Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Slijpcursus Almere, spiegelblog

Samenvouwen
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Slijpcursus Almere, spiegelblog

    Deze cursus gaat zaterdag de derde lesdag in (van de in totaal 12 middagen). Ik ben aan een 330 mm f/4.5 begonnen en heb deze spiegel even mee naar huis genomen om er wat voortgang in te krijgen. Hierbij kreeg ik de kans om rustig wat foto's te maken. Misschien leuk om te delen, het wordt mijn tweede spiegel, na de vorige cursussen een 204 mm f/5.7 te hebben gemaakt.

    De cursus wordt gegeven door Jan van Gastel, waarbij Cees Hilhorst hem assisteert We zijn met 8 cursisten. Dit is ook zo'n beetje het maximum wat ruimte betreft dat er in Sterrenwacht Almere tegelijk aan een spiegel kan worden gewerkt. Het is erg leuk om te doen en je krijgt niet altijd de kans om van zulke ervaren mensen wat te leren, toch?

    Jan maakt voor zijn cursisten de tegeltool voordat de cursus begint. Hij koopt ook de blanks in en laat deze uitdiepen met een conventionele glasfrees of CNC-glasfreesmachine. Dit om enige voortgang in het slijpen te krijgen, waardoor er in de 12 middagen wat tijd overblijft voor polijsten en paraboliseren van de spiegel.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_094236752.jpg Views:	1 Size:	378.7 KB ID:	1398542

    De tegeltool bestaat uit glasmozaïek matjes, met 8 mm dikke glasblokjes, deze worden op de (uitgediepte) spiegelblank gelegd met een velletje plastic er tussen. Hier omheen doet Jan een springvorm (taartvorm), waarna het geheel wordt aangegoten met tandartsgips (een speciaal, stevig gips wat geen water opneemt) tot er een stabiele dikke slijptool ontstaat. Dit is je "tegenmal" bij het slijpen van de spiegel. Je zou ook een tweede, rond stuk glas of een tweede blank kunnen nemen, maar zo'n tegeltool is natuurlijk veel goedkoper, zeker bij grotere spiegels.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_094254913.jpg Views:	1 Size:	278.5 KB ID:	1398543

    Deze tool werk je schuin af aan de rand, met een grove slijpsteen, vooral de glastegeltjes die op de rand uitkomen (beetje weggezakt bij het gips gieten) schuin ik af. Dit vermindert straks de kans op krassen door deze rand.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_124716629.jpg Views:	1 Size:	370.5 KB ID:	1398544

    Het slijpen doe je op de ton. Ik heb er zelf thuis ook één. Drie blokjes om de tool vast te houden (moet nog wel kunnen draaien). Het uitgeknipte matje zorgt er voor dat de tool (of blank bij Tool-on-top slijpen) vlak en stabiel ligt op de ton. We trekken een vuilniszak voor een grote afvalbak over het geheel, zodat ton en matje schoon blijven bij nat werken.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_094215729.jpg Views:	1 Size:	310.5 KB ID:	1398545

    Paar doekjes er om heen om te voorkomen dat er nattigheid op de vloer lekt en we kunnen beginnen. We gaan uitdiepen, dit doe je MOT (Mirror-on-top).

    Robert.
    Last bewerkt door rweust; 10-01-19, 19:51.
    10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

    #2
    De eerste fase is het slijpen van de spiegel. Dit doe je met Siliciumcarbide, ook wel Carborundum genoemd, een zeer hard slijpmiddel.

    We willen hier de spiegel op diepte krijgen (de juiste radius in de spiegel ivm de brandpuntsafstand). Dit wordt ook uitdiepen genoemd. We werken met grof slijppoeder, korrel 80 of K80 in deze fase. Dit om snel op diepte te komen. Dat snel bij een spiegel slijpen een relatief begrip is, kwam ik vlot achter. Deze spiegel was helaas niet genoeg uitgediept door de frees. De sagitta moet in het midden ongeveer 4,5 mm zijn (zie: Stellafane sagitta to focal length calculator). Opmeten van de diepte kan hier bij dit grove slijpwerk nog vrij éénvoudig met de schuifmaat, de sagitta bleek echter maar iets meer dan 2 mm te zijn.

    Mijn vorige spiegel had dit probleem ook, maar dit was een 20 cm (bijna) f/6, deze was in twee cursus middagen op diepte. Dit is nu echter een grotere en diepere spiegel. Hier duurt dit wel wat langer voor je deze diameter 2,5 mm verder hebt uitgediept. Maar ik moest toch meer bewegen van de dokter, dus dan deze spiegel maar mee naar huis en in plaats van fietsen, slijpen !

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_094532716.jpg Views:	1 Size:	348.2 KB ID:	1398561

    De tool natmaken met een plantenspuit en korrel 80 Carborundum er op (één tot twee theelepels) het kleine jampotje is hier nog bijna halfvol.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_094303873.jpg Views:	1 Size:	260.1 KB ID:	1398562

    De blank voorzien we aan de achterkant met stift van een cirkel met 2/3 radius van de spiegel. Dit om straks de lengte van de slag goed te kunnen bepalen. Ook de blank hebben we, net als de tool, iets afgeschuind aan de rand. Hiervoor wordt een diamandpad gebruikt in Almere. Dit voorkomt beschadigingen aan de rand tijdens slijpen en krassen door kleine uitbrekende stukjes glas.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_094341771.jpg Views:	1 Size:	275.3 KB ID:	1398563

    De dikte van de waterpas meten we op met de schuifmaat en deze (digitale schuifmaat) zetten we op nul.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_094420316.jpg Views:	1 Size:	241.0 KB ID:	1398564

    De sagitta kunnen we dan vrij eenvoudig opmeten in het midden van de spiegel. Ik heb al ruim twee middagen uitdiepen er op zitten. Deze ochtend begin ik met een sagitta van ongeveer 4,1 mm.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_094625250.jpg Views:	1 Size:	289.7 KB ID:	1398565

