Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Voordat je een binoviewer werkende hebt ...

Samenvouwen
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Toon
Alles wissen
nieuwe berichten

    Voordat je een binoviewer werkende hebt ...

    Al een tijd lang ben ik gefascineerd door het idee met twee ogen de nachtelijke hemel te bekijken. Vanaf het moment dat ik de sterrenkunde weer actief als hobby oppakte, nu zo’n jaar of zeven geleden, heb ik naast verschillende telescopen ook steeds verrekijkers gebruikt. Ik heb modellen van 8x40 tot 20x80 in bezit gehad en weer verkocht. De prettigste was geloof ik de Oberwerk 15x70: nog net voor korte perioden uit de losse hand te gebruiken en onwaarschijnlijk lichtsterk. Het is regelmatig voorgekomen dat M31 (Andromedanevel) in die 15x70 helderder en uitgebreider was dan in mijn 10” dobson! Maar ja, om in die dobson 15x te halen zou ik een 80mm oculair nodig hebben gehad met een uittredepupil van 17mm en daarmee de effectieve opening terug hebben gebracht tot 10 cm i.p.v. 10 inch! Verrekijkers zijn gewoon prima instrumenten voor lichtzwakke, uitgebreide objecten.
    Verrekijkers hebben daarnaast een moeilijk onder woorden te brengen voordeel. Doordat de vergroting gering is, de beeldoriëntatie klopt en je ook echt in de richting van je onderwerp kijkt ben je gevoelsmatig sterk in contact met je onderwerp. Waarnemen met een verrekijker blijft het dichtst in de buurt van de pure verwondering die bijna iedereen, sterrenkundig angehaucht of niet, voelt bij een donkere hemel vol flonkerende sterren.
    Helaas is het niet alles goud wat er blinkt …

    De nadelen van verrekijkers zijn, denk ik, bij iedereen wel bekend: beperkt tot lage vergrotingen, meestal alleen rechtdoorkijk en dus stijve nek of ingewikkelde constructie om in je ligstoel te kunnen kijken, geen eenvoudige mogelijkheid om filters toe te passen, .. Samen zorgen die nadelen ervoor dat de meeste mensen toch weer naar de telescoop grijpen. Niet dat er nou telescopen zonder nadelen bestaan, maar wel telescopen met iets minder nadelen. Blijft staan, dat een instrument met de eigenschappen van een telescoop en een verrekijker in de juiste mix bijeen gebracht grote voordelen zou kunnen hebben. Dat was en bleef mijn overtuiging, maar bij die overtuiging bleef het lange tijd. Natuurlijk, van tijd tot tijd keek ik likkebaardend naar de dubbel gemonteerde apo’s van Astromeccanica, maar die lagen (en liggen) dusdanig ver buiten mijn financiële bereik dat ik er zonder aankooprisico naar kan kijken.
    En toch liet de gedachte me niet los ……..

    …. en lag dus dicht onder de oppervlakte in een hinderlaag te wachten op het goede moment. Dat moment kwam, niet zo lang geleden, toen Nop in een korte boodschap liet weten dat zijn binoviewer bij nader inzien toch niet te koop was. Eenmaal voorzien van de juiste oculairen bleek die toch opeens beelden te leveren die erg de moeite waard te zijn. En dat met een apparaatje van een paar honderd euro dat je op iedere telescoop kunt schroeven. Natuurlijk had ik eerder van binoviewers gehoord, maar op de een of andere manier waren ze nooit een serieuze optie geweest, net zoals vreemdgaan alleen bij anderen voorkomt. Maar dat was nu dus opeens anders, de binoviewer dan …

    Daar moest ik meer van weten. En er valt veel over te weten, want heb je het over binoviewers, dan heb je het over randvoorwaarden, mitsen, maren en absolute onmogelijkheden. Sommige mensen kunnen überhaupt de twee beelden niet mengen, veel telescopen kunnen met een binoviewer niet scherpstellen zonder extra onderdeel (de zogenaamde lichtwegcorrector), je verliest de helft van de opening van je kijker doordat het licht over twee ogen moet worden verdeeld, je verliest sowieso licht in de prisma’s en de lenzen van de corrector, alleen de absolute topmodellen binoviewer kunnen overweg met oculairen met een groot beeldveld en met een binoviewer moet je ieder oculair dubbel aanschaffen. Genoeg reden om er maar meteen vanaf te zien?
    De voordelen zijn volgens de aanhangers minstens zo groot: het beeld lijkt groter dan het in werkelijkheid is, het helderheidverlies wordt door je hersenen weer gecompenseerd, je wordt bij kijken met twee ogen veel minder snel moe, het is meer ontspannen, de hersenen zijn bij tweeogig kijken beter in staat fijne details met weinig contrast waar te nemen en als klap op de vuurpijl kun je (vooral bij maan en planeten) een soort nep-3-D-effect waarnemen, waardoor je net als bij de Naglers het idee hebt zelf in de ruimte aanwezig te zijn.

