Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Sprietje 2.1 (27 cm reisdobson)

Samenvouwen
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Sprietje 2.1 (27 cm reisdobson)

    Even voorstellen: Sprietje 2.1

    lang geleden, in 2007, sleep ik mijn eerste spiegel (207mm) en bouwde daaromheen een lichtgewicht reisdobson met twee trussen. Een lelijk ding vond ik zelf , en gaf hem daarom ook de lelijke naam Sprietje. Op astroforum vind je dit artikel over Sprietje:
    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Afb 1 Sprietje artikel 2007 op AF met Foto.JPG views: 261 grootte: 247,0 KB id: 1435071
    Deze kijker is later weggegeven aan een kennis voor laboratorium toepassing.

    Terug naar 2019: Dit jaar staat in het teken van twee astro-vliegreizen: naar La Palma (afgelopen september) en Australie (met de kerst). Dus er moest weer een compacte dobson komen. Want de 56cm is mij te veel gedoe om in het vliegtuig mee te nemen.

    Dit voorjaar sprak ik Marco Tocino hierover en hij bood meteen zijn 27cm trussdobson te leen aan. Die had hij in 2012 gebouwd en de spiegel had hij zelf geslepen op een workshop in Almere; met uitzonderlijk goed eindresultaat (door Jan van Gastel gemeten op een Strehl van 0,99).

    De ombouw had Marco heel mooi afgewerkt, maar was te zwaar en te groot om als reiskijker mee te nemen. “Je mag hem best verbouwen hoor” zei Marco genereus. En dat heb ik afgelopen zomer gedaan:

    Deze nieuwe reisdobson kreeg de volgende ontwerpeisen:
    1- alles moet in 1 pakketje passen. Ook de trussen.
    2- zo lichtgewicht mogelijk.
    3- Er moeten zware 2 inch oculairen in passen (tot 1100 gram zwaar!).
    4- er moet een volgplatorm in verwerkt zijn. (met kookwekker aandrijving).
    5- lowrider. (Zodat 1 kruk met vaste zithoogte volstaat).

    Vooral eis nr 3 is heel lastig, want deze spiegel heeft een lange brandpuntsafstand; 1,36 meter. (F/5,2) . Hierdoor komt het zwaartepunt erg hoog te liggen. Als er vervolgens ook een heel zwaar oculair in de focuser zit, wordt de onbalans nog veel erger.

    Dat was deels op te lossen door grote aluminium bogen toe te passen: diameter 50cm,.
    Deze oplossing creeert dan meteen een nieuw nadeel: de afmeting van het pakket grroeit flink in de lengte. Ik koos daarom voor een rechthoekig kofferontwerp in plaats van de gebruikelijke vierkant.
    En zo ontstond in de zomer Sprietje 2.0.
    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Afb 2  Sprietje 2-0 op La Palma.JPG views: 234 grootte: 1,14 MB id: 1435069

    Voor de trussen demonteerde ik een oud fotostatief: daarmee had ik 3 lichtgewicht inschuifbare trussbuizen tot mijn beschikking. En na veel proberen ontdekte ik dat 1 truss voldoende was, mits ik daarbij twee staalkabels opspande (remkabels van een fiets).

    De vangspiegel-focuser werd weer die rare constructie die ik in 2007 al toepaste: geen traditionele dobson-bovenkooi, zelfs geen bovenring maar een soort emmertje waaraan de vangspiegel aan de buitenzijde hangt. Het ziet er niet uit, maar is lichtgewicht en fungeert gelijk als een lichtscherm. Door de gebogen vorm ook geen diffractiespikes.

    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Afb 3  Sprietje 2 grove prototype van focuser lowrider.JPG views: 235 grootte: 161,6 KB id: 1435060
    Het eerste grove uitprobeersel: Links de extern geplaatste vangspiegel, rechts de schuin gemonteerde focuser.


    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Afb 4 Blik door focuser  27cm Reisdob.JPG views: 230 grootte: 256,3 KB id: 1435070
    Blik door de focuser.: ondanks de rare open constructie valt er weinig strooilicht in de focuser.