    Nu ook de spiegel wat natmaken en deze kan bovenop de tool met slijppoeder K80. In het begin werk ik vrij droog. Dit geeft "stoeptegel op stoeptegel" geknars, maar voorkomt dat het slijppoeder er te snel tussenuit loopt.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_095036152.jpg Views:	1 Size:	248.2 KB ID:	1398566

    Het slijppoeder verdelen door even wat snelle center-over-center slagen te maken in een even snel rondje rond de ton.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_095159981.jpg Views:	1 Size:	337.9 KB ID:	1398567

    Dan 5 kg gewicht er op. Dit gaat sneller met uitdiepen. Het matje is rubber vijverfolie en voorkomt dat dit gewicht schuift.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_095355450.jpg Views:	1 Size:	286.5 KB ID:	1398568

    Ik wil echter snel dieper in het midden van de spiegel en maak koorde-slagen. Ik werk langs de rand van de spiegel en maak lange slagen, maar zorg dat het extra gewicht boven de tool blijft.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_095429756.jpg Views:	1 Size:	270.9 KB ID:	1398569

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_095443362.jpg Views:	2 Size:	271.3 KB ID:	1398570

    Ik maak zes slagen en stap dan opzij rond de ton. In zo'n 9 tot 10 keer stappen heb ik een heel rondje rond de ton gemaakt met totaal zo'n 55 tot 60 slagen en ben weer terug waar ik begon. Ik draai ook de glasplaat een klein beetje tegen mijn draairichting in bij elke stap opzij om te voorkomen dat de slagen iedere keer op dezelfde plek uitkomen na zo'n rondje.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_095206437.jpg Views:	1 Size:	319.6 KB ID:	1398572

    Zo'n koorde-slag gaat sneller (let wel, blijft een relatief begrip), maar heeft het nadeel dat deze weinig op de rand werkt. De spiegel wordt dus niet sferisch uitgediept, maar in het midden veel meer dan aan de rand. De tool krijgt niet de mooie ronde, bolle en de spiegel niet de mooie holle vorm. Hierom wissel ik deze koorde-slag af met de center-over-center slag. Het volgende rondje slagen gaat de spiegel dus over het midden ipv langs de rand.

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_095223188.jpg Views:	2 Size:	259.6 KB ID:	1398574

    Ik maak de slagen hier bewust nog lang. Ik wil snel diepte, nog niet de perfecte sferische vorm. Als je tot de 2/3 stippellijn center-over center op de spiegel slijpt met je slagen, dan wordt de spiegel beter sferisch (de rand dus hooguit een derde laten overhangen op de tool).

    Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_120007267.jpg Views:	1 Size:	114.5 KB ID:	1398575

    Er is echter nog een reden, waarom ik wel met COC slagen afwissel en niet alleen met koorde-slag werk. Er zijn nog wat diepe freessporen aan de rand in deze blank aanwezig. Die wil ik er ook uit hebben. Met deze combinatie van koorde-slag en COC lijkt dit goed te gaan. Ik werk dan ook net voldoende op de rand.

    Robert.
    Voeg bestanden toe
    Last bewerkt door rweust; 11-01-19, 10:55.
    10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

    Commentaar


      #3
      Het slijppoeder haalt dus glas weg van de blank en van de tool. Maar de korrels Siliciumcarbide worden zelf ook kleiner en minder grof. Je merkt dit doordat het slijppoeder meer een pasta wordt. De spiegel plakt dan meer aan de tool en je hebt meer kracht nodig om de slagen te maken. Door het opgenomen fijne glaspoeder wordt de pasta ook steeds lichter van kleur en het geluid wordt minder "hard".

      Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_100853900.jpg Views:	1 Size:	286.9 KB ID:	1398579

      Regelmatig de spiegel van de tool af halen en de pasta nat sproeien met water. De blank schuif je voorzichtig naar de rand, waarbij je deze aan de zijkant ondersteunt. Door tijdens het schuiven steeds meer de blank op te tillen, komt deze op een gegeven moment naar boven los, zonder de rand, krassend te raken. Dit is, mits voorzichtig uitgevoerd, de beste manier om een spiegel van zijn tool te halen, zonder te grote kans deze te beschadigen.

      Als de pasta te fijn is geworden (dit gaat snel), voeg je ook weer wat grof K80 slijppoeder toe en sproeit weer wat water.

      Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_100515618.jpg Views:	1 Size:	245.6 KB ID:	1398580

      Op een gegeven moment wordt je hier handig in. Het glas en het te fijne slijppoeder verdwijnt over de rand, terwijl het slijpen nog soepel en effectief genoeg gaat door het toegevoegde grove poeder en water.

      Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_101439434_HDR.jpg Views:	1 Size:	427.0 KB ID:	1398581

      Af en toe (ca. één keer per half uur) ontkom je er echter niet aan de spiegel en de tool even goed schoon te spoelen en opnieuw te beginnen met grof K80 Carborundum. Dit is ook een mooi moment om eerst je tool op de ton zelf even wat te verdraaien. Dit voorkomt astigmatisme. Ik verdraai de tool ieder half uur wat op de ton.

      Robert.
      Last bewerkt door rweust; 11-01-19, 10:51.
      10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

      Commentaar


        #4
        Goed, na drie uur slijpen, waarvan toch zeker twee uur effectief slagen makend, is mijn potje Carborundum leeg en is het tijd om opnieuw de sagitta te meten. Dit doen we hier weer even met de schuifmaat.

        Click image for larger version  Name:	IMG_20181024_124920899.jpg Views:	1 Size:	282.6 KB ID:	1398587

        Het effect is duidelijk, per uur hard weken diep je een 13" spiegel dus ongeveer 0,2 mm uit met korrel 80 Carborundum. Het klopt ook wel dat ik hier tot nu toe een ruime 10 uur slagen maken in heb zitten. Snelheid is echter niet belangrijk, wel dat we nu op de gewenste diepte (en dus brandpuntsafstand) van 4,5 mm zijn.

