Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Telescoopformules

Samenvouwen
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Telescoopformules

    Iedere doorwinterde amateur kent deze formules uiteraard, maar ik heb gezien dat hier vele beginnende waarnemers zitten, daarom achtte ik het nuttig om wat handige formules te posten ivm telescopen.

    Maximum bruikbare vergroting van een kijker = 2 X de objectiefdiameter.

    Minimum vergroting:
    Wanneer je bij het waarnemen nood hebt aan een groot beeldveld, of aan een helder beeld, zul je een lage vergroting moeten gebruiken. De lichtstraal die bij het oculair naar buiten treedt, noemen we de uittreepupil. Hoe lager de vergroting, hoe breder de uittreepupil. Wil je optimaal gebruik maken van jouw telescoop, dan dien je ervoor te zorgen dat de uittreepupil niet groter is dan de maximale doormeter van het oogpupil, teneinde lichtverlies te vermijden. Ook de minimale vergroting kun je op een eenvoudige manier bepalen:
    V min= Diameter objectief gedeeld door diameter oog.

    Voor kijkers met een centrale obstructie zoals Newtons en Schmidt–Cassegrain telescopen heeft het bepalen van de minimale vergroting nog een andere functie. Indien je bij dit soort kijkers een te lage vergroting gebruikt, zal de centrale obstructie in het beeld opgenomen worden, je kijkt dan a.h.w. tegen een ‘zwart gat’ aan.
    De optimale vergroting
    Vanaf een bepaalde vergroting toont een kijker alle details die in de opgevangen lichtbundel aanwezig zijn. Een hogere vergroting levert dan geen bijkomende details meer op. Dikwijls wordt de beeldkwaliteit dan terug slechter, het object wordt lichtzwakker, en toont zich minder scherp.
    Deze vergroting wordt dan ook de optimale vergroting genoemd. De optimale vergroting situeert zich tussen ½ D obj en D obj in mm uitgedrukt.

    Het scheidend vermogen (s)
    Hiermee bedoelt men het vermogen van een optisch instrument om nauw bij elkaar staande objecten of details van elkaar te onderscheiden. Het scheidend vermogen is afhankelijk van de grootte van het objectief. Een grotere telescoop heeft een groter scheidend vermogen dan een kleine. Zo zal bij het waarnemen van een nauwe dubbelster een grotere kijker twee afzonderlijke sterren tonen, daar waar een kijker met een klein objectief slechts één ster zal tonen. Het scheidend vermogen wordt uitgedrukt in boogseconden (“), dit is de hoekafstand die de scheiding tussen twee sterren mag hebben om kunnen gesplitst te worden in afzonderlijke componenten. Het scheidend vermogen kan berekend worden met een eenvoudige formule:
    S = 11,6 / D
    Hierin staat S voor scheidend vermogen, uitgedrukt in boogseconden (“) en is D gelijk aan de objectiefdoormeter uitgedrukt in cm.

    De grensmagnitude
    Ieder instrument heeft zijn limieten. De grensmagnitude bepaalt welke helderheid van een ster nog waarneembaar is door een telescoop. Deze waarde is ook weer afhankelijk van de doormeter van de lens of spiegel. Wanneer je ervan uitgaat dat voor het ongewapende oog, in goede omstandigheden, een ster van magnitude 6 nog haalbaar is, betekent dit dat de limiet, de grensmagnitude voor het ongewapende oog magnitude 6 is. Nu je dit weet, kun je berekenen waar de limiet ligt voor je kijker. Je maakt daarvoor gebruik van de formule:
    mg = 6 + 5 x log D
    Waarin mg staat voor de te bepalen grensmagnitude, en D voor de diameter van het objectief in cm uitgedrukt. Uiteraard betreft het hier ook weer een theoretische waarde, die beïnvloed wordt door de waarnemingsomstandigheden, de kwaliteit van de gebruikte optiek, en het gezichtsvermogen van de waarnemer.

    De openingsverhouding
    Onder openingsverhouding verstaat men de verhouding van het objectief t.o.v. de brandpuntsafstand. De openingsverhouding van bv een 80 mm kijkertje met een brandpuntsafstand van 900 mm bedraagt 80 / 900 = 1 / 11,25 afgerond: 1/11.
    Dit wordt dan aangeduid als f / 11. Houd er rekening mee dat hoe groter de openingsverhouding is, hoe kleiner het getal is, net als bij het diafragma van een fototoestel.

    De vergroting die je krijgt door het gebruik van een bepaald oculair is te berekenen door dit eenvoudige formuletje:
    Brandpuntsafstand kijker / brandpuntsafstand oculair.

