Announcement

Collapse
No announcement yet.

Object van de Maand augustus 2017: M27

Collapse
X
  • Filter
  • Time
  • Show
Clear All
new posts

  • Object van de Maand augustus 2017: M27

    (door het OvdM team)


    Stel je voor: een zwoele nazomeravond, misschien wel op de camping of wellicht gewoon in de achtertuin, relaxed genieten van de sterrenhemel. Welk object past daar nu beter bij dan M27, de halternevel. Een lekker snoepje voor ieder type optiek: zelfs met een verrekijker goed te zien, en met grotere telescopen ga je steeds meer moois waarnemen. Tevens een leuk fotografisch object (ook voor beginners!).

    Deel in dit topic je waarnemingen, schetsen, foto’s en houd bijvoorbeeld eens de volgende vragen in je achterhoofd bij het opstellen van je notities:
    • Welke starhop neem je eigenlijk?
    • Hoeveel sterren zie je op het oppervlak van de nevel?
    • Wat is de schijnbare grootte? Dus hoeveel van de TFOV van je oculair wordt erdoor in beslag genomen?
    • Wat is de kleinste optiek waarmee je hem kunt zien?
    • Probeer eens wat verschillende vergrotingen uit en noteer wat de verschillen zijn.

    Voor de geïnteresseerden nog wat extra achtergrondinformatie over het object: klik!




    Wat betreft het format van het OvdM artikel proberen we eens een andere formule. We horen graag jullie meningen/reacties op deze verandering!
    10" SW Flextube dobson

  • #2
    Afgelopen avond/ nacht stoorde de Maan behoorlijk. Maar wat doe je als het al dagen waardeloos waarneemweer is geweest? Je pakt je spullen op en je gaat weer. Waanzin natuurlijk om eens even lekker te gaan zitten deep-sky-en met de Maan boven de horizon in een lichtvervuild gebied. Bloed kruipt waar het niet gaan kan.

    Bijgaand eerst de hop die ik maak zonder een Goto in de buurt. Met een verrekijker bijvoorbeeld of met mijn 102mm Skywatcher Mak. Startend vanaf Albireo zoek ik eerst naar de twee omcirkelde "pointer- sisters" . Die zijn zichtbaar in een 50mm zoeker. Ze wijzen me de weg in welke richting ik moet gaan. Dan kom ik een aantal driehoeken tegen die me stuk voor stuk weer een eindje verder helpen. En zo zak ik langzaam af naar M27.


    Click image for larger version  Name:	Route M27.png Views:	1 Size:	47.1 KB ID:	1350167

    Wellicht omslachtig, maar zo vond ik hem destijds de eerste keer ook. En als het werkt blijf je dat ook zo doen....

    Met de OMC 140mm Maksutov en een 45mm Kitakaru oculair (RFOV 1,36 graad V44X)) viel hij gewoon op. Geen sterretje aan de rand. Bij 100X werd hij iets duidelijker en kreeg ik een sterk vermoeden van een ongelijke lichtverdeling. Bij 140X (Baader Morpheus 14mm) plopte het kleine sterretje aan de rand op. Dit was ook het beste beeld. Nog verder vergroten ( 8,8mm ES, 227X) hield weliswaar het sterretje constant in beeld, maar de oppervlaktehelderheid daalde sterk en vond ik het minder worden.

    CLS filter voorin het zenitprisma ( werkt altijd op M27) en de laagste vergroting met de Kitakaru verbeterde sterk. Meer contrast met de hemelachtergrond. Een fraai gezicht. Om bij deze lichtomstandigheden nou direct van een "Halter" te spreken vond ik wat overdreven, maar hij was beduidend beter. Randsterretje was niet zichtbaar. Nog meer vergroting erin had niet zoveel zin. Zo'n filter eet licht alsof het lekkere aardbeien zijn. Zwaardere filters heb ik niet eens geprobeerd.

    Click image for larger version  Name:	M27 uitsnede (640x573).jpg Views:	1 Size:	65.8 KB ID:	1350168

    Combinatie -impressie van het beeld met laagste vergroting in combinatie met CLS- filter en de hogere 140X zonder filter.

    Edit: De kleinste optiek waarmee ik hem onder deze omstandigheden heb uitgeprobeerd was een 19X50 zoeker. Ik vermoed dat een 10X50 er hier in Schiedam met de Maan erbij moeite mee gaat krijgen. Maar dat heb ik niet uitgeprobeerd.
    Last edited by John Baars; 05-08-17, 10:34. Reason: Edit
    Schiedam: Skywatcher Maksutov 102 (G&G), Vixen ED102 (upgraded by FirstLight), Orion UK OMC140, Celestron C8 op GPDX.
    Sterrenwacht Rijswijk : 130mm Astro-Physics Starfire, 14 inch Meade Schmidt Cassegrain, Lunt.