        A.s. zaterdag is de derde cursusmiddag. Hier maak ik de spiegel verder op diepte en beter sferisch. Dit wordt in Almere ook gemeten met de sferometer van Jan ipv de schuifmaat. Nadat deze korrel 80 uitdiep-fase klaar is gaan we de spiegel steeds gladder maken met een half zo grove korrel. Dus hierna korrel 180, daarna korrel 400, dan 800 of 1000 etc. Ik ben vorig jaar met mijn tegeltool geëindigd met een heel fijne korrel 1200 voor ik ging polijsten op de pektool.

        Wordt vervolgd.

        Robert.
        Last bewerkt door rweust; 11-01-19, 10:53.
        10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

        Commentaar


          #5
          Mooi overzicht Robert!
          Jan
          'Kies de weg van de meeste weerstand' (Erik Scherder, neuropsycholoog)

          Commentaar


            #6
            Vandaag was de derde cursusdag. Ik ben net terug uit Almere. Toen ik binnen kwam waren de tonnen al klaar gezet.

            Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_120007700.jpg Views:	1 Size:	324.8 KB ID:	1398728

            Nee, ik ben een keer niet direct aan de koffie begonnen, maar als eerste heb ik de sferometer van Jan gepakt en op een vlakke spiegel even op nul gezet.

            Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_120022546.jpg Views:	1 Size:	258.9 KB ID:	1398729

            Daarna even gekeken of de sagitta die ik thuis had gemeten met de schuifmaat en de waterpas een beetje in de buurt kwam met de radius van de kromming gemeten door de sferometer.

            Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_120104772.jpg Views:	1 Size:	155.9 KB ID:	1398730

            En dat klopte gelukkig goed. Jan zijn sferometer zakt hier 35 honderdste mm tussen de drie pootjes, wat dicht in de buurt zit van de radius behorend bij een 1500 mm brandpuntsafstand waar ik naar streef.

            Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_120036090.jpg Views:	1 Size:	1.44 MB ID:	1398732

            Op een omrekentabel is de 0.657 waarde aangegeven door de meetklok op deze sferometer direct af te lezen naar een radius en een brandpuntsafstand.

            Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_120252383.jpg Views:	1 Size:	218.0 KB ID:	1398731

            Ook aan de rand en op andere plaatsen op de blank is deze 35 honderdste mm waarde (bijna) hetzelfde. Dit geeft aan dat de spiegel al aardig sferisch hol is geworden. De afwijking is minder dan één honderdste mm en we zitten erg dicht in de buurt van de gewenste brandpuntsafstand, het uitdiepen van deze spiegel is dus klaar. We gaan hem nu glad maken. Dit gebeurt in deze eerste fase (nog steeds het slijpen) met een fijner Carborundum.

            Robert.
            10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

            Commentaar


              #7
              De slijpton wordt weer klaargemaakt. We gaan verder met een wat fijner Siliciumcarbide korrel 180 (Carborundum K180).

              Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_122911973.jpg Views:	1 Size:	294.8 KB ID:	1398736

              Uitdiepen is niet verder nodig. De slag wordt center-over-center (COC), Mirror-on top (MOT), waarbij we de spiegel 1/3 deel van zijn radius over de rand laten hangen om deze goed sferisch en gladder te maken. De getekende cirkel helpt om dit overhangen goed in te schatten op de tegeltool. We draaien weer iedere 6 slagen een stukje rond de ton. De blank wordt ook een stukje tegen de draairichting in gedraaid na iedere 6 slagen. Op deze manier werken we in alle richtingen evenveel maken we de spiegel zo gelijkmatig mogelijk sferisch. De tool draaien we nu ieder kwartier een stukje op de ton om astigmatisme door de tool te voorkomen.

              Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_125058067.jpg Views:	1 Size:	215.6 KB ID:	1398737

              Dit wat fijnere K180 slijppoeder verdeelt zich goed, hoeft minder glas te verwerken, breekt minder snel in kleinere stukken en blijft langer effectief dan de bij het uitdiepen gebruikte grove K80. Waar het uitdiepen nog jampotjes Carborundum K80 koste, gaat het hier om een paar theelepels K180.
              Hier hoeft veel minder vaak slijppoeder of water bijgevoegd te worden dan bij het uitdiepen. De wat kortere COC slag verplaatst ook minder slijpmiddel naast de tool, maar ook hier werkt wel glasslijpsel en slijppoeder over de rand (zie foto boven), af en toe wel weer wat bij strooien en nat sproeien dus.

              Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_125110243.jpg Views:	1 Size:	199.3 KB ID:	1398738

              Een half uur COC MOT slijpen met K180 Carborundum.

              Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_122458613.jpg Views:	1 Size:	375.6 KB ID:	1398740

              De tegeltool goed schoon borstelen (slijpmiddel goed uit de randjes en luchtbelgaatjes van de gegoten gipstool halen). Dit af en toe doen tijdens het slijpen om vervuiling en krassen te voorkomen (ik doe het 1x per half uur), maar uiteraard ook altijd voor een wissel naar een fijner slijppoeder.

              Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_130127226.jpg Views:	1 Size:	188.8 KB ID:	1398739

              De spiegel eveneens goed schoonspoelen. Ik maak eerst mijn handen schoon en gebruik een drupje afwasmiddel. Dit verwijdert makkelijk met vlakke vingers en lichte aanraking van het spiegeloppervlak alle slijpmiddelresten. Bij de spiegel gebruik ik uiteraard geen borstel en ik werk voorzichtig onder wat continu stromend water. De spiegel kan daarna voorzichtig droog gedept worden met een sterk absorberend microvezel doekje.

              Met de 10x vergrotende loep wordt dan gekeken of er nog diepere putjes van het vorige grovere slijpmiddel of misschien krassen aanwezig zijn. In mijn geval zag ik hierboven op de rand echter weer sporen van de frees, deze bleken toch nog wat dieper. We gaan met de tool boven (Tool-on-top, TOT) werken om meer van de rand weg te slijpen met korrel 180.

              Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_132743812_BURST000_COVER_TOP.jpg Views:	1 Size:	205.7 KB ID:	1398741

              Dezelfde COC slagen maar nu met de tegeltool 1/3 deel van zijn radius over de spiegel hangend (TOT). Op deze manier maak je de spiegel minder diep, ofwel de brandpuntsafstand weer wat groter. Bij korrel 180 gaat dit niet meer zo snel, maar ik werk wel wat meer op de rand van de spiegel, waar nog de hardnekkige freessporen zitten.

              Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_132741237.jpg Views:	1 Size:	231.8 KB ID:	1398742

              Ik wissel deze COC TOT slagen na een paar rondes rond de ton af met rondes waarbij ik de tegeltool weer op de ton leg (MOT). Op deze manier beïnvloed ik de brandpuntsafstand niet te veel (TOT maakt de spiegel ondieper en MOT maakt de spiegel dieper). Wel is het erg belangrijk om deze vrij dunne blank vaker gedraaid wordt op het matje op de ton, als je met de tegeltool boven werkt. Na ieder rondje rond de ton de spiegel iets verdraaien op de ton om astigmatisme te voorkomen.

              Hier gaan we weer een drie kwartier mee door om de freessporen op de rand kwijt te raken.

              Robert
              Last bewerkt door rweust; 26-11-18, 20:56.
              10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

              Commentaar


                #8
                Nu we bijna 1,5 uur met korrel 180 de spiegel gladder geslepen hebben, maken we alles goed schoon en controleren of de sfeer en brandpuntsafstand nog goed zijn.

                Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_140602977.jpg Views:	1 Size:	199.4 KB ID:	1398745

                Dit blijkt prima. De sferometer geeft overal 0.657 aan, zowel aan de rand als in het midden, wat dus goed overeenkomt met de gewenste 1500 mm brandpuntsafstand.

                Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_140612121.jpg Views:	1 Size:	415.0 KB ID:	1398747

                In de loep valt ook niet veel te zien aan krassen of putjes en de freessporen lijken weg. We gaan door met slijpen met Siliciumcarbide korrel 400.

                Als je fijner gaat met de korrel, altijd alles schoonmaken. Niet alleen heel goed de tool borstelen en de spiegel reinigen, maar ook alle poetsdoekjes vervangen door schone, de werktafel even afnemen en de zak over de ton vervangen door een schone zak. Let er ook op dat er geen grover slijpmiddel achterblijft op je spuitflesje, scheplepeltje, e.d. Inspecteer op dit soort momenten ook altijd even de randen van de tegeltool, het kan zijn dat er iets scherper geworden is, waardoor kans op uitbreken van hele kleine stukjes en mogelijkheid op diepere krassen toeneemt. Mocht de rand te scherp worden, werk de rand van de tool dan weer even bij met de grove slijpsteen.

                Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_142132608.jpg Views:	1 Size:	1.46 MB ID:	1398746

                Dit fijne K400 poeder Carborundum emulgeren we in een spuitflesje water. Een paar theelepels in een 1/4 L is genoeg, even flink schudden voor het opspuiten en het verdeelt heel makkelijk op tool of spiegel.

                Click image for larger version  Name:	IMG_20181027_142055699.jpg Views:	1 Size:	1.39 MB ID:	1398748

                Dit is al een vrij fijn slijppoeder. Je ziet het amper meer, je voelt het amper meer, maar je hoort het nog wel slijpen. Ook bij het verwijderen van je blank zie je weldegelijk glasslijpsel en slijppoeder op je tool. Het komt ook nog wat over de rand (zie foto boven).

                We gaan weer COC MOT slijpen. Dit gladslijpen met korrel 400 vanuit korrel 180 duurt meestal wel een uur. De cursusmiddag is al bijna weer voorbij.

                Helaas bleek met de loep op deze steeds gladder wordende spiegel, dat er toch nog putjes bij de rand zaten die te diep bleken om met korrel 400 weg te halen. Ik ben dus weer teruggegaan naar afwisselend MOT en TOT slijpen met het grovere Carborundum K180 om toch deze rand nog wat beter te krijgen. De randen van deze blank vragen nog wat extra werk. Dit wordt komende zaterdag verder vervolgd.

                Robert.
                Last bewerkt door rweust; 26-11-18, 16:05.
                10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

                Commentaar


                  #9
                  Vandaag de vierde cursusmiddag, verder met de spiegel in Almere. Het begint met een lastig incident, een stroomstoring en er komt geen water uit de kraan. Stroom is er gelukkig vrij snel weer, water echter niet. Er worden snel flessen gehaald bij de supermarkt.

                  Click image for larger version  Name:	IMG_20181103_134915845.jpg Views:	2 Size:	343.4 KB ID:	1399558

                  Paraboliseren wil nog wel met wat water en Ceriumoxide uit een flesje, en sprayen gaat ook nog wel, maar krijg je zonder kraanwater de spiegel en tegeltool goed schoon, als je van grof naar fijn slijppoeder gaat?

                  Normaal spoel je de spiegel goed af in ruim, niet te koud water, ik gebruik zelfs vaak ook een drupje afwasmiddel om ook de waas aan glasslijpsel en fijn gebroken slijppoeder kwijt te raken. De tegeltool wordt met een afwasborstel goed afgeschrobd onder ruim stromend water. Afwachten hoe dit gaat met het weinige water uit een fles.

                  Ik moet nog wat diepere putjes uit de rand van de spiegel halen, waarschijnlijk nog wat resten van de freessporen die er aan de rand te diep zaten. Het lijkt er op dat bij het net raken van de CNC frees op het glasoppervlak, hier bij de rand, wat diepere stukjes glas zijn losgebroken. Ze vielen vorige keer met het loepje pas op toen ik al met korrel 400 begonnen was. Jammer, maar ik kan ze niet laten zitten. Ik heb besloten om zelfs even helemaal terug te gaan naar grof Carborundum korrel 80.

