Announcement

Collapse
No announcement yet.

Oculair voor planeten

Collapse
X
  • Filter
  • Time
  • Show
Clear All
new posts

    Oculair voor planeten

    Ik snap het nog niet helemaal. Ik heb een stel “handleidingen” gelezen op internet maar daarin wordt niet veel uitgelegd over mijn specifieke situatie.

    Het uiteindelijke doel is een oculair voor grote vergroting voor het bekijken van planeten. Lager dan 6 mm. Ik weet dat het dan lastiger wordt met minder gunstige atmosfeer condities maar dat zij zo.
    Op dit moment heb ik aan oculairs:
    vixen npl 30, 20 en 6 mm
    William Optics SWAN 20, 15 en 9 mm
    Goedkope merkloze plossl van 10 mm
    Goedkope 2x barlow

    Ik heb een snelle newton telescoop. 20cm f/4.5 dus 900cm brandpuntafstand.

    Nu mijn hyaat in kennis. Er wordt overal gesteld dat bij een snelle telescoop de oculair keuze gezocht moet worden bij de duurdere modellen die meer corrigeren. Maar waarom?
    Komt het omdat bij een snelle telescoop de spiegel een diepere holling (bij gebrek aan een betere/juiste term) heeft? Maar hoe zit dat dan?

    Verder is het natuurlijk mogelijk een barlow te gebruiken maar ik vind dat tegenstrijdig. Als ik met een fototoestel een teleconvertor gebruik dan wordt het beeld er niet beter op. Maar een barlow corrigeert fouten / afwijkingen van een oculair?

    Dus waar kom ik dan uiteindelijk uit met geschikte oculairs?

    #2
    "Snel" betekent: een grote spiegel in verhouding tot de brandpuntafstand. De invloed hiervan op het beeld bekijk ik altijd zo: de verhouding tussen opening en brandpunt bepaalt direct de vorm van de door de spiegel teruggekaatste bundel; een trage spiegel (bijvoorbeeld f/10) geeft een langwerpige, "spitse" kegel, bij een snelle spiegel (bijv. jou f/4.5) is dit een veel stompere kegel. De hoek waaronder licht stralen het oculair binnenkomen is dus bij een snelle spiegel veel meer verschillend. Het is niet eenvoudig om van die sterk verschillende invallende stralen een goed beeld te vormen, hiervoor heb je een complexer ontwerp nodig. Of dus een barlow, die van de snelle spiegel effectief weer een langzame spiegel maakt. Dit principe wordt trouwens ook in de complexe ocualir ontwerpen gebruikt, meestal is de eerste lensgroep vanaf de telescoop gezien een negatieve groep, een soort ingebouwde barlow dus.

    Bij een objectief op een camera liggen een paar zaken wat anders. Vaak zijn die objectieven nog een stuk "sneller", vaak zijn ze f/2.8 of zelfs nog lichtsterker. Daarnaast zijn ze veel complexer opgebouwd dan een telescoop, er zitten allerlei extra lensdelen tbv. autofocus of zoom. Niet voor niets zijn vaak de zg. prime objectieven (met een vast brandpunt) scherper en gemakkelijker met een teleconverter te gebruiker dan de nog veel complexere zoom lenzen, daarbij wordt de afbeeldings kwaliteit vaak een stuk beter door ze af te knijpen en dient het beeld scherp te zijn over een veel groter veld (een aps-c sensor is zelfs al 24mm breed) dan dat we bij een oculair zien.

    Die twee werelden zijn dus daarom niet echt te vergelijken, hoewel er zaken zijn die wel overeenkomen.
    Explore Scientific UL 12" dobson, Meade Lightbridge 8" dobson, Skywatcher Heritage Flextube 13cm, Skywatcher 80mm ED, Lunt LS50THa/B400P zonnekijker

    Comment


      #3
      Bovenstaande betekent dat je uit moet gaan kijken naar een heel goede top-end barlow in combinatie met een high-end 9 - of 8 mm oculair. Misschien zelfs nog korter.
      Of een enkel high-end 4mm- 4.5mm oculair.
      De eerste keuze is door de barlow breder inzetbaar.

      In alle gevallen ga je een hoofdprijs betalen. Aan de andere kant bestaat er een bekende zegswijze die luidt: "buy quality, cry once". Die kwaliteitsoptiek neem je immers elke keer mee naar een vervolg-upgrade van je spullen.