    Zelfs met een zwaar oculair komt de kijker goed in balans.
    Nadeel: de balans is volledig zoek zodra dat oculair wordt uitgenomen… De kijker zwiept meteen omhoog. Om dat te voorkomen experimenteerde ik met een klemconstructie , die een kogellager aandrukt op de binnenzijde van de aluminium-boog. De drukkracht is verstelbaar met een aandraaiknop. En dit werkt verrassend goed.

    Eis nr 5: Lowrider: dit vooral vanwege kijkgemak en zitpositie. ik wilde niet afhankelijk zijn van een hoogteverstelbare kruk. Daarom werd het een Lowriderconstructie; Die heeft als voordeel dat je de hemel van zenit tot 20 graden boven de horizon kunt bekijken vanuit 1 zitpositie.

    EIs nr.4: volgpaltform: Aandrijving via een kookwekker.
    Het leek me een leuke uitdaging: en heel praktisch: niet afhankelijk van een elektrisch motortje. Maar gewoon handmatig opwinden, dan 1 uur kijken , daarna hoor je “ Tring ” als signaal om het platform te resetten!.
    Het idee was leuk, maar de realisatie was een uitdaging: een kookwekker heeft weinig aandrijfkracht. Maar met behulp van de juiste balans en een extra trekveer kreeg de kookwekker de kijker daadwerkelijk in beweging!

    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Afb 5 La Palma - platform met trekveer.JPG views: 226 grootte: 759,6 KB id: 1435061
    Onderop het platform , Hier zie je de trekveer die de kookwekker op gang helpt.



    27 september: Reis naar La Palma.

    Na weken van koortsachtig klussen was Sprietje klaar: drie uur voor vertrek!
    Het koffertje was nog best groot geworden: 31 x 47 cm (en 17cm hoog).
    Ik nam mij voor om later het koffertje te gaan verbouwen en verkleinen: Verbeterpunt 1.

    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Afb 6 Sprietje 2-0 koffer klaar voor vertrek.JPG views: 232 grootte: 813,2 KB id: 1435062
    Sprietje 2.0 in onderdelen: klaar om in te pakken.

    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Afb 7 filterflipper.JPG views: 230 grootte: 343,2 KB id: 1435073
    Op de valreep ook nog een filterflipper gebouwd: Hier met een 2 inch NPB filter. Deze is dmv een scharnier snel in de lichtbaan te kantelen.


    Die avond werd ik verwelkomd op La Palma door 7 mede-Astroforummers.
    In het pikkedonker probeerde ik Sprietje in elkaar te zetten. Dat was niet eenvoudig met al die schroeven en boutjes. Dus verbeterpunt 2 werd meteen genoteerd: de reisdob moet snel en eenvoudig op te bouwen zijn !

    Al heel snel diende verbeterpunt 3 zich aan: Bij iedere zwaai van de kijker draaide ook de kookwekker vrolijk mee, terug naar zijn beginstand: “TRRRINGGGGG !!”
    Dus weer opwinden. Daarna weer kijken. Voorzichtig kijker bewegen. “TRRRRRINGGG !” Door merg en been!
    Zit je dan : in de donkere stilte, geconcentreerd te kijken; En ineens doorklieft dat akelige rotbelletje de rust van de bergvallei. Tot hilariteit van de anderen...
    Nee: die kookwekker bleek geen succes.


    Maar wel een succes was de optiek van de kijker. De hoofdspiegel tovert haarscherpe en prachtig contrastrijke beelden tevoorschijn. Het is wonderlijk hoeveel deze 27cm nog laat zien. Ik heb de beelden vergeleken met de 40cm van Marco en de 50cm huurkijker van Eli. Natuurlijk zat er verschil in, maar echt niet veel.
    Niet alleen Deepsky, maar ook op de planeten zijn het contrast en de resolutie erg hoog (bijv. Encke-scheiding bij Saturnus + Triton bij Neptunus).

    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Afb 8 sprietje 2-0 bovenop de Roque.JPG views: 234 grootte: 1,71 MB id: 1435063
    Die week op La Palma was uiterst succesvol: 7 van de 7 nachten waarnemen.
    De reisdobson heeft honderden objecten getoond. (Waarvan 120 nieuwe objecten).