    Als je gaat googlen (binoviewer, binoviewers, binocular viewer, binocular viewers, binoansatz, binoansatze, binokular ansatz, binokular ansatze, niet allemaal tegelijk) kom je veel enthousiaste verhalen tegen, waarvan ik vooral deze, deze en deze erg leerzaam vond en natuurlijk het binoviewerforum op Cloudy Nights.

    Hoe dan ook, ik wilde er een gaan proberen en hij moest het doen in mijn Megrez 80 II SD en in mijn omgebouwde 10”dobson. Die laatste was het gemakkelijkste: ik herinnerde mij dat ik met NewtWin al een keer had uitgerekend dat de vangspiegel behoorlijk oversized was voor mijn extreem laagbouwende focuser en daarom kon ik zonder lichtverlies gewoon de trusses tien centimeter inkorten en de bino zonder corrector gebruiken. Voor wie het nog niet precies had begrepen: de lichtweg in een bino is meestal zo’n 10-14 centimeter. Om te kunnen scherpstellen moet je de focuser dus diezelfde 10-14 cm verder naar binnen draaien. De meeste focusers kunnen dat niet. Twee oplossingen: 1) de buis inkorten of 2) de eerder genoemde corrector gebruiken. Die laatste zijn er weer in soorten en maten en lijken op een barlow: ze verlengen de brandpuntsafstand van het systeem en ze zorgen voor meer vergroting. Dat laatste heeft weer flinke gevolgen: vanwege de vignettering kom je al geen oculairen gebruiken met een langere brandpuntsafstand (in goedkopere bino’s tenminste) en dan wordt de vergroting ook nog eens omhoog gegooid door de corrector. In de dobson heb ik daar dus met een tweede setje (kortere) trusses allemaal geen last van. Bleef over de Megrez. Inmiddels was ik er (ook via dit forum) op geattendeerd dat bij Ganymedes een binoviewer van William Optics met corrector en twee 20mm 66° oculairen in de aanbieding was voor 219,- en dat leek mij wel wat: behoorlijk goeie recensies, eerste plaats in een groepstest van het Engelse BBC Sky at Night en dankzij de aanbiedingsprijs niet zo geschuffeld veel duurder dan in de onvolprezen US of A.

    Dus de kijker mee in de auto naar Amstelveen en proberen maar. Ik zal jullie de details besparen, maar het duurt even voordat je zoiets aan de praat hebt. Uiteindelijk lukt het me met behulp van een oud Vixen 1,25” zenitprisma om de lichtweg zo kort te krijgen dat ik kan scherpstellen met de bino. De corrector levert een vergrotingsfactor op van 1,6x dus de bijgeleverde 20mm oculairen geven een vergroting van 40x in de Megrez. Da’s nie verkeerd: zeker dubbel zoveel als de gemiddelde verrekijker en precies de optimale vergroting voor een 80mm opening. Zuiver mathematisch gezien (dus zonder rekening te houden met de vermeende compensatie in de hersenen) levert deze combinatie door het verdelen van het beschikbare licht over twee ogen een 40x56 kijker op. Een gelukje: ook mathematisch gezien blijft het scheidend vermogen gebaseerd op de 80mm opening. Maar je kijkt wel door een onwaarschijnlijke hoeveelheid glas.

    In de dobson had ik nu zonder corrector met de 20mm oculairen 62,5x vergroting en met corrector 100x. Dat is niet veel voor een opening van 250mm en niet veel voor maan en planeten, dus er moest een vergroting bijkomen. Dan zijn er twee mogelijkheden: andere oculairen of een andere corrector. Eén andere corrector heb ik al, want het lensdeel van mijn Meade #140 barlow kan eraf geschroefd en als corrector gebruikt op de bino. Die levert dan meteen factor 2,9x op en dus een vergroting van ongeveer 180x. Het is geen dedicated corrector en volgens Harry Siebert zou dat toch beter zijn (zie zijn onwaarschijnlijk rommelige website), maar goed, wie weet later. Bovendien werkt deze corrector alleen met de oorspronkelijke trusslengte, dus snel switchen zit er niet in. Grrrh.

    Ik zat alleen nog met al dat glas. Ik moest denken aan tests waarbij de oculairen met de minste elementen als beste uit de bus komen voor planeetwaarnemingen en aan het inmiddels befaamde 3,6mm Super oculair van Harro, dat zijn B/TMB’s verslaat op scherpte en contrast (dat wil zeggen, precies midden in het beeldveld). En toen verscheen op een Duits forum de melding dat Teleskop-Service het 10mm oculair uit diezelfde serie in de aanbieding had voor welgeteld 10 euro per stuk. Die heb ik nu dus ook in tweevoud. Het zijn trouwens oculairen van Skywatcher, drielenzig en afwisselend aangeduid als reversed kellners of als modified achromats, http://www.binoviewer.at heeft ze getest naast andere planetenoculairen en was aangenaam verrast.

