Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Eerste slijpproject met de machine, 30 cm f/4,5

Samenvouwen
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Eerste slijpproject met de machine, 30 cm f/4,5

    Inmiddels ben ik na vier jaar ook weer bezig met een slijp- en polijstproject: een 30 cm f/4,5 spiegel. Geen idee nog voor wat voor kijker, maar om te leren werken met een slijpmachine van het type mirror o matic. In de zomer was ik al bezig geweest om de machine aan te passen met een zwaardere (30 mm dikke) en vlakke houten plaat waarop de spiegel komt te liggen. Ook heb ik drie houten schijven gemaakt die straks als pekbodem gaan dienen. September kreeg ik de 30 cm uitgefreesd terug van een forumlid.
    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSCJ8810-b1 kl.jpg views: 621 grootte: 206,9 KB id: 1431308 De houten schijven.
    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: IMG_0873 kl.jpg views: 589 grootte: 170,3 KB id: 1431309
    De spiegel op de machine.
    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: IMG_0872 kl.jpg views: 581 grootte: 221,1 KB id: 1431310

    Vervolgens was het dan zover om slijpmachine in gebruik te nemen. Ik had nog een passende tegeltjes-toel van een eerder project die dezelfde brandpuntsafstand had. Deze was 35 cm, met de slijpschijf was deze snel omgebouwd tot een schijf van 25 cm tool. Met poeder 80 ging het vervolgens van wal. De groeven door het frezen waren snel verdwenen en de schijf paste. Eenmaal begonnen bleek bij nadere inspectie echter toch nog wat grovere structuur naar de rand toe. Dus weer terug naar 80 en doorgeslepen. Op de gipstool lag 5 kg aan gewicht. De machine draaide 50 rpm en de bovenarm stond stil. Vervolgens poeder 180, daarna 320. De spiegel bleef mooi sferisch, met de sferometer van 15 cm was de meetpen binnen de 1/100 mm over het oppervlak. Wel verlengde de brandpuntsafstand iets. Niet alles ging soepel maar dat hoort erbij en het was oplosbaar. Bij 320 zag ik bijvoorbeeld een groot aantal kleine krassen, maar die waren gelukkig snel verdwenen bij de volgende poeder, het eerste fijne poeder van 25mu. Een ander voorval was dat bij poeder 320 de schijven ineens vastsloegen nadat ik de motor stopte. Een poosje in de ijskast maakte ze weer los. Nog een probleempje was het aanbrengen van het fijne poeder. Terwijl de schijven draaiden met een vingertopje poeder uitsmeren over de schijf was niet ideaal, als je teveel poeder opbracht vond de tool dat niet leuk, misschien daardoor wel krassen. Dus vanaf poeder 25mu met de poeder opgelost in water en dan met de knijpfles of flacon gewerkt, wat veel beter ging. De laatste poeders 15, 9 en 5mu gingen voorspoedig, ieder poeder een klein uur laten draaien.

    Vervolgens kon de pek worden gegoten op de 24 cm houten tool. Er was meer dan genoeg pek uit het slijppakket van Stathis. Met de siliconenmat werden de blokjes gevormd.
    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSCJ9095-b2.jpg views: 576 grootte: 465,8 KB id: 1431311
    Toen was er vorige week weer wat tegenslag, bij het vastklemmen van de spiegel sprong de imbussleutel uit mijn hand en vloog over het oppervlak, kleine krassen tot gevolg. Lesje geleerd, voorzichtig omgaan met metalen spullen in de buurt van het oppervlak. Terug naar poeder 15mu, het werd nog erger want weer sloegen de schijven vast bij het uitzetten en deze keer echt muurvast, ook na invriezen. Een voorlaatste redmiddel was schrikken met water, wat inderdaad werkte en de schijven deed loskomen - zonder krassen, phieeuw. De volgende avond de overige poeders 9 en 5mu weer gedaan, nu korter met ieder poeder 20’, de machine werkt toch wel vlot.