      Kan het ook een graadje minder? Uiteraard. Hier zie je een aantal barlows bij elkaar staan. Van low- tot top-end
      Schiedam: Evostar 120ED, Vixen ED102 (upgraded by FirstLight), UK OMC140 Maksutov op GPDX, Skywatcher Mak 102 (g&g) op Alt/Az. Jena 10X50, Gucky.
      Sterrenwacht Rijswijk : 130mm Astro-Physics Starfire op EQ6, 14 inch Meade Schmidt Cassegrain op EQ8, Lunt.

      Comment


        #4
        Nando Kleine correctie: het brandpunt is 90 cm en geen 900 cm. In het laatste geval zou je een f45 hebben.
        Meade 8" SCT l TS 150/750 I Robtics 80/560 apo I SkyWatcher Mak 127/1500 I Canon EOS 1000d gemod l Canon EOS 350d gedebayerd I Fujinon 10x70 FMT-SX I Tento 20x60

        Comment


          #5
          Hihi. Nee, joh, Ik heb een newton met 9 meter brandpuntafstand. Mijn tuin is 18 meter diep dus dat past best.

          Ik begin het te begrijpen, denk ik. Er zijn echter veel verschillende telescopen en ook veel verschillende oculairs en barlows. Hoe weet je dat ze bij elkaar passen. Ik kan me zo voorstellen dat ook een televeu niet altijd de beste keus is. En ook al leen je wat spullen van iemand heb je nog steeds maar een klein deel van de keuzes kunnen proberen.

          Dus. Dat gaat een lieve duit kosten?
          kan ik ook eerst een goede barlow kopen en dan nog met mijn goedkope oculairs werken?

          Comment


            #6
            Hou er wel rekening mee dat de sterren bij een snelle Newton aan de buitenkant van het beeldveld altijd onscherp worden met een staartje naar de buitenzijde. Dat heet coma en hoort nu eenmaal bij een parabool spiegel. Ook dure oculairen en barlows helpen hier niks tegen, een coma corrector wel. Ben je zo weer een paar honderd euro verder want de goedkopere typen geven weer sferische aberatie. Planeten zijn dus ook zonder dure comacorrector onscherp aan de rand van het beeldveld. Vandaar dat orthoscopische oculairen een hele goede keus zijn voor planeten. Klein beeldveld (groot hoeft niet door de coma), weinig glas (hoog contrast), kunnen snelle telescopen aan en zijn niet heel duur. Nadeel: ongeschikt voor kijken met bril en het kijkconfort is niet groot.
            Objectieven in huis met de maten: 22,30,35,44,50,56,65,70,80,88,100,127,150,200,250, 315 en 400mm

            Comment


              #7
              Orthoscopische oculairs kunnen -- zonder barlow -- niet heel snelle telescopen aan zonder een tikkeltje sferische aberratie te veroorzaken (met uitzondering van de Zeiss Abbe ortho 2, maar als je die kent hoef je over oculairs geen vragen te stellen ;-) ).

              Daarom zijn er veel reeksen korte oculairs die iets complexer zijn -- Pentax XP, Pentax XO, Vixen HR, de oude korte Takahashi LEs en orthos enz. enz. Vaak zijn het twee groepen (à la Plössl of Abbe ortho) plus een negatieve veldgroep (net zoals een barlow).

              Voor de wat langere examplaren stelt het probleem zich niet: ze geven sowieso enkel een grote vergroting ten opzichte van de opening op 'tragere' telescopen tenzij je ze gaat combineren met een barlow. De Zeiss Abbe ortho 2 set kwam trouwens met een eigen barlow, om dezelfde reden.
              Alexis Cousein -- "Number Six is feeling unmutual today". Zelfgemaakte 400mm f/4.46 op Tom O. platform; 250mm f/4.8 Alkaid; Skywatcher 130mm f/5 reflector; 60mm Lunt.

              Comment


                #8
                Er zijn echter veel verschillende telescopen en ook veel verschillende oculairs en barlows. Hoe weet je dat ze bij elkaar passen. Ik kan me zo voorstellen dat ook een televeu niet altijd de beste keus is.
                In de regel kan je stellen dat hoe langer de telescoop is, des te minder eisen er worden gesteld aan correcties in het oculairtype. En inderdaad zal Televue Nagler die ook voor korte kijkers goed is gecorrigeerd prijstechnisch wat overkill zijn in bijvoorbeeld een f/12 kijker, waar je met een goedkopere groothoek-kloon of eenvoudiger type minstens zo goed zit.

                En wat betreft de coma, een hele korte Newton is altijd een aankoop met een staartje.
                Alle Messiers zijn zichtbaar in een 38mm telescoop.

