIng was beter dan de vorige keer.
                        Normaal gesproken neem ik hem één keer per jaar waar of zo ( met de 102mm) , maar de 120mm lenzenkijker laat nu zien wat hij waard is. Voor de tweede keer binnen een week. De beschrijving komt nog steeds overeen met de waarneming van post 8.

                        Mooie waarneming Skyfan!
                        Schiedam
                        Telescopen: Skywatcher Widefield 150mm Achro, Evostar APO 120ED, Vixen 102ED (upgraded by FirstLight), UK OMC140 Maksutov op GPDX, Skywatcher Maksutov 102 (g&g) op Alt/Az of Star Adventurer.
                        Astrobino's: Swift 20X80, Skymaster 15X70, Jena 10X50, Habicht 7X42, s' Gucky 2.3X40.

                        Sterrenwacht Rijswijk
                        Telescopen: 130 mm Astrophysics Starfire op NEQ6, 150 mm Newton op GP, C8 op NEQ6, Meade 14" op NEQ8, Lunt.

                        In het heelal aan het speuren sinds 1970

                        Commentaar


                          #13
                          Hee ik wist niet dat M74 een voormalige valse identiteit had :). Ik weet wel dat hij samen met wat andere beruchte Messiers al een tijdje onafgevinkt op mijn lijstje staat... Tijd voor een nieuwe poging als de mogelijkheid zich voordoet :).
                          Telescopen: 8" f/6 Dob, 3" f/4 Tabledob, 7x50 Binos | Oculairs: Baader Hyperion Zoom 8-24mm, 25mm Plössl, 10mm Plössl, ES x2 Focal Extender | Filter: DGM Optics NPB

                          Commentaar


                            #14
                            Vreemd dat niemand het “hoed”-asterisme onder M74 vermeldt, dat was meteen wat mij hier opviel. Ik kan me ook niet herinneren dat het zo een taaie klant was eigenlijk. Misschien heb ik geluk gehad?

                            Deze ga ik binnenkort toch nog eens bezoeken; als het ooit terug helder wordt :/
                            Esprit 80ED f/5 Triplet, Esprit 120ED f/7 Triplet, 10” LX200 ACF f/10; 12" f/4 Sumerian; C11 EdgeHD - iOptron CEM60 - ASI 071 MC PRO

                            Commentaar


                              #15
                              Mijn "waarneemverslag" is van mijn Messier Marathon van maart 2014: Na wat problemen met bewolking en pooluitlijnijng:

                              Origineel geplaatst door petelaa Bekijk bericht
                              […]
                              de eerste opnames kon ik pas maken om 19:57. En in mijn voorbereiding had ik al geconcludeerd dat de eerste objecten om 19:15 uit beeld verdwenen.


                              M79 en M77 had ik dus direct al gemist, en ook M74 lag al drie kwartier achter op schema. Balen! Daardoor verloor ik toch eventjes de moed. Waar ben ik aan begonnen? Die laatste heb ik toch, door de bomen heen, nog op de foto gezet. Ik heb nog niet durven kijken of er wat op staat, maar ik tel hem toch mee. One down, 107 to go!
                              De resulterende opname is helaas kwijt, en was ook bijzonder matig. Ik moet ergens een betere hebben, maar dit heb ik blijkbaar niet op dit forum gepost. En dan telt het niet.
                              Conclusie: ik moet nodig weer eens naar buiten :)
                              Robtics 80mm f/7 ED Doublet Refractor, carbon | WO reducer/flattener III | Canon 450D, gemodificeerd | HEQ5 met OAG.

                              Commentaar

                              Werken...
                              X