    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSCJ9098-b2.jpg views: 578 grootte: 399,9 KB id: 1431314
    Eindelijk was het dan op de 16e zover dat het polijsten kon beginnen. Op de tool lag bij gebrek aan haltergewichten een pakketje lood van 3 kg in ducttape. Na de eerste sessie zag het er al zo uit.
    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSCJ9101-b2.jpg views: 566 grootte: 413,5 KB id: 1431313

    Na drie sessie van 20’ was het al behoorlijk glimmend, prachtig!
    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSCJ9103-b2.jpg views: 571 grootte: 278,2 KB id: 1431315

    De 17e kon de spiegel op de testbank en deze figuur was te zien.

    Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSCJ9107-b2.jpg views: 572 grootte: 54,2 KB id: 1431316

    Eerste indruk was best goed, maar beter kijken levert een behoorlijke afgevallen randzone, een scherpe zone in het midden en wat astigmatisme. Dus nog wat werk aan de winkel. Het advies om met de bovenarm van de machine aan te polijsten had ik in de wind geslagen, vandaar de scherpe zone in het midden. We gaan door en kijken of deze figuur nog gaat verbeteren. Met name het astigmatisme dan natuurlijk.

    Voeg bestanden toe

    #2
    Mooi dat je gestart bent Tom. Poeders fijner dan 180 C kun je inderdaad het best vooraf mengen met water. Ik gebruik 5 theelepels poeder op 1/2 liter water. Na 180 C start ik met 25 micron aluminium oxide. 20 Minuten lijkt mij persoonlijk wat kort. Ik doe per fijn poeder 1/2 uur, maar mogelijk is 20 min bij jou OK. Om te voorkomen dat de schijven vast slaan kun je het beste vlak voor je de machine stopt nog water/poeder mengsel toevoegen. Dat veeg je er dan voor het grootste deel wel af als je daarna iets anders met de spiegel wil, maar de zaak slaat niet vast. Het soort patronen dat je ziet zijn normaal. Meestal eindig je met een 'gat in het centrum en gewoonlijk gaat de afgevallen rand weg. Astigmatisme moet je er gewoonlijk na het polijsten even uithalen door op de hoge kanten te werken. Na 5 micron werken met drie micron spaart je nog een paar uur polijsten uit. Een polijst tool van 25 cm is eigenlijk net iets te groot voor een 30 cm spiegel (maar zeker niet onmogelijk). 75% Van de spiegeldiameter werkt het beste, dus voor een 30 cm is dat ~22 cm. En die dan 14-15% over de rand zetten, met 1-2 cm side swing om te grote zones te voorkomen. 50 RPM is een mooie snelheid.
    Jan
    'Kies de weg van de meeste weerstand' (Erik Scherder, neuropsycholoog)

    Commentaar


      #3
      Tom, ik neem aan dat je de achterkant goed gevlakt hebt, dat is essentieel om astigmatisme te voorkomen in deze configuratie. Astigmatisme bij tool-on-top kun je alleen maar voorkomen door een vlakke achterkant en heel veel draaien (of dat automatisch te laten doen door de machine). Als het er is, is het vervolgens heel lastig weg te krijgen door meer te polijsten. Ik heb regelmatig gehad dat ik terug moest naar korrel 1200 om het astigmatisme weer weg te krijgen. Mirror on top en een grotere polijst tool werkte bij mij altijd het beste om astigmatisme te voorkomen op de machine.

      Commentaar


        #4
        Met relatief dunne spiegels heb je na polijsten zo goed als altijd astigmatisme, zelfs met een vlakke achterkant en veel draaien, ook bij automatisch draaien. Ik haal dat er altijd direct na het polijsten uit door met een pektool die 1/3 diameter heeft van de spiegel, op de hoge kanten te polijsten. Na elke sessie meten met de Bath interferometer. Werkt perfect. Ik ben nu bezig met een 46 cm f/4. Na het polijsten bijna 1/3 lamda astigmatisme. Na weghalen 1/34 lamda.
        Jan
        'Kies de weg van de meeste weerstand' (Erik Scherder, neuropsycholoog)

        Commentaar


          #5
          Dank voor de adviezen. Was even met vakantie, dus vandaar mijn late reactie.