                Comment


                  #9
                  Originally posted by EdwardB View Post
                  In de regel kan je stellen dat hoe langer de telescoop is, des te minder eisen er worden gesteld aan correcties in het oculairtype. En inderdaad zal Televue Nagler die ook voor korte kijkers goed is gecorrigeerd prijstechnisch wat overkill zijn in bijvoorbeeld een f/12 kijker, waar je met een goedkopere groothoek-kloon of eenvoudiger type minstens zo goed zit.

                  En wat betreft de coma, een hele korte Newton is altijd een aankoop met een staartje.
                  Sterker nog, als je een Nagler (met daarin veel glas!) gebruikt in een F12 kijker, gooi je een stuk transmissie weg want er zit gewoon veel glas in de lichtweg. Het principe van less=more is dan van toepassing, je kan dan beter een eenvoudiger type oculair gebruiken voor hoge transmissie, zoals bijvoorbeeld een ortho. Dat gaat meer contrast geven en gaat je meer laten zien.
                  200mmF5 Carbon, 150mmF12 Intes MK67, ED80mmF6, Towa 60/700, Coronado 40mmF10 PST, Fujinon 10x50, ZWO ASI174MM cooled, ASH mount, NEQ5, HEQ5pro en L-200 spectrograaf

                  Comment


                    #10
                    Even een opsomming
                    -een (goede) barlow is nuttig omdat die afwijkingen van een oculair opheffen
                    -een orthoscopische oculair is niet heel complex en heeft een klein beeldveld en (daardoor?) minder last van onscherpte aan de rand van het beeld.
                    -een snelle telescoop heeft last van coma en met een comacirrector kan je dat verminderen maar nooit 100%.

                    De juiste combi voor mij blijft dus trail and error (plug and pray)?

                    Maar dan hoor ik vrijwel alleen nadelen van een snelle telescoop. Het enige voordeel wat ik nu kan verzinnen is dat bij een gegeven brandpuntsafstand (900mm in mijn geval) een grote diameter spiegel hebt en dus veel licht. Verder zijn er vooral veel (lees: dure) nadelen.

                    Comment


                      #11
                      Een snelle kijker heeft zijn voordelen bij astrofotografie, net als een 'gewoon' foto objectief betekend 'sneller' ook 'lichtsterker' en dus kortere belichtingstijden (of meer licht verzamelen in dezelfde tijd).

                      Bij visueel waarnemen heeft het minder voordelen, tenzij het een echt grotere kijker is. Een 30cm f/8 zou ondoenlijk lang worden, dan moet je al echt op een trap staan etc. Bij 40cm kijkers is f/4,5 tot f/4 eerder de regel dan uitzondering. (En andersom zijn eigenlijk alle 20cm dobsons f/6).

                      Ik zou inderdaad met een fatsoenlijke barlow beginnen, icm. de oculairen die je al in het bezit hebt.

                      Een barlow is trouwens feitelijk niet meer dan een simpele negatieve lens/lensgroep. Er zijn niet zoveel verschillende ontwerpen, hooguit bestaan ze uit 1, 2 of 3 lenselementen. Grofweg geld dat duurder=beter, maar dat zit dan vooral in de nauwkeurigheid van de optiek, gebruikte coatings en kwaliteit van de mechanica.

                      Deze barlow wordt ook als prima bestempeld: https://www.teleskop-express.de/shop...d-astroph.html. Ik heb hem zelf ook en hij bevalt mij goed. Hij bestaat ook met BST opdruk: https://www.firstlightoptics.com/bar...rlow-lens.html. Als je het mij vraagt is dit precies dezelfde, maar nog wel een stukje goedkoper dus.
                      Explore Scientific UL 12" dobson, Meade Lightbridge 8" dobson, Skywatcher Heritage Flextube 13cm, Skywatcher 80mm ED, Lunt LS50THa/B400P zonnekijker

                      Comment


                        #12
                        Even iets anders: ik heb denk ik even gemist hoe je tot de aanschaf van de 20cm f/4,5 (op EQ montering als ik het wel heb?) bent gekomen. Want die heb je nog niet zo lang toch? Heb je plannen om te fotograferen?
                        Explore Scientific UL 12" dobson, Meade Lightbridge 8" dobson, Skywatcher Heritage Flextube 13cm, Skywatcher 80mm ED, Lunt LS50THa/B400P zonnekijker

                        Comment


                          #13
                          Originally posted by Nando View Post
                          Het enige voordeel wat ik nu kan verzinnen is dat bij een gegeven brandpuntsafstand (900mm in mijn geval) een grote diameter spiegel hebt en dus veel licht. Verder zijn er vooral veel (lees: dure) nadelen.
                          Brandpuntsafstand is eigenlijk voor visuele observatie nauwelijks belangrijk, want verschillen compenseer je door een ander oculairtrein. Maar het klopt dat voor een bepaalde lengte je met een snelle telescoop meer opening hebt. Een grote spiegel geeft niet alleen "meer licht" maar ook meer resolutie (en dus meer maximale vergroting). Dat is dus zowat het belangrijkste.