    Het schijnbare en werkelijke beeldveld
    Met schijnbare beeldveld wordt de hoekdiameter van de lichtcirkel die het oog waarneemt bedoeld. De meeste oculairs hebben een schijnbaar beeldveld tussen de 45°en 55°, gewoonlijk is dit vermeld bij de specificaties.
    Het werkelijke beeldveld is de doormeter van het stukje hemel dat in het oculair zichtbaar is, als het op de telescoop gemonteerd is. Het is afhankelijk van de vergroting die door de combinatie van de telescoop met het oculair wordt bereikt. Het werkelijke beeldveld is te berekenen met een eenvoudige formule:
    Werkelijke beeldveld = schijnbaar beeldveld / vergroting


    Hopelijk hebben jullie er wat aan.

    #2
    Dat is handig! Misschien wil je het ook op de Astrowiki plaatsen? Dan is het altijd gemakkelijk en snel terug te vinden voordat dit topic naar beneden zakt.
    Vuja De': the strange feeling you get that nothing has happened before.
    http://www.everyoneweb.com/demelzaramakers/

    Commentaar


      #3
      Origineel geplaatst door Demelza
      Dat is handig! Misschien wil je het ook op de Astrowiki plaatsen? Dan is het altijd gemakkelijk en snel terug te vinden voordat dit topic naar beneden zakt.
      Dat zou heel makkelijk zijn, alleen vind ik het nogal ingewikkeld om daar iets te plaatsen. Ben een beetje een computeranalfabeet. Maar als iemand het artikel wil copieren en daar plaatsen, ga je gang.

      Commentaar


        #4
        Geen probleem, dat wil ik wel voor je doen.
        Polarex D60 900mm/parallactisch statief + motor
        Sumerian Optics Propus (prototype) 10" F/4.7 (Protodob)
        Sumerian Optics Canopus 18" F/4.3 (Hyperdob)

        Commentaar


          #5
          Inmiddels gedaan. Het is hier tevinden. Ik heb het geplaatst onder Telescopen en verrekijkers > Uitleg telescopen > Theorie en ontwerp van telescopen.

          Her en der heb ik een kleine tekstuele verandering aangebracht en enkele aanvullingen. Graag je eventuele aanvullingen en commentaar. Ik zal ze graag voor je doorvoeren!
          Polarex D60 900mm/parallactisch statief + motor
          Sumerian Optics Propus (prototype) 10" F/4.7 (Protodob)
          Sumerian Optics Canopus 18" F/4.3 (Hyperdob)

          Commentaar


            #6
            Misschien ook handig om bij "Minimum vergroting" te vermelden dat de minimale "doormeter" (ik neem aan dat je diameter bedoeld) van je pupil afhankelijk is van je leeftijd, als je nog jong bent bedraagt die ca. maximaal 7 mm terwijl als je oude wordt (> 40) maximaal 5 mm bedraagt. Dit meende ik althans eens ergens gelezen te hebben.

            Commentaar


              #7
              Sterrenkjker, aanvulling klopt. Overigens, dit neemt nog verder af. Na je 40e neemt dit ongeveer gemiddeld af met 1mm per 10 jaar.
              Dit is geen undersign.

              Commentaar


                #8
                Bedankt, suggesties zijn inmiddels verwerkt.
                Polarex D60 900mm/parallactisch statief + motor
                Sumerian Optics Propus (prototype) 10" F/4.7 (Protodob)
                Sumerian Optics Canopus 18" F/4.3 (Hyperdob)

                Commentaar


                  #9
                  Met schijnbare beeldveld wordt de hoekdiameter van de lichtcirkel die het oog waarneemt bedoeld. De meeste oculairs hebben een schijnbaar beeldveld tussen de 45°en 55°, gewoonlijk is dit vermeld bij de specificaties.
                  ik vraag me heel sterk af of we dit niet beter kunnen definieren. Als ik me niet vergis kan je het beter definieren als de tophoek van de uittredende lichtkegel uit het oculair. Immers "hoekdiameter" is wel een heel vaag begrip. Ik zal wel even in mijn boeken morgen (heb dan weer de bechikking over mijn boekjes) kijken of ik niet een betere definiering kan vinden. Of heeft iemand anders Telescope Optics bij de hand?!
                  Dit is geen undersign.

                  Commentaar


                    #10
                    Mooi gedaan Erik! Daar kan voortaan mooi naar verwezen worden.