    Comment


    • #3
      Onder niet al te beroerde omstandigheden kan ik M27 al gauw met een verrekijker zien. Mijn starhoproute is van Altair in Aquila naar boven totdat je de gemakkelijk te herkennen Sagitta (in één keer in het geheel te zien in een verrekijker) ziet. Iets ten noorden van de punt van deze Pijl zie je duidelijk een W-vormig (ondersteboven W in de verreijker) groepje sterren. Bij de middelste punt van de W zit M27.
      Alle Messiers zijn zichtbaar in een 38mm telescoop.

      Comment


      • #4
        M27 is vanaf mijn voordeur stek op een doorsnee nacht al prima te zien met de 8 x 56 verrekijker.
        Het is dan een klein vlekje dat duidelijk afsteekt tegen de omliggende sterren.

        Mijn starhop begint bij Eta Sge, een sterretje van mag 5.05 dat (afhankelijk van de atlas) al dan niet bij het sterrenbeeld Pijl hoort.
        Pocket Sky Atlas: 4 sterren
        IDSA: Eta Sge. is ingetekend als 5e ster

        Beide atlassen tonen gelukkig duidelijk mijn starhop :)

        Bij mij thuis is Et Sge. al met het blote oog zichtbaar dus ik ben een geluksvogel. Maar indien dit niet het geval is is dat ook geen probleem vanwege de handige positie precies in het verlengde van de helderdere Pijl sterren.

        M27 staat als het ware haaks op Pijl en als handig hulpmiddeltje loopt er een mooi boogje sterren naar M27.
        Dit boogje is eenvoudig te herkennen in zoeker of verrekijker en is ook duidelijk zichtbaar in de PSA en IDSA.


        Mijn starhop heeft wat minder tekenwerk gekost dan die van de heer Baars :)
        Calskyplaatje van 7.5° beeldveld
        Click image for larger version  Name:	Starhop M27.jpg Views:	1 Size:	89.3 KB ID:	1350211



        Stellarium plaatje voor mijn 8 x56:
        Bijvangst: Het geselecteerde sterretje is variabele ster X Sge. (mag 7.0 - 9.7) met een periode van slechts 196 dagen.
        Volgende maximum is 22 augustus.

        Click image for larger version  Name:	Starhop M27-2.jpg Views:	1 Size:	13.7 KB ID:	1350212
        Last edited by Skyscanner; 05-08-17, 14:58.
        Skywatcher Flextube 10" / Orion Skyscanner 100mm / Docter Optic Nobilem 8 x 56
        Oculairs van 6 tot 25mm en Shorty Barlow 2x

        Comment


        • #5
          Vanavond nog meer maanlicht. Toch even met het zoekpad van Skyscanner geprobeerd. Dat lukt uiteraard en is bovendien sneller.....en niet alleen het tekenwerk. ( :) zeg maar gewoon John, hoor)

          De 9X50 zoeker liet hem inderdaad zien. Het zoeken op positie ( waar hij tussen sterretjes staat) was gemakkelijker dan proberen hem direct te ontwaren in de 50mm zoeker. Dat laatste was lastiger, maar lukte overigens wel.

          In de Grab 'n Go 102mm Maksutov zag ik ternauwernood helderheidsverschillen op het mistige vlekje. De indruk bij 1xD in mm vergroten ( 100X) was weer het fraaist. Bij 160X ( wat mij betreft de top) zag ik na langdurig perifeer waarnemen heel af en toe het randsterretje opflitsen. Op de schets uit post 2 heb ik de positie daarvan te noordelijk geplaatst, hij staat iets zuidelijker.

          TOEVOEGING:
          Op 06-08-2017 nog eens overgedaan , maar dan met een 10cm ED Lenzenkijker. Het beeld scheelde in niets van de OMC140, zoals ik al verwachtte. Nou ja, één klein verschilletje dan. Ten Noordoosten van het randsterretje zag ik er nog een opflitsen van magnitude 12.6. Echter net buiten de rand, dus die telt niet mee. De Maan was nu bijna vol, maar enkele dagen ervoor had ik hem met de OMC140 echt niet opgemerkt.
          Last edited by John Baars; 07-08-17, 00:11. Reason: TOEVOEGING
          Schiedam: Skywatcher Maksutov 102 (G&G), Vixen ED102 (upgraded by FirstLight), Orion UK OMC140, Celestron C8 op GPDX.
          Sterrenwacht Rijswijk : 130mm Astro-Physics Starfire, 14 inch Meade Schmidt Cassegrain, Lunt.