          @JV: de achterkant is mooi vlak en de houten schijf van de ondergrond ook, heb daar extra op gelet, want bij voorgaande projecten hielp dat ook om nog erger te voorkomen. Maar ik denk net als Jan aangeeft dat het bij deze dunne spiegels bijna niet te vermijden is.

          Jan, ik heb je video op YT gezien over de behandeling om asti eruit te halen.
          Zat zelf ook te denken om bewust een strook dik papier onder de spiegel te leggen om op die manier het asti er vanzelf uit te krijgen.

          Inmiddels heb ik nog een uurtje doorgepolijst met bovenarm en het oppervlak is duidelijk opgeknapt. Ik zal binnenkort nog een update plaatsen.

          Commentaar


            #6
            Voor de mirror on top is de stabiliteit (trillingen) van de machine erg belangrijk.
            De getoonde machine lijkt mij te licht uitgevoerd om flink wat druk uit te kunnen voeren.
            Met de spiegel onder kan ook ondersteunt worden door flexibele neopreen schuim O ringen.
            Dat werkte met mijn geslumpte spiegels erg goed.
            De zijdelingse krachten kan je opvangen met een stop in het midden opvangen.

            Commentaar


              #7
              Ja, de bovenarm beschouw ik ook als niet stijf genoeg, moet wel zeggen dat bij deze afmeting van de pektool en met ca. 2,5 kg extra gewicht hij op zich mooi loopt, ik heb nu geen druk nodig of komt dat bij het paraboliseren? Anders moet ik de constructie aanpassen.

              Na een tweetal sessies van ongeveer 40' met wisselende instelling van de tool ten opzichte van de spiegel is het duidelijk wat opgeknapt, hoewel die centrale kuil toch wel hardnekkiger is dan gedacht. Oppervlak is mooi glad. Ben wel bang zoals hierboven ook aangegeven dat het astigmatisme niet zomaar verdwijnt, want het is nog steeds zichtbaar.
              Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: DSCJ9362-b2 kl.jpg views: 357 grootte: 22,6 KB id: 1432280

              Commentaar


                #8
                Ik denk niet dat het astigmatisme zomaar weg gaat, dat gebeurt zo goed als nooit. Als je het met Ronchi/Foucault redelijk goed kunt zien, is het minstens 1/4 lambda PV. Een 'gat' in het centrum zie je vaak na het polijsten. Dat is niet erg, zolang het niet dieper is als de uiteindelijke parabool daar moet worden. Als vertrekpunt voor het paraboliseren hoef je dus geen mooie sfeer te hebben. Als startpunt voor het paraboliseren is alleen nodig dat: (1) de rand goed is, (2) er geen astigmatisme aanwezig is en (3) er geen diepere zones (waar die zich ook bevinden) zijn dan de uiteindelijke parabool moet worden. Ringvormige zones die je ook vaak ziet, gaan in het beginstadium van paraboliseren gewoon weg. Bij het paraboliseren heb je helemaal geen extra druk nodig, dus ook die 2.5 kilo niet. Alleen het gewicht van tool plus overarm is voldoende. Als tool plus overarm heel licht zijn (bv omdat je houten tools gebruikt), zou je 1/2 kilootje extra gewicht kunnen nemen. Je moet in principe een spiegel kunnen uitpolijsten met de tool in een en dezelfde stand, gemiddeld ongeveer 15% van de tooldiameter over de rand van de spiegel en dan door lichte beweging van de overarm de tool een cm of twee heen en weer laten bewegen. Mocht het gat te diep worden, kun je de tool als volgt instellen: laten bewegen vanaf ~15 mm binnen de rand van de spiegel tot ~20-25% van de tooldiameter over de rand van de spiegel. Ik heb daar bij het maken van twee 40 cm f/7.6 spiegels succes mee gehad. Daar werd het centrale gat met de bovengenoemde 15% methode iets te diep voor de uiteindelijke, relatief ondiepe parabool.
                Jan
                'Kies de weg van de meeste weerstand' (Erik Scherder, neuropsycholoog)