                  Click image for larger version  Name:	IMG_20181103_144025176.jpg Views:	1 Size:	398.3 KB ID:	1399559

                  Een kwartiertje wat meer op de rand werken met korrel 80, Tool-on-top en center-over-center slag, zoals in voorgaande post al beschreven. Daarna een kwartiertje weer gewoon Mirror-on-top om de brandpuntsafstand weer terug te brengen naar de gewenste 1500 mm.

                  Nu de boel goed schoonmaken met flessenwater en een hoop extra doekjes om handen, gereedschap en werkplek schoon genoeg te houden. Dit lukt gelukkig redelijk, met wat extra aandacht en hulp van een langzaam water schenkende medecursist. Zo op het oog zijn spiegel en tool schoon genoeg om naar poeder 180 te gaan.

                  Click image for larger version  Name:	IMG_20181103_134921720.jpg Views:	1 Size:	413.2 KB ID:	1399560

                  We gaan door met slijpen met poeder 180, MOT, COC en met een gewichtje van 2,5 kg er op. We controleren met de loep of de putjes in de rand al verdwijnen. Na ruim twee uur komt er gelukkig weer water uit de kraan en kost het schoonmaken om met de loep de rand van de spiegel te controleren minder tijd. Ik heb ruim twee flessen verbruikt.

                  Click image for larger version  Name:	IMG_20181103_152735329.jpg Views:	1 Size:	1.24 MB ID:	1399557

                  Hierna nog een uurtje door en dan zit de cursus er al weer op. De brandpuntsafstand is iets verlopen naar 1479 mm. Ik heb door de tijdelijk wat omslachtige schoonmaakmethode niet te veel met de sferometer kunnen controleren. Maar dit kleine verloop is niet erg en hoeft niet gecorrigeerd te worden, we houden vanaf nu de spiegel boven (MOT).

                  De putjes zijn wel bijna weg. Nog een uurtje door volgende cursus met Carborundum K180, schat ook Jan. Het verder uitdiepen en kwijt raken van de freessporen kost me wel wat tijd, uitdiepen totaal bijna 12 uur met slijppoeder korrel 80 en het verwijderen van de freessporen en putjes ook ruim 4 uur op korrel 180 tot nu toe, maar dit staat nog niet in verhouding tot de tijd wat volledig handmatig f/4.5 uitdiepen van een vlakke (niet uitgediepte) 335 mm blank had gekost.

                  Volgende week is er geen cursus in Almere. Jan gaat naar de Deepsky dag van Mira voor een presentatie. Hij heeft ons dit allemaal netjes gemaild, maar helaas ziet mijn vrouw deze mails ook. Ze heeft dus al een 6 m3 containerbak besteld, zodat ik volgend weekend "fijn" 2 dagen de tijd heb om de garage, schuur en de zolder op te ruimen. Ik denk dat ik maar eens een Whatsapp groep aanmaak voor deze spiegel slijpcursus.

                  Robert.
                  Voeg bestanden toe
                  Last bewerkt door rweust; 26-11-18, 16:14.
                  10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

                  Commentaar


                    #10
                    Mooi verslag tot u toe!
                    Bedankt voor het delen
                    Bram
                    ATM - De weg naar het resultaat is het mooiste

                    Commentaar


                      #11
                      Dank jullie wel voor de reacties.

                      Gisteren de vijfde slijpcursusmiddag in Almere. Ik ben vorige keer geëindigd met het uitslijpen van de spiegel met Carborundum korrel 180 om nog wat randbeschadigingen (diepere putjes in het glas) weg te werken.

                      Click image for larger version  Name:	IMG_20181117_124941897.jpg Views:	1 Size:	158.3 KB ID:	1400950

                      Eerst een uur met Carborundum korrel 180 verder. De spiegel boven (MOT) dus de tool op de ton en een half uur rondjes maken op al eerder besproken manier. Nu zonder extra gewicht, we gaan de grove slijpstructuur van de 80 korrel er uit slijpen. De tool eerst goed schoonmaken, net als de spiegel.

                      Click image for larger version  Name:	IMG_20181117_123256389.jpg Views:	2 Size:	397.2 KB ID:	1400953

                      Na een half uur MOT slijpen de spiegel en tool opnieuw schoongemaakt, spiegel droog maken en de sferometer er weer op. We gaan, ondanks de korrel 180, toch wat te diep. De spiegel wordt te snel, de brandpuntsafstand korter dan de beoogde 1500 mm. Nog een ruim half uur door met Tool-on-top dus. We maken de spiegel dan minder diep en werken ook wat meer op de rand, wat goed is, omdat daar juist de beschadigingen nog zitten.

                      Click image for larger version  Name:	IMG_20181117_125304292_BURST000_COVER_TOP.jpg Views:	2 Size:	271.4 KB ID:	1400954

                      Bij het TOT slijpen, hier met korrel 180, is het belangrijk de blank op de ton zeer regelmatig te draaien. Deze is dun en dit voorkomt astigmatisme beter. Weer COC slagen maken met 1/3 radius over de rand.

                      Click image for larger version  Name:	IMG_20181117_125414704_BURST000_COVER.jpg Views:	1 Size:	332.5 KB ID:	1400955

                      Ook opletten dat je de boel rondom en op de bovenkant van de tool goed schoon houdt, het doekje is niet overbodig. Er valt makkelijk wat vuil op de uitgediepte spiegel en dit gaat er door de komvorm moeilijker tussenuit dan bij MOT slijpen. Dit is hier nog een vrij grove korrel, maar toch. Na nog ruim drie kwartier lijken de randbeschadigingen (kost veel tijd bij deze spiegel, waarschijnlijk ligt de oorzaak in wat dieper uitgebroken stukjes tijdens het uitfrezen) nu echt weg.