    Het zaakje werkt. Zoals te verwachten viel is het weer de afgelopen dagen niet fantastisch geweest en echt donker wordt het ook al niet meer, maar gisteravond heb ik toch een tijdje zitten kijken. Boven de 45° was er niet veel te zien. Ik had graag M13, M3, M53, M92, enz. bekeken, want ook bolhopen moeten het tweeogig erg goed doen. Helaas, wolken en nog eens wolken, niet heel dik maar net te veel om iets te kunnen zien.
    Gelukkig waren daar laag boven de zuidelijke horizon ook nog de maan en Jupiter. Aan de maan was met het blote oog al goed te zien dat je hem bekeek door een dikke roodverkleurende soep, erg mooi als poëtisch beeld, iets minder als scherpte- en contrastkiller. Maar dan Jupiter, maar net iets hoger aan de hemel. Omdat de dobson vanaf mijn balkon niet zo laag kan mikken bekeek ik Jupiter met de Megrez bij 80x in de Superoculairen. WAUW, dat is mooi. Een klein bolletje, ja echt een bolletje, dat in de ruimte zweeft met zijn stipjes eromheen. Inderdaad, bij 80x door die soepwaren er niet veel kleine details te zien, maar wel veel meer dan ik had verwacht. Zo was er maar één band zichtbaar in plaats van de twee die ik ken van Jupiter (zie elders voor gelijksoortige waarnemingen van anderen). Dat belooft echt veel. Ik verheug me enorm op een heldere avond met Jupiter of Saturnus hoger aan de hemel en de dob in de aanslag. Copernicusweekend?
    Slechts een kleine rimpeling in de ruimtetijd

    #2
    Ik mis hier momenteel een applaus smilie! Wat een goed, lang geschreven en interessant artikel Eric, mijn oprechtte complimenten! Je verteld op een informatieve manier die zowel waarschuwend als ook verleidend werkt. Dat gezegd, te zien is ook dat je goed en druk in de weer bent geweest en ik hoop dat je snel de kans krijgt het zaakje in zijn volle glorie te testen. Ik neem graag een keer een kijkje.. Het liefst aankomend weekend al!
    "Wir sind Sternguckers und auch Fossil. Du?"
    - Roel & Steem, 2019

    Commentaar


      #3
      Lekker leesvoer inderdaad!
      Mijn ervaring met de binoviewer was in eerste instantie ronduit slecht. Ik had 2 oculairen van robtics erbij en die bleken het boeltje te verpesten. Daarna heb ik geexperimenteerd met 2 orion plossls van 32mm, en het hele boeltje was 1 grote zwarte vlek. Bovendien was het een crime om schep te stellen. Met de korte brandpuntsafstandkijker kreeg ik het zonder barlow niet in focus. Je hebt dan een topzware kijker met prisma, barlow en een verplichte vergroting.
      Uiteindelijk bleken 2 goedkope synta plossltjes van 25mm wonderen te doen. Met de bino had ik van Jupiter ineens een beter beeld dan met mijn peperdure Pentax XW 30mm. Mijn ervaring is ook dat ' anderen even door je kijker laten kijken' met een binoviewer niet werkt. Elk paar ogen is anders en niet iedereen kan er mee overweg.
      Door de nasmaak van het avontuur pak ik m niet zoveel, hij past ook niet in mijn koffertje. Ik heb m ooit te koop gezet, maar zie er toch vanaf, omdat ik weet dat je op sommige momenten (vandaag bij de zonnevlek bijvoorbeeld) geen beter beeld kunt krijgen dan met een bino!
      Dank voor je post Eric, ik haal m weer uit de mottenballen. Vandaag nog.
      30cm en 20cm Hofheim kofferdobsons | Polarex model 132 | Lunt LS50tha | Swarovski 12*50 EL

      Commentaar


        #4
        Goed verhaal zeg! Ik heb nu al twee jaar een bino (van Rob, en de oculairen = burgess 20 en 16 en robtics10 mm ook en die doen het prima!) , en met mijn C9,25 zie je zelfs met slechte seeing heel veel meer op de maan dan mono. In 2005 kon ik ook mijn marstekeningen dank zij de bino maken, op een of andere manier zie je gewoon veel meer. Bolhopen zijn trouwens prachtig met een bino, bv M13 en M92 (veel mooier dan M13) , en vergeet de orionnevel vooral niet. En open hopen idem.
        Kijk ook eens naar de sluiernevel, in combinatie met een OIII filter zie je driedimensionaal heel subtiele vezelstructuur in de sluier, erg mooi.
        Voor galaxies is het wat minder, want je verliest wel wat licht.
        Takahashi Mewlon 210, Kson 1026ED apo

        Commentaar


          #5
          Ja, de Sluier, ga ik gauw proberen!
          Slechts een kleine rimpeling in de ruimtetijd

          Commentaar

          Werken...
          X