Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Collimatie triplet refractor

Samenvouwen
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Collimatie triplet refractor

    Hallo,

    Heeft iemand hier ervaring met het collimeren van een triplet refractor? Ik heb een 110mm F7 TMB triplet apo en deze is lichtelijk uit collimatie. De lenscel heeft drie rijen stelschroeven in de lengterichting die telkens 120 graden van elkaar verwijderd zijn. Ik zelf heb wel ervaring met het collimeren van newtons en schmidt-cassegrains, maar het collimeren van triplets is nieuw voor me. Op het internet is hier ook niet veel informatie over te vinden.

    Kortom, wie kan mij op weg helpen?

    Groet,

    Menno

    #2
    Een triplet heb ik nog niet onder handen gehad, een gewone achromaat wel. Daar heb je tweemaal 3 schroeven, n schroef is een "trek"schroef, de andere een "duw"schroef. Je moet dan de "trek"schroef wat lossen, en dan kan je met de "duwschroef de objectiefcel wat bijregelen. De derde rij schroeven dienen vermoed ik om de objectieven in de cel te collimeren, dat is soms nodig als er er speling zit op de objectieven onderling, maar het is een echt monnikenwerk. Vr je echter aan dat objectief gaat vijzen, kan je beter eerst nagaan of je focusser wel goed uitgelijnd is. Dat kan je doen mbv een Chessire oculair. Je gaat als volgt te werk: Plaats de lenskap op het objectief en breng de Chessire in de oculairhouder. Let erop dat de schuine spiegel van de Chessire niet afgedekt wordt door de focusserbuis. Laat diffuus licht vallen op de Chessirespiegel en kijk door het kijkgaatje. Als alles goed zit ga je enkele concentrische ringen zien, met een scaduwplek in het midden. Wanneer alles niet mooi in het midden zit, is de kijker uit collimatie. Draai nu de focusser volledig in en uit. Wanneer het beeld van de ringen niet verandert, is de uitlijning van het objectief tov de kijkerbuis niet correct. Verandert het beeld wel verandert, dwz als de binnenste ring binnenin de buitenste ring van plaats verandert, is de focusser uit collimatie. Doe deze test zonder zenithprisma of ander hulpstuk in de oculairhouder. Als de collimatieprocedure afgerond is, herhaal dan de test met zenithprisma, wanneer het beeld vazn de ringen dan nog verandert, is uw prisma slecht uitgelijnd, het hangt er dan vanaf of uw prisma collimeerbaar is of niet.

    Commentaar


      #3
      Beschrijving van EricG klopt, ik ben alleen bang dat iets anders njiet klopt. Er wordt gesuggereerd dat je "tweemaal drie schroeven hebt". Dat is niet per definitie zo, dat is afhankelijk van het ontwerp van de lensvatting, niet van of het een achromaat, doublet, superapochromaat of triplet oid is.
      Dit is geen undersign.

      Commentaar


        #4
        @Eric - Dank je wel voor je uitgebreide antwoord. Ik was inderdaad al van plan om met een cheshire de uitlijning van mijn focuser te checken. Daarbij komt je 'handleiding' zeker van pas!

        Commentaar


          #5
          Menno, ik zou eerst proberen vast te stellen dat het daadwerkelijk aan het objectief en de daarin opgenomen lenzen ligt. Kijk naar de focusser bijvoorbeeld of de buis die daarin zit. Hebben die een tik gehad? Je zenithprisma of-spiegel? De klemschroefjes of compressieringen; duwen die de zaak scheef? Elk component in je optische systeem (keten) moet je uitsluiten, voordat ik aan de onderlinge positie van die lezen zou gaan sleutelen. Daar zijn namelijk oneindig veel mogelijkheden om het te verprutsen. En een klein beetje is genoeg en jij krijgt het niet meer goed. Persoonlijk zou ik, als ik alle andere oorzaken uitgesloten had, de lenscel naar TMB opsturen.

          Jo

          Commentaar


            #6
            Een andere manier om een refractor te collimeren is met een laser collimator. Die kun je ook zelf maken. Gebruik geen zenitprisma. De heengaande straal moet precies op het midden van de objectieflens uitkomen, dit kun je controleren door een wit papieren lenskapje te maken aan de dauwkapzijde, met een centrale cirkel op dit papier getekend van 1 cm. De lasterbeam moet precies in het midden staan van dit cirkeltje. Is dat niet het geval dan is je focusser niet goed uitgelijnd. Haal vervolgens het witte kapje weg. Nu moet de door de achterzijde van het objectief teruggekaatste beam weer precies goed op de lasercollimator vallen. Je kunt nu met de duw en trek schroeven de objectieflens van stand veranderen. Met deze stap zet je de lens precies haaks op de focusser en voila, de refractor is gecollimeerd.

            Bert
            Objectieven in huis met de maten: 22,30,35,44,50,56,65,70,80,88,100,127,150,200,250, 315 en 400mm

            Commentaar


              #7
              Origineel geplaatst door Bert Bogchelman
              Met deze stap zet je de lens precies haaks op de focusser en voila, de refractor is gecollimeerd.