                Commentaar


                  #9
                  Waardoor komt die vorm eigenlijk? Op de foto lijkt het wel een fruitschaal. (Ik weet het, het zijn duizendsten van een mm...) Is dat omdat de slijpbeweging niet random genoeg is? Daar zou je wel wat voor kunnen verzinnen in mechanische zin. En waardoor ontstaat uberhaupt het astigmatisme bij een slijpmachine. Een concentrische fout zoals ik zonet oneerbiedig een fruitschaal noemde snap ik in theorie wel. Maar dat een gedeelte van de spiegel hoger wordt?
                  Objectieven in huis met de maten: 22,30,35,44,50,56,65,70,80,88,100,127,150,200,250, 315 en 400mm

                  Commentaar


                    #10
                    Bij handmatig slijpen schijnt astigmatisme vooral in de "opspanning" zijn oorsprong te vinden. Werk je MOT met een full diameter tool, dan kan het plaatselijk doorbuigen van je tool dit veroorzaken. Hoe dik de tool ook is, het gaat hier om nanometers. Daarom moet je ook iedere keer na een rondje rond de ton de tool ook een klein stukje draaien op zijn matje. Hierdoor voorkom je dat zo'n plek met wat meer doorbuiging de tool op een gegeven moment meerdere 10-tallen nanometers astigmatisch gaat vervormen. Ook al draai je de spiegel hier bewegend overheen, als je tool eenmaal astigmatisch vervormd is, schijnt de spiegel dit ook te worden.

                    Ik ben geen kenner, maar bij dit soort TOT werkende machines, zal astigmatisme waarschijnlijk ook zijn oorsprong vinden in de opspanning van de spiegel zelf. Er is dan een plaats waar de machine iedere keer de spiegel iets meer weg kan drukken en de tool iets minder druk uitoefent, hier blijft de spiegel dan wat dikker. De vlakke achterkant van de spiegel is daarom al als mogelijke reden genoemd. Of dit verder in de opspanning van de spiegel op de plaat zit, of dat de lagers van de draaiplaat in een bepaalde stand iets meer afwijking toelaten, of dat de arm op een bepaalde spiegelpositie iedere keer toch iets minder hard drukt, geen idee eerlijk gezegd, maar het lijkt mij allemaal wel mogelijk.

                    Hoe voorkom je dit eigenlijk bij zo'n machine janvangastel ? Moet je dan ook de spiegel zeer regelmatig op zijn matje een stukje draaien? Hoe vaak moet je dit doen?
                    Last bewerkt door rweust; 01-11-19, 12:43.
                    10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

                    Commentaar


                      #11
                      Je kunt de spiegel periodiek handmatig draaien, bijvoorbeeld elke kwartier, maar ik het het zelfs met elke 5 minuten geprobeerd. Je kunt hem bij het polijsten ook uit zichzelf laten draaien. Daar hoef je eigenlijk niets voor te doen bij een goed passende tool. Maar je voorkomt er bij dunne spiegels gewoonlijk niet mee dat er toch wat astigmatisme in komt, uitzonderingen daargelaten. Mogelijk is ongelijke randdikte, aanwezig bij de meeste blanks die wij als amateurs gebruiken, een oorzaak. De tool loopt dan steeds bergop en bergaf. Echt problematisch is het niet dat astigmatisme, want het is er makkelijk uit te halen.
                      Jan
                      'Kies de weg van de meeste weerstand' (Erik Scherder, neuropsycholoog)