                      Click image for larger version  Name:	IMG_20181117_132937237.jpg Views:	1 Size:	384.3 KB ID:	1400956

                      We gaan door met korrel 400 slijppoeder. Dit maken we aan in water in een spuitflesje, slechts twee theelepels in 1/4 L en goed schudden voor opbrengen. Uiteraard hebben we de spiegel en tool heel goed schoongemaakt (tool met afwasborstel onder de kraan en spiegel met de hand onder de kraan en een drupje afwasmiddel onder de vingers). Ook een nieuwe vuilniszak over de ton, alle werkplekken afgenomen met een vochtig doekje en alle poetsdoekjes vervangen door nieuwe. Probeer echt te voorkomen dat ergens nog korreltjes slijppoeder K180 liggen.

                      Click image for larger version  Name:	IMG_20181117_133155528.jpg Views:	1 Size:	339.1 KB ID:	1400957

                      Dit Carborundum K400 is al waterdun, maar je hoort en voelt het nog steeds slijpen. Gewoon MOT en COC slijpen, ruim een uur met K400 voor we weer gaan controleren. Regelmatig wat slijpmiddel bij spuiten en de tool ook draaien op de ton.

                      Click image for larger version  Name:	IMG_20181117_151059678.jpg Views:	1 Size:	236.2 KB ID:	1400958

                      De sagitta is weer in de buurt van wat deze moet zijn. We zitten iets onder de beoogde 1500 mm brandpuntsafstand (1485 mm is exact een f/4.5). Wel zitten er nog wat putjes aan de rand, zo te zien met de 15x vergrotende loep, nog een uur verder met K400 slijpen en dan zit de cursusmiddag er al weer op.

                      Robert.
                      Voeg bestanden toe
                      Last bewerkt door rweust; 11-01-19, 11:03.
                      10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

                      Commentaar


                        #12
                        Vandaag de zesde cursusmiddag in Almere. Het bleek rustig, enkelen hadden andere bezigheden deze zaterdagmiddag en zich vandaag even afgemeld.

                        Click image for larger version  Name:	IMG_20181124_123721584_HDR.jpg Views:	1 Size:	348.3 KB ID:	1401636

                        Het kopje koffie moest ik even kwijt voor de foto, het dient hier niet als extra gewicht, oid.

                        De spiegel had nog steeds iets beschadigingen rondom ca. 1 cm uit de rand. Ze worden steeds kleiner en ondieper, maar zitten er nog wel (zichtbaar onder de 15x loep met strijklicht van een zaklampje). Eerst nog even door met Carborundum K400, waar ik vorige keer mee geëindigd was.

                        Eerst even een klein half uurtje met Mirror-on-top, 1/3 radius center-over-center slagen gewerkt om tool en spiegel weer perfect op elkaar in te slijpen. Daarna Tool-on-top door om de brandpuntsafstand niet te kort te maken (MOT wordt de spiegel anders te diep, te snel dus) en om meer aan de rand weg te slijpen waar de beschadigingen nog steeds zichtbaar zijn. De brandpuntsafstand was al iets korter dan beoogd, dus we kunnen goed TOT door slijpen met korrel 400.

                        Het blijkt (geheel volgens het advies van Jan) dat als je spiegel en tool omdraait bij de 1/3 radius COC slagen, je toch wel minimaal een half uur zo door moet gaan met korrel 400 voor de boel weer overal netjes sferisch wordt. De sferometer liet op verschillende plaatsen op de blank toch kleine (niet meer dan 0,005 mm) afwijkingen zien in het begin, na ongeveer een half uur is alles volgens de sferometer op alle posities weer goed sferisch.

                        Na bijna een uur TOT slijpen met korrel 400, zijn ook hier de randbeschadigingen weg. De brandpuntsafstand zit weer goed in de buurt van wat we willen bereiken.

                        Click image for larger version  Name:	IMG_20181124_134936781.jpg Views:	2 Size:	402.4 KB ID:	1401638

                        We kregen even bezoek van fransvanschaik . Dit was gezellig. Jan had een wat rustigere dag. Er waren een paar mensen minder, er was dus ook wat minder begeleiding bij meten en beoordelen nodig.

                        Ik ben weer door naar een fijner Carborundum korrel 800 gegaan met uitslijpen van de spiegel. Alles weer goed schoon gemaakt, vooral tool en spiegel, een nieuwe zak rond de ton en alle poets- en schoonmaakdoekjes vervangen door nieuwe.

                        Click image for larger version  Name:	IMG_20181124_151940585.jpg Views:	2 Size:	386.3 KB ID:	1401640

                        Dit fijne K800 slijppoeder weer een paar theelepels emulgeren in een spuitflesje water. Je ziet het bijna niet meer tussen spiegel en tool. We gaan nu door MOT, 1/3 radius COC slagen, zeker een uurtje met dit poeder. Uiteraard af en toe de tool op de ton draaien en ook de blank een stukje draaien op de tool na iedere serie COC slagen. Regelmatig ook even weer spoelen en nieuw slijppoeder opspuiten. Je hoort dit fijne slijppoeder overigens nog steeds zijn werk doen, al zie je het bijna niet meer.

                        Click image for larger version  Name:	IMG_20181124_152523116.jpg Views:	1 Size:	235.9 KB ID:	1401641

                        Nu gaat het eindelijk een beetje sneller. Een uurtje blijkt onder de loep voldoende om de ruwheid van het vorige, K400 slijpmiddel er goed uit te krijgen met dit Carborundum korrel 800. De sferometer geeft overal de goede diepte aan, brandpuntsafstand OK en alles zo goed mogelijk sferisch kunnen houden. Helaas zit de zesde cursusmiddag er al weer op.

                        Volgende week verder met fijnere korrels 1000 (misschien nog 1200) en hopelijk het maken van een pektool.