          Comment


          • #6
            Zojuist ook nog even gekeken bij een 96.8% maan: met de 8 x 56 is M27 perifeer nog steeds duidelijk zichtbaar :)
            Het hielp wel dat ik de maan achter het huis kon "verstoppen" zodat ik niet gelijk nachtblind werd.

            Ook handig: de vier hoofdsterren van Pijl passen mooi samen in het beeldveld waardoor je zelfs onder een zeer lichte hemel het beginpunt vd starhop gemakkelijk kunt identificeren.
            Skywatcher Flextube 10" / Orion Skyscanner 100mm / Docter Optic Nobilem 8 x 56
            Oculairs van 6 tot 25mm en Shorty Barlow 2x

            Comment


            • #7
              Een uur geleden heb ik met verschillende (verre)kijkers naar M27 gekeken, in afnemende diameter en vergroting. Met een 6x30 verrekijker was hij nog net zwakjes zichtbaar.
              Alle Messiers zijn zichtbaar in een 38mm telescoop.

              Comment


              • #8
                Vannacht M27 bekeken met de 14.5 Dob, waarmee ondanks de maan toch heel leuk viel te deepskyen, maar dat wordt een apart draadje.
                De hop doe ik altijd vanuit de Pijl, van gamma naar nu en dan die afstand 2x recht omhoog en je ziet hem dan al in de zoeker. Met een 8x42 verrekijker is ie onder redelijke omstandigheden al gemakkelijk te zien. Vannacht waren bij 270x 4 voorgrondsterren te zien, niet de centrale, die zie ik zonder maan wel altijd. Met OIII is wat structuur te zien, de zuidboog is opvallend helderder dan de rest. Er was ook iets van de aanvulling tot een bol te zien, maar dat is zonder maan veel beter, wel is de haltervorm prima te zien, aperture wins!
                Starsplitter 14.5" Dobson, Intes Rumak M703, Kson 1026ED apo

                Comment


                • #9
                  Mijn starhop is geen hop. Ik zet hem direct met de red dot finder in beeld.

                  Ik mik dan op de omgekeerde mini-cassiopeia die linksboven de pijl staat. M27 staat dan in de naar beneden gerichte punt van de letter M. Die M is meestal prima te zien. Alleen straks bij volle Maan of in de lichtvervuiling zal het lastig zijn gok ik.
                  C8 | 114mm/900mm Newton op EQ mount | Televue Pronto | EQ3 Mount | StarAdventurer | Leica Trinovid ba 10 x 50 verrekijker

                  Comment


                  • #10
                    Oh spuit 11... wat EdwardB zegt dus.
                    C8 | 114mm/900mm Newton op EQ mount | Televue Pronto | EQ3 Mount | StarAdventurer | Leica Trinovid ba 10 x 50 verrekijker

                    Comment


                    • #11
                      Zondagavond 6 augustus heb ik hem vanuit de tuin opgezocht met de Vixen New Foresta 8x42. Perifeer was ie goed te zien als een klein vlekje. De bijna volle maan stond achter het dak, dat scheelde. Opvallend hoe goed de Vixen de kleurverschillen tussen de verschillende heldere sterren liet zien. Ook Beta cyg kon ik scheiden. (sorry, beetje off-topic).
                      Starsplitter 14.5" Dobson, Intes Rumak M703, Kson 1026ED apo

                      Comment


                      • #12
                        Vanavond met drie waarnemers sterk M27 opgezocht vanaf het 45 meter hoge dakterras van sterrenwacht Rijswijk. In de lichtsmeersels van Rijswijk, Den Haag, Delft, Rotterdam en het Westland bleek op de correcte plek wel een vage lichtplek te zien, maar het was onduidelijk of dit van M27 zelf of van de combinatie met omringende sterretjes van magnitude 9 en 10 kwam. We hielden de lichtsoep en en nog vroege tijdstip ervoor verantwoordelijk. We gebruikten een 10X50 en een 7X42 verrekijker.

                        Later in Schiedam zocht ik hem op met een 10cm lenzenkijker. Hoewel de Maan nog nauwelijks boven de horizon en dus achter de huizen was, kon ik de waarneming van 6 augustus (post 5) niet evenaren. Het lijkt er op dat een transparante hemel belangrijker is voor succesvol waarnemen dan een Maan op of nabij de horizon. Mij bleek weer eens dat het gebruik van een CLS-filter effectief is bij vergrotingen die uittrede pupillen van rond 2 mm en groter produceren (0.5X D in mm). Ga je meer vergroten neemt het effect snel af.
                        Schiedam: Skywatcher Maksutov 102 (G&G), Vixen ED102 (upgraded by FirstLight), Orion UK OMC140, Celestron C8 op GPDX.
                        Sterrenwacht Rijswijk : 130mm Astro-Physics Starfire, 14 inch Meade Schmidt Cassegrain, Lunt.