                      Commentaar


                        #12
                        Bedankt weer voor de uitgebreide adviezen.
                        De spiegel is beslist niet opgespannen. Hij ligt wel gefixeerd tussen de blokjes, maar zonder spanning. Hij moet tenslotte wel gecentreerd.
                        Een ding moet ik wel zeggen, de draaischijf maak geen exact haakse hoek met de as, zodat de spiegelrand gedrurende de draaiing een klein beetje op en neer beweegt.
                        Nu volgt de tool dat op zich prima maar kan misschien wel invloed hebben.

                        Zojuist heb ik nog een test met kunststerretje gedaan, waarbij er astigmatisme zichtbaar is. Na draaien van de spiegel echter verdwijnt het weer en ik vermoed dat ook de ophanging in de tester met de sling wat astigmatisme geeft, is een bekend gegeven.
                        Ben bang dat het zonder interferometer heel moeilijk wordt om de richting van het astigmatisme eenduidig vast te stellen, met andere woorden waar zit de hoge zone, welke kant is te laag.

                        Commentaar


                          #13
                          Iets te sombere post hierboven, met een sterkere lichtbron was het beter te zien. De beamsplitter in de opstelling van de kunstster en de reflectie op de ongecoate spiegel zorgt namelijk voor een nogal zwak buigingsbeeld. Verder was de collimatie van de kunstster ook niet perfect. Nu is de richting wel duidelijk, het astigmatisme is overigens duidelijk te zien. Volgende stap is dus om de astimatise fout aan te pakken via de methode die Jan van Gastel op YT beschrijft, het "wegpoetsen" van de hoge delen.
                          https://youtu.be/LGrVDL_AhPE
                          Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: opstelling.jpg views: 282 grootte: 11,6 KB id: 1432637

                          Commentaar


                            #14
                            Ik zou hem eerst helemaal uitpolijsten voor je dat gaat doen. Anders heb je kans dat het later bij het verder uitpolijsten terugkomt. Ik heb nog nooit meegemaakt dat astigmatisme ontstond bij het paraboliseren, dus als je het vlak daarvoor er uit haalt, zit je altijd goed. Er is overigens een kleine kans dat je bij het weghalen van astigmatisme wat trefoil krijgt.

                            Na draaien van de spiegel echter verdwijnt het weer en ik vermoed dat ook de ophanging in de tester met de sling wat astigmatisme geeft, is een bekend gegeven.
                            Klopt. Hoe je de spiegel ook (verticaal) neerzet/ophangt, het veroorzaakt astigmatisme. Het is heel belangrijk dat je hem er altijd hetzelfde op zet, anders wisselt de hoeveelheid astigmatisme per keer dat je hem in de sling plaatst. Dat is de reden dat ik twee steunen op 90 van elkaar (gezien vanuit het centrum van de spiegel) gebruik, die ik precies onder het zwaartepuntsvlak van de spiegel zet. Dat is beter herhaalbaar voor mij. Ik ben nu bezig met een 45 cm f/4 van 32 mm dikte en die had door doorzakken ~1/3 lambda PV astigmatisme. Er zat ook ongeveer zoveel in het glas. Met behulp van de Bath interferometer kon ik dat laatste reduceren tot ~1/20 lambda.
                            Jan
                            'Kies de weg van de meeste weerstand' (Erik Scherder, neuropsycholoog)

                            Commentaar


                              #15
                              Twee dingen het beste is de spiegel centraal op te hangen om astigmatisme te verminderen.
                              Ten tweede de getoonde test op de as met een cube beamsplitter geeft extra sferische aberratie iets om rekening mee te houden met het corrigeren.
                              Ook de Bath interferometer geeft astigmatisme wat je natuurlijk wel kan uit middelen.

                              Commentaar

                              Werken...
                              X