                        Robert..
                        Voeg bestanden toe
                        Last bewerkt door rweust; 27-11-18, 21:36.
                        10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

                        Commentaar


                          #13
                          Tussenstand:

                          De zesde cursusmiddag is voorbij, we zijn nu op de helft van de cursus en ik ben nog steeds aan het slijpen. Ik moet nog zeker een cursusmiddag met de fijnste korrels door en nog een polijst pektool maken. Daarna moet ik nog middagen lang polijsten en paraboliseren. Zo'n 13" f/4.5 spiegel maken in 12 middagen lijkt dus niet echt haalbaar. Dit was ook niet de verwachting, noch het doel.

                          Uiteraard heb ik wat pech gehad met het voorfrezen (mechanisch uitdiepen) van deze spiegel. De blank was in de machine losgekomen, maar de schade bleef beperkt tot kleine uitgeslagen scherfjes aan de zijkant, dus optisch niet hinderlijk. De frezer had dit netjes gemeld, maar is hier kennelijk wel van geschrokken en heeft zich vergist in de contour, want sagitta bleek echter slechts iets van 2 mm diep na het voorfrezen, ik heb dit tot 4,5 mm met de hand met korrel 80 moeten uitdiepen, wat bijna drie extra middagen heeft gekost. Verder bleek dit voorfrezen op de CNC machine ook nog wat beschadigingen dicht bij de rand in het oppervlak te hebben veroorzaakt. Diepe putjes die moeilijk weg te slijpen bleken, zeker aan de rand, waar je normaal met slijpen toch al niet veel weghaalt.

                          Deze beschadigingen ontstaan, verdenk ik, door in- en uittreden van de frees bij contouren op de CNC machine. Een snel draaiend, klein freesje begint hier aan de rand net vlak materiaal te raken en kan kennelijk stukjes glas vervelend diep uitbreken. Wegwerken van deze putjes heeft me ook lang slijpen met korrel 180 en zelfs 400 gekost, ook zeker twee extra middagen.


                          Maar dit is niet vergelijkbaar met handmatig uitdiepen van een niet voorgefreesde blank. Zoals we al gezien hebben in een eerdere post, zakt de sagitta met de tool en grof Carborundum slijpkorrel 80 ca. 0,2 mm per uur, koorde- en COC slagen afwisselend maken met extra gewicht er op. Een sagitta van 4,5 mm bereiken zou je dus al 24 uur slagen maken kosten. Reken hier nog ongeveer 8 uur bij voor spoelen, vervangen van slijpmiddel, korte rustpauzes, e.d. Volledig handmatig slijpend uitdiepen naar 4,5 mm diepte van zo'n 13" blank, zou mij alleen met korrel 80 dan al iets van 8 middagen gekost hebben.

                          Verder heb ik nog geen enkele kras of beschadiging in het spiegeloppervlak zelf veroorzaakt. Hier heb ik tot nu toe dus geluk gehad. Een mede-cursist had hier weer pech bij korrel 800 en moest daardoor deels weer opnieuw beginnen met korrel 180 om een vervelende kras weg te slijpen. Dit koste hem ook meer dan 2 middagen extra aan zijn 12" spiegel.

                          Goed de tijd nemen en bereid zijn om weer opnieuw te beginnen bij wat tegenslag hoort er echt bij, als je een spiegel maakt. Zeker niet er bij voorbaat van uit gaan dat je dit allemaal wel in 12 middagen redt. Bij spiegels slijpen (zeker van deze grootte en snelheid) gebeurt altijd wel iets, wat meer tijd vergt dan voorzien. Tegelwijsheidje over geduld (of is het onverschilligheid ?)....

                          Click image for larger version  Name:	wtf.jpg Views:	1 Size:	42.3 KB ID:	1401869


                          Robert.
                          Last bewerkt door rweust; 11-01-19, 11:04.
                          10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

                          Commentaar


                            #14
                            Vandaag de zevende cursusmiddag. Ik ben nog aan het slijpen met deze 13" f/4.5 spiegel. Velen zijn aan het parabolisen aan een vorig jaar geslepen spiegel. Hier op de foto, naast Jan: Herman, Michael en Martijn, allemaal zeer geconcentreerd hiermee bezig. Één mede-cursist, Roef, was vandaag hiermee klaar. De laatste FigureXP resultaten gaven bij hem een zeer goede spiegel aan.

                            Click image for larger version  Name:	IMG_20181201_123918430.jpg Views:	1 Size:	364.8 KB ID:	1402155

                            Mijn spiegel (op de voorgrond) wordt nog even een ruim kwartiertje 1/3 radius COC MOT met korrel 800 ingeslepen op de tool. Het is verstandig om altijd even te beginnen met het slijppoeder en korrelgrootte waar je vorige keer mee geëindigd bent. Tool en blank zijn daarna weer optimaal op elkaar ingeslepen, voor je naar een fijner slijppoeder overgaat.

                            Hierna alles schoon maken: spiegel (afspoelen in stromend water met een minimaal drupje afwasmiddel onder de vingers), tool (schoon borstelen onder de kraan), nieuwe zak over de ton, nieuwe doekjes, werkplek goed schoonmaken en een nieuw, schoon flesje voor het slijpmiddel. Zorg er voor dat je niet te koud of te warm water gebruikt bij tool en spiegel afspoelen, ze moeten allebei goed de ruimtetemperatuur houden.

                            Click image for larger version  Name:	IMG_20181201_140143883.jpg Views:	1 Size:	326.3 KB ID:	1402157

                            Ik ben nu over op Carborundum korrel 1000. Dit is al heel fijn slijppoeder. Ik doe er één drupje afwasmiddel bij in het spuitflesje. De tool loopt dan wat beter en het slijppoeder verdeelt zich mooi. Een uur lang 1/3 radius, center-over-center slagen maken, Mirror-on top. Regelmatig de tool draaien op de ton (astigmatisme voorkomen) en ook een twee keer de tool en blank even afspoelen onder de kraan. Alles lijkt goed te gaan tot de laatste controle met de loep na een uurtje.