              Bert
              De focusser moet ook naar het midden van de lens gericht zijn, hoor. Net zoals bij een Newt moet de oculairhouder as en de objectiefas gericht worden, dus in theorie kom je er met n enkele regeling niet, tenzij je wilt stertesten en er alleen voor zorgen dat beide assen in het brandvlak kruisen.

              Ja, bij goede buizen (en oculairhouders) *is* de oculairhouder goed gericht. Maar "assumption is the mother of all ************-ups". Bij een Skywatcher ED80 is dat al wat minder zeker voor je hier en daar wat vijsjes draait en/of alupapier op strategische plaatsen klemt.

              Mijn manier: met Howie Glatter lasercollimator (en open telescoop) of met kruisdraadzichttube de oculairhouderas richten (aan de kant van het oculair, en aan de andere kant met een scherm voor het objectief die het midden van het objectief aanduidt).

              dan met Cheshire (en dop op de buis) alle zwakke reflecties concentrisch maken door het objectief te richten.

              Dan heb je twee perfect overlappende assen.

              De terugstraal van een lasercollimator is alleen een goede indicator als die perfect het midden van het objectief raakt, anders induceer je een restfout aan de andere kant die een fraktie is van de fout in het richten van de oculairhouder (en voor observatie compenseren beide fouten mekaar NIET).

              Dat is in de praktijk erg moeilijk om nauwkeurig genoeg in te stellen, zelfs met een goede lasercollimator (laat staan een el cheapo Chinese lasercollimator die meestal zelf niet correct gecollimeerd is).
              Alexis Cousein -- "Number Six is feeling unmutual today". Zelfgemaakte 400mm f/4.46 op Tom O. platform; 250mm f/4.8 Alkaid; Skywatcher 130mm f/5 reflector; 60mm Lunt.

              Commentaar


                #8
                Ik heb van diverse kanten gehoord/gelezen dat het voor een refractor minder erg is als hij niet 100% gecollimeerd is dan voor bijv. een Newton dan wel SC.

                Komt dat omdat de oppervlaktes van de lenzen sferisch zijn, en de spiegel van een Newtontelescoop parabolisch?

                Groeten,
                Guus

                Commentaar


                  #9
                  Ik dacht juist weer dat een lenzenkijker (en zker een triplet=toch meestal van beter kwaliteit?) in principe nooit gecollimeerd hoefde te worden. Idem dito voor een SCT. Omdat dit alles een gesloten geheel is.

                  Maar nu ik hier steeds wijzer wordt, begin ik me af te vragen of die van mij wel goed is en waaraan ik dat dan het eerst zou moeten merken.

                  Commentaar


                    #10
                    Origineel geplaatst door GuusGilein
                    Ik heb van diverse kanten gehoord/gelezen dat het voor een refractor minder erg is als hij niet 100% gecollimeerd is dan voor bijv. een Newton dan wel SC.
                    Hangt van vele factoren af (o.a. van de f-verhouding van de kijkers in kwestie, of bij de SC van de primaire spiegel).

                    Een refractor behoudt in de regel zijn collimatie wel een pak beter.
                    Alexis Cousein -- "Number Six is feeling unmutual today". Zelfgemaakte 400mm f/4.46 op Tom O. platform; 250mm f/4.8 Alkaid; Skywatcher 130mm f/5 reflector; 60mm Lunt.

                    Commentaar


                      #11
                      Bij de meeste SCT's moet wel vaak gecollimeerd worden omdat de mechanische constructie erg licht is uitgevoerd. Kijk bv maar eens naar het dunne blikken wandje van een C8. De hoofdspiegel is voor focussing beweegbaar en de ophanging van de secundaire is ook vrij licht uitgevoerd.
                      Met al deze maatregelen hoeft de montering minder zwaar gewicht te dragen, hetgeen weer in een (lagere) prijs terugkomt. De prijs die de gebruiker betaalt is: regelmatige collimatie.
                      Het kan ook anders, zoals de Russische Tal k-serie. (Tal 150k 200k en 250k) Daarvan is de behuizing dermate robust, dat de kijker bijna niet uit collimatie te krijgen is door ruw mechanisch "handelen".
                      De prijs is een hoog gewicht en dus is er een zwaardere montering nodig.

                      Ook zijn de meeste refractorbuizen behoorlijk robust, zodat de optiek z'n collimatie behoudt. De noodzaak van herhaalde collimatie is dus een combinatie van min of meer ruwe beweging in combinatie met al dan niet lichte constructies.

                      Nu is het wel zo dat parabolische en hyperbolische oppervlakken (Newton ,SCT, Mewlon of RC spiegelkijkers) meer gevoelig zijn voor mis-collimatie, dat wil zeggen dat kleine fouten eerder zichtbaar zijn. Ook "snelle" optiek is gevoeliger voor mis-collimatie.

                      De opmerking van Alexis over de plaats van de focusser is terecht, maar ik ben er van uit gegaan dat de focusser WEL concentrisch in de buis zit, door slordige (chinese) productie en montage af fabriek hoeft dat natuurlijk niet zo te zijn. Een buis die af fabriek concentrisch is moet echter wel heel heftig gevallen zijn wil de focusser niet meer concentrisch op de optische as zitten. Ik denk eerder dat de focusser niet meer haaks in de buis zit. De buis zelf kan ook krom zijn, dan wordt collimatie wel heel lastig.