    —————
    Na thuiskomst van La Palma ben ik in oktober begonnen met de verbeterpunten. Dat resulteerde in een bijna complete nieuwbouw:
    Sprietje 2.1

    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Afb 9 Sprietje 2-1  geheel.JPG views: 246 grootte: 966,8 KB id: 1435064
    Verbeterpunt 1: Kleiner pakket:
    Door de verbouwing is de koffer nu in de lengte verkleind van 47cm naar 40cm. Hoogte van 17 naar 14cm.
    Ook het totaalgewicht is gereduceerd van 11 naar 9 kilo.

    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Afb 10  Sprietje 2-1  losse onderdelen.JPG views: 240 grootte: 443,0 KB id: 1435065
    Hier het pakket in losse onderdelen.

    Verbeterpunt 2: eenvoudiger op bouwen::
    Nu geen losse opschroefbare hoogtelagers meer, maar een gefixeerd draaipunt .Met een mooi extraatje: Het leuke is dat je bij openen van de koffer de kijker kan “openvouwen”: de spiegelbak wordt daarbij automatisch 4 centimeter opgetild en is daarna direct kantelbaar in de hoogte.
    Het draaipunt is helaas wel lager nu. Maar die onbalans vangen we op met een trekveer: Ook kan de hoogte-as met een draaiknop worden vastgezet.



    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Afb 11  Deksel er naast.JPG views: 233 grootte: 933,7 KB id: 1435066
    Alles kan in elkaar geklapt. Rechts het volgplatform/deksel.

    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Afb 12 Sprietje 21 deksel er op.JPG views: 224 grootte: 331,2 KB id: 1435067
    Deksel d’r op.


    Verbeterpunt 3: weg met de kookwekker.
    Het volgplatfrom is herbouwd, nu met een batterijmotortje.
    Dit platform is gedimensioneerd op een breedtegraad van 29 graden noorderbreedte (La Palma). En toeval: Brisbane- Australië ligt óók op 29 graden (zuiderbreedte). Het batterijmotortje kan gelukkig twee kanten op draaien dus dat is ook opgelost.

    We vertrekken over anderhalve week: Ik kan niet wachten om de Magelhaense Wolken weer ter kunnen bewonderen :razz:.!!!

    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: Afb 13  Koffer.JPG views: 223 grootte: 927,0 KB id: 1435068





    Voeg bestanden toe
    Harro bekijkt de hemel het liefst met een grote Newton en een goed gezelschap (560mm F/3,6 zelfbouw trussdobson met optiek van John Nichol Optical :)

    #2
    Platform zonder onderkant?
    hoogtelagers als spiegeldeksel?
    Hoeveel lager is de focuser zo als lowrider?

    What where the skies like when you were young?

    Commentaar


      #3
      Origineel geplaatst door svdwal Bekijk bericht
      Platform zonder onderkant?
      ik zal een foto plaatsen van de onderkant van het platform : misschien beantwoord dat jouw vraag
      Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: IMG_5382.JPG views: 181 grootte: 647,9 KB id: 1435101

      Origineel geplaatst door svdwal Bekijk bericht
      : hoogtelagers als spiegeldeksel?
      Het best kan ik dit uitleggen met een heel kort filmpje:
      Die probeerde ik te uploaden, maar helaas accepteert het forum geen MP4-filmpjes.



      Origineel geplaatst door svdwal Bekijk bericht
      : Hoeveel lager is de focuser zo als lowrider?
      In het zenit scheelt het ca 20 cm. (hierin zit 6 cm winst doordat ik mijn nek kantel en omhoog moet kijken)
      Harro bekijkt de hemel het liefst met een grote Newton en een goed gezelschap (560mm F/3,6 zelfbouw trussdobson met optiek van John Nichol Optical :)

      Commentaar


        #4
        Met veel interesse gelezen. Merci voor het posten
        Libra 4x22, Lunt LS35THa B400 (Anorexia), Eden XP 8x42 (Salsa), Omegon Argus 16x70 (Maxima), WO Zenithstar 80 FD (Natasja), Sumerian Alkaid 30 cm (Bertha), OOUK 30 cm Dobson (Irma)

        Commentaar


          #5
          Geniale scope, bedankt voor de presentatie!
          Herintredende amateur astronoom :-)

          Bresser R-90/900 - Nikon D700 en Olympus E-1ir - Hyperion en König-II oculairen - JVC GZ-HD3

          Commentaar


            #6
            Ik zie 't. Briljant.
            What where the skies like when you were young?

            Commentaar

            Werken...
            X