                        Comment


                        • #13
                          Ik heb hem gisteravond maar eens opgezocht, in een 76mm f/4 parabooltje vanuit de tuin in De Meern. De maan was nog niet op, maar het was redelijk donker. Ik vond hem door simpelweg de RDF op het verlengde van de twee sterren δ Sge en γ Sge in de pijl te prikken, in een hoek van 120 graden naar boven. Bij 20x zag ik een klein vlekje, vrij eenvoudig te herkennen. Bij 75x is de vlek vrij zwak maar toch eigenlijk niet te missen. Er was ook een rechthoekige tot appelklokhuis vorm te zien.

                          Comment


                          • #14
                            Vannacht rond kwart over twaalf heb ik M 27 weer met de 14.5 Dobson bekeken, de maan stond nog laag en nu kon ik ook de centrale ster zien, met nog ca 5 andere voorgrondsterretjes. Met kometenfilter was wat structuur te zien, de aanvullende nevel was er ook. Er waren veel uitgesmeerde vliegtuigstrepen, maar M 27 stond net in een gat ertussen.
                            In de 9x60 zoeker is ie gemakkelijk te zien.
                            Starsplitter 14.5" Dobson, Intes Rumak M703, Kson 1026ED apo

                            Comment


                            • #15
                              Op 12-08 omstreeks 23.00 uur trok het open. Door omstandigheden kon ik pas een uur later gaan waarnemen. Kijker nog warm, maar geen nood zo nauw telt dat niet bij het waarnemen van faint fuzzies. Om de serie waarnemingen compleet te maken deze keer met de C8, dan heb ik alle kijkers gehad. De hemel was open, niet toptransparant, de lichte heiïgheid die je 's- zomers wel vaker ziet was alom aanwezig.

                              De 3,5X lichtwinst die ik met de C8 ten opzichte van mijn 10cm lenzenkijker boek was te zien, zij het voornamelijk op grenssterretjes. Het sterretje aan de rand van M27 was direct te zien, het tweede sterretje waarvan ik gewag maak op 5 augustus alleen perifeer. Verder geen sterretjes op het object of nabij de rand. Twee in totaal dus. Het zandlopertje in M27 schemerde door en was het duidelijkst bij lage vergroting met CLS filter. De randen leken ietwat scherper afgetekend. De vijf voorgrond sterretjes en de centrale ster waar Skyfan over spreekt bleven in Schiedam althans met een C8 in nevelen gehuld.

                              Al met al een leuke reeks met diverse openingen:
                              - 102 mm Mak: Leuk mistballetje, met grote moeite één randsterretje, perifeer
                              - 140 mm Mak: Wat de vorige kijker ziet, het randsterretje kost minder moeite, er lijkt zich een verheldering in het mistballetje te bevinden, enkele randen zijn iets minder vaag, maar een fractie scherper afgetekend.
                              - 102 mm lenzenkijker : het object zelf is nagenoeg hetzelfde, maar de scherpere aftekening van die ene verheldering lijkt iets zwakker. Het randsterretje is even moeilijk, maar bovendien meen ik een tweede voorgrond sterretje te zien. Die kan ik later door de C8 bevestigen.
                              - C8 : Het object zelf lijkt iets gedetailleerder; de randen zijn minder vaag, de klokhuisvorm begint door te schemeren, het eerste randsterretje is direct te zien, de tweede ster perifeer maar met meer gemak.

                              Al met al geeft een filter meer contrast met de hemelachtergrond, maar alleen bij uittrede pupillen van 2mm of daaromtrent.

                              Dit was in het lichtvervuilde Schiedam, met het Westland, Rijnmond en Rotterdam aan de horizon. En nou ben ik benieuwd wat mensen in minder lichtvervuiling met gelijkwaardige openingen zien.
                              Last edited by John Baars; 13-08-17, 09:16.
                              Schiedam: Skywatcher Maksutov 102 (G&G), Vixen ED102 (upgraded by FirstLight), Orion UK OMC140, Celestron C8 op GPDX.
                              Sterrenwacht Rijswijk : 130mm Astro-Physics Starfire, 14 inch Meade Schmidt Cassegrain, Lunt.

                              Comment

                              Working...
                              X