                      Laser collimators zijn makkelijk zelf te collimeren door de rond te draaien.
                      De stip in de verte mag dan NIET verplaatsen.

                      Bert
                      Objectieven in huis met de maten: 22,30,35,44,50,56,65,70,80,88,100,127,150,200,250, 315 en 400mm

                      Commentaar


                        #12
                        Origineel geplaatst door capella
                        (en zker een triplet=toch meestal van beter kwaliteit?)
                        Een triplet is duurder en heeft meestal minder last van kleurfouten - de aberraties inherent aan het ontwerp (voor kleuren ver van groen) zijn kleiner.

                        Dat staat los van de kwaliteit, nl. de mate waarin afwerkingsfouten het beeld nog benvloeden bovenop de aberraties inherent aan het ontwerp.

                        Als je enkel fouten op de golffront voor het voorwerp op de as beschouwt voor groen licht, dan heeft een triplet meestal een grotere fout - meer oppervlakken die moeten geslepen worden betekent doorgaans ook meer fouten. Maar weg van groen en weg van de as zijn de aberraties van een eenvoudige achromatische refractor meestal collossaal veel groter dan die veroorzaakt door de kleine schoonheidsfoutjes door imperfecties in de lenzen...
                        Alexis Cousein -- "Number Six is feeling unmutual today". Zelfgemaakte 400mm f/4.46 op Tom O. platform; 250mm f/4.8 Alkaid; Skywatcher 130mm f/5 reflector; 60mm Lunt.

                        Commentaar


                          #13
                          Origineel geplaatst door Bert Bogchelman
                          De opmerking van Alexis over de plaats van de focusser is terecht, maar ik ben er van uit gegaan dat de focusser WEL concentrisch in de buis zit,
                          Een kleine muggenzifterij -- hij hoeft niet noodzakelijk concentrisch in de buis te zitten (als het objectief collimeerbaar is) -- wel naar het midden van het objectief gericht.

                          Ik denk eerder dat de focusser niet meer haaks in de buis zit.
                          Precies. Daar wringt het schoentje meestal - die Synta-oculairhouders zitten vaak met maar drie vijsjes vast en er is soms wat speling...losvijzen en terug vastvijzen (met een Glatter-laser om te zien wanneer de oculairhouderas correct gericht is) is meestal voldoende om dat euvel te verhelpen.

                          De buis zelf kan ook krom zijn, dan wordt collimatie wel heel lastig.
                          Klopt. Het nadeel van stabielere collimatie bij refractoren is dat de regelmogelijkheden meestal onbestaand of beperkt zijn. Een Newt met een deuk kan je meestal nog collimeren zonder dat je van de deuk iets merkt; bij een refractor is het vaak gewoon niet meer mogelijk correct te collimeren.

                          Andere grootste boosdoeners zijn spiegels van Cassegrains met beweegbare hoofdspiegels die niet goed in de cel zitten (of met een scheve cel), vooral door vijzen die ergens tegen aandrukken, en bij goedkope refractoren een objectiefcel wiens schroefdraad niet goed in de schroefdraad van de buis is geschroefd - heb ik zelf bij een ED80 gezien.
                          Alexis Cousein -- "Number Six is feeling unmutual today". Zelfgemaakte 400mm f/4.46 op Tom O. platform; 250mm f/4.8 Alkaid; Skywatcher 130mm f/5 reflector; 60mm Lunt.

                          Commentaar


                            #14
                            Tussen haakjes: probeer *nooit* de verschillende elementen van een triplet onderling te collimeren in het veld; de extreem kleine toleranties zijn zo dat het gewoon onmogelijk lukt; we spreken hier enkel over het collimeren van de hele cel ten opzichte van buis en oculairhouder.

                            Die cellen zelf moeten ontworpen zijn zodat de fabrieksinstellingen daarvan (van de elementen onderling en ten opzichte van de cel) niet *mogen* bewegen onder de meest extreme condities. Trouwens best een lastig karwei om te ontwerpen, die cellen.
                            Alexis Cousein -- "Number Six is feeling unmutual today". Zelfgemaakte 400mm f/4.46 op Tom O. platform; 250mm f/4.8 Alkaid; Skywatcher 130mm f/5 reflector; 60mm Lunt.

                            Commentaar


                              #15
                              Die cellen zelf moeten ontworpen zijn zodat de fabrieksinstellingen daarvan (van de elementen onderling en ten opzichte van de cel) niet *mogen* bewegen onder de meest extreme condities. Trouwens best een lastig karwei om te ontwerpen, die cellen.
                              Valt best mee als je een draai+freesbank hebt. In feite is het principe van een lensecell niet veel anders dan een ontwerp voor een spiegelbak alleen moet je met de onderlinge rotatie en beweging rekening houden.
                              Dit is geen undersign.

                              Commentaar

                              Werken...
                              X