                            Click image for larger version  Name:	IMG_20181201_141358029_BURST000_COVER_TOP.jpg Views:	1 Size:	147.3 KB ID:	1402156

                            Verdorie, toch een krasje! Ik had natuurlijk de opmerking dat ik nog geen krassen had veroorzaakt niet moeten plaatsen in de vorige post. Dit was de goden verzoeken. Ik heb toen ik in het vlakglas werkzaam was veel krassen gezien, dit is een kleintje, hij is niet diep (zeker niet voelbaar met de nagel) en we hebben hem op tijd in de gaten. Opnieuw tool en blank goed schoonmaken en spoelen, alles nalopen en weer nieuwe doekjes pakken. Ik had al een ander, schoon bidon flesje gepakt (vers thuis uit de vaatwasser) voor aanmaak van het korrel 1000 slijpmiddel en was er redelijk zeker van dat het slijpmiddel schoon was.

                            Jan en ik twijfelen. Wegpoetsen van zo'n ondiepe kras is in vlakglas wel te doen, zelfs met een fijn polijstmiddel, als Ceriumoxide, is dit binnen een uurtje vaak gepiept. Alleen werk je bij een kras in vlakglas lokaal met druk en viltdoekjes, hoef je niet zo op vorm van het oppervlak te letten en heb je niet een heel spiegeloppervlak om tegelijk op in te slijpen met een tool. Jan geeft aan dat terug naar korrel 800 zijn voorkeur zou hebben. Ik heb nog een ruim uur over deze middag en besluit om gewoon even door te gaan met tool en korrel 1000 om te proberen deze kras weg te krijgen. Een dik halfhuur slijpen met korrel 800, opnieuw alles schoonmaken en de ruwheid van korrel 800 er weer opnieuw uitslijpen zou immers ook zeker 2 uur extra kosten.

                            Aan het eind van de middag is de kras gelukkig al flink verminderd. Hij is korter geworden, over de lengte zijn met de loep al stukken te zien waar de kras weg is en hij is met het blote oog al niet echt meer zichtbaar. Dit gaat goed komen, maar wel volgende cursusmiddag, deze middag is al weer voorbij. Dan gaan we hopelijk ook de pektool maken voor de tweede fase van het spiegelproces: het polijsten.

                            Robert.
                            Last bewerkt door rweust; 02-12-18, 14:12.
                            10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

                            Commentaar


                              #15
                              Afgelopen zaterdag was de achtste cursusmiddag voor het slijpen van deze spiegel in Almere. Ik heb nog een krasje weg te werken van de vorige keer, maar dit kan mooi terwijl de gipsbodem voor de pektool droogt. We gaan dus eerst de gipsbodem gieten.

                              Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: IMG_20181208_120622388.jpg views: 2 grootte: 386,3 KB id: 1402822

                              Jan gebruikt hiervoor een tandartsgips, normaal dient dit om een pasmodel of de mal voor protheses te maken. Via de sterrenwacht haalt Jan dit bij de groothandel. Het expandeert niet veel (+0,1%), hardt vrij snel uit, is na uitharden waterbestendig en is veel steviger. Dit "stone" modelvervaardiging klasse IV gips is er in verschillende kleuren en kan na het uitharden o.a. met slijptolletjes bewerkt worden tot een mooi glad model. Hier is dat niet nodig voor de pektool, maar dat het een harde, sterke en watervaste gipsbodem wordt, is natuurlijk wel essentieel bij nauwkeurig polijst- en paraboliseerwerk straks.

                              Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: IMG_20181208_120125388.jpg views: 1 grootte: 335,0 KB id: 1402823

                              De spiegel ligt op een gevouwen plastic zak, er is een velletje polyetheen over het oppervlak gespannen en deze 330 mm spiegel bleek te groot voor Jan zijn taart springvorm, dus heb ik een kartonnen rand om de spiegel getaped.

                              Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: IMG_20181208_120616368.jpg views: 1 grootte: 222,7 KB id: 1402824

                              Flink emmertje gips aanmaken.

                              Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: IMG_20181208_120714134.jpg views: 1 grootte: 277,5 KB id: 1402825

                              Gieten.

                              Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: IMG_20181208_120730445.jpg views: 1 grootte: 364,8 KB id: 1402826

                              Tot voldoende hoogte vullen. Normaal 1,5x tot 2x (bij dunne spiegels) de dikte van de blank, vooraf een streepje binnenin de vorm zetten in de vorm helpt hierbij goed.

                              Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: IMG_20181208_130448893.jpg views: 1 grootte: 304,1 KB id: 1402827

                              Na een uurtje uitharden kan het gips van de spiegel en uit de vorm. De gipstool is dan nog erg warm en het duurt nog wel anderhalf uur voor deze vorm aan de lucht voldoende is afgekoeld. De spiegel is ook warm geworden natuurlijk, maar deze kan even in de gootsteen onder water sneller acclimatiseren.

                              Op dezelfde manier worden overigens ook de tegeltools gemaakt voor het slijpen. Er gaan dan 8 mm dikke glas-mozaïekmatjes op het polyetheen velletje op de mechanisch uitgediepte blank. Wij gaan hier volgende cursusmiddag verder met het gieten van de pek op deze gipsbodem. Ondertussen eerst nog een krasje wegwerken.

                              Klik op de afbeelding voor een grotere versie naam: IMG_20181208_154500177.jpg views: 1 grootte: 331,1 KB id: 1402828

                              Carborundum korrel 1000, opgelost in water over de tegeltool en MOT 1/3 radius COC slagen maken. Steeds fijner slijppoeder (hier K1000) betekent steeds rustiger de slagen maken.

                              Robert.
                              Voeg bestanden toe
                              Last bewerkt door rweust; 10-01-19, 19:56.
                              10" F5 GSO CT Newton, 11 cm F25 Kutter, 8" F5.7 Newton (in aanbouw), NEQ6 Pro Synscan en EQ5 Synscan.

                              Commentaar

                              Werken...
                              X