                    Origineel geplaatst door Yigal
                    Als ik me niet vergis kan je het beter definieren als de tophoek van de uittredende lichtkegel uit het oculair.
                    Dan vraag ik me af wie het nog snapt, ik niet in ieder geval

                    Commentaar


                      #11
                      Ik heb het nagekeken. Hoekdiameter is in Nederland niet zo'n gebruikelijk woord, maar in België wel. Persoonlijk vind ik de term juist genoeg om hier gebruikt te worden. Astrowiki moet tenslotte ook voor de niet wetenschappelijk geschoolde amateur leesbaar blijven.
                      Ik heb er echter natuurlijk geen enkel probleem mee als een onduidelijk begrip vervangen kan worden door een beter. Ik ben benieuwd wat EricG hiervan vind.
                      Polarex D60 900mm/parallactisch statief + motor
                      Sumerian Optics Propus (prototype) 10" F/4.7 (Protodob)
                      Sumerian Optics Canopus 18" F/4.3 (Hyperdob)

                      Commentaar


                        #12
                        Ik vind het fantastisch dat er zo goed meegedacht wordt. Het uitgangspunt is dat zelfs een 14 jarige zonder voorkennis moet begrijpen wat er bedoeld wordt. En als iemand een betere uitdrukking kent voor een begrip, mag hij dat altijd aanpassen.

                        Commentaar


                          #13
                          Origineel geplaatst door EricG
                          Ik vind het fantastisch dat er zo goed meegedacht wordt. Het uitgangspunt is dat zelfs een 14 jarige zonder voorkennis moet begrijpen wat er bedoeld wordt. En als iemand een betere uitdrukking kent voor een begrip, mag hij dat altijd aanpassen.
                          Zullen we alsjeblieft de correctheid laten prevaleren boven het principe "een 14jarige zonder vorkennis moet het kunnen begrijpen"? Niet uit arrogantie oid maar simpelweg omdat de meesten ouder zijn en omdat ik liever voor volledigheid ga.
                          Natuurlijk was de eerder door mij gegeven definitie niet jofel maar ja, ik had ook mijn literatuur niet bij de hand.
                          Dit is geen undersign.

                          Commentaar


                            #14
                            Origineel geplaatst door Yigal
                            Natuurlijk was de eerder door mij gegeven definitie niet jofel maar ja, ik had ook mijn literatuur niet bij de hand.
                            Wacht dan gewoon met iets posten, duik in je literatuur en probeer vervolgens eenvoudig te verwoorden wat je wil uitleggen. Kun je best en houdt het forum leerzaam EN leuk.
                            Origineel geplaatst door Yigal
                            Zullen we alsjeblieft de correctheid laten prevaleren boven het principe "een 14jarige zonder vorkennis moet het kunnen begrijpen"?
                            Ik zie niet waarom dit bij een onderwerp als dit zou moeten botsen. Zo ingewikkeld is het allemaal niet, laten we het alsjeblieft zo houden.
                            "Truss me, I'm solid." - Bouwe Dob

                            Commentaar


                              #15
                              Ik zie niet waarom dit bij een onderwerp als dit zou moeten botsen.
                              Sommige zaken kan je nu eenmaal niet definieren op het niveau van een 14jarige. Soms zul je wiskunde en/of plaatjes moeten gebruiken om te verduidelijken. ik weet dat het arrogant over komt maar je kan niet alles blijven vereenvoudigen tot 1+1=2. Het lijkt mij beter om een volledige en correcte definitie te geven op het niveau van een technicus en bij wijze van spreke de uitleg te geven tot op een 14 jarige. Het andere probleem wat je dan nl. krijgt is dat de definitie dan ondergeschikt wordt aan de uitleg en dat je om die reden onvolledigheden of onvolkomenheden krijgt. Als een wilekeurige amateur dan wat verder in zijn of haar hobby komt, heeft hij of zij een verkeerde en/of onvolledige definitie in zijn of haar hoofd zitten.
                              Om een voorbeeldje te geven: Zo kan ik best wat afdingen op de Raleigh limiet en dat het berust op een reeks arbitraire aannames. Als men andere aannames doet (andere golflengte, andere afstand tussen de bronnen etc) komt men ook op een andere limietwaarde waardoor men een hoger theoretisch scheidend vermogen kan halen. Op die manier krijg je de indruk dat de Raleigh limiet de maximale limiet van een telescoop is, hetgeen fysisch onjuist is.

                              Wacht dan gewoon met iets posten, duik in je literatuur en probeer vervolgens eenvoudig te verwoorden wat je wil uitleggen. Kun je best en houdt het forum leerzaam EN leuk.
                              Ik was idd te vroeg, een dagje, maar als ik had aangegeven dat die definitie niet jofel was, had men mij de wind van voren gegeven omdat men dan vond dat ik aan het afzeiken was. Ik gaf een alternatief die welliswaar ook niet goed was, maar hopelijk in ieder geval beter. Het probleem bij mij ligt erin dat ik hoekdiameter een met zichzelf contradictoire term vind. Iets is òf een diameter òf een hoek. Maar een hoek kan geen diameter zijn van een kegel als je me volgt.
                              Dit is geen undersign.

                              Commentaar

                              Werken...
                              X