                          Voordelen van een snelle telescoop:
                          -een groter maximaal beeldveld bij een gegeven maat van oculairhouder (en bij een gegeven fotosensor, als je gaat forograferen).
                          -een compactere telescoop, die dus op een kleinere montering kan en makkeljiker vervoerbaar is.

                          Dat tweede maakt dat 150mm Dobs f/8 zijn, 200mm Dobs f/6 en 250mm Dobs f/4,7-f/5. Dan past de buis in de meeste wagens nog op de achterbank en is het comfortabel observeren met een stoel. Voor equatoriale monteringen maakt met de meeste Newtons een pak korter, omdat een erg lange buis de montering meer taxeert.

                          Inderdaad, de nadelen zijn meer beeldfouten aan de rand van het veld tenzij je gaat investeren in duurdere oculairs (vooral voor de kleinste vergrotingen, want anders kun je aan de barlow) en eventueel een comacorrector. De coma krijg je trouwens echt wel helemaal weg, zelfs in extreme breedhoekoculairs, tenminste als je een echt goede comacorrector neemt.

                          Alexis Cousein -- "Number Six is feeling unmutual today". Zelfgemaakte 400mm f/4.46 op Tom O. platform; 250mm f/4.8 Alkaid; Skywatcher 130mm f/5 reflector; 60mm Lunt.

                          Comment


                            #14
                            Originally posted by patrickduis View Post

                            Sterker nog, als je een Nagler (met daarin veel glas!) gebruikt in een F12 kijker, gooi je een stuk transmissie weg want er zit gewoon veel glas in de lichtweg. Het principe van less=more is dan van toepassing, je kan dan beter een eenvoudiger type oculair gebruiken voor hoge transmissie, zoals bijvoorbeeld een ortho. Dat gaat meer contrast geven en gaat je meer laten zien.
                            Tja, dat is een beetje kort door de bocht: een ortho toont gewoon minder veld dan een Nagler, en het doel van de Nagler is om je bij een bepaalde vergroting meer veld te tonen, bijvoorbeeld als er groepen objecten zijn of je wilt meer op grotere voorwerpen meer vergroten om kleinere contrastdetails te zien en toch een groot deel van het object toch nog in beeld te hebben. Als je een erg klein en geïsoleerd voorwerp bent aan het bekijken dan ben je zelfs op een snelle kijker beter met een uitstekende ortho in een barlow dan zo'n Ethos of Delos.

                            Maar het klopt dat je op f/12 veel goedkopere breedhoekoculairs kunt inzetten met minder glas. Helaas is er geen enkel high-end merk meer dat nog zulke oculairs maakt, omdat de markt ervoor gewoon te klein is geworden. "Minder glas" is enkel beter bij gelijke kwaliteit -- een Delos of Nikon Nav-SW toont nog altijd meer dan pakweg een goedkopere Erfle of König of zelfs een Chinese ortho, ondanks het feit dat die complexer is. Een enkele uitzondering bestaat nog wel, bijvoorbeeld de nieuwe Takahashi 85° ( https://agenaastro.com/masuyama-2-in...mm-mop-32.html ), maar ga nu nog maar een high end Erfle zoeken...
                            Alexis Cousein -- "Number Six is feeling unmutual today". Zelfgemaakte 400mm f/4.46 op Tom O. platform; 250mm f/4.8 Alkaid; Skywatcher 130mm f/5 reflector; 60mm Lunt.

                            Comment


                              #15
                              Ja, het valt niet mee om voor dat segment nog wat te vinden. Als je met een grote snelle kijker werkt maakt het niet kunnen volgen (volgplatforms uitgezonderd) een groot beeldveld noodzakelijk en dan kom je voor het high-end toch al gauw bij de Ethos terecht. Toch zou ik in zo'n geval altijd zorgen voor wat extra ortho's, naast de Ethossen voor de grote beeldvelden, die ortho's juist voor die paar kleine planetaries die je op hoge vergroting moet bekijken (omdat ze anders teveel "stellair" blijven), want zo'n grote snelle kijker leent zich perfect voor hoge vergrotingen op planetaries (en meer klein zwak spul), zeker in combinatie met narrowband filters.
                              200mmF5 Carbon, 150mmF12 Intes MK67, ED80mmF6, Towa 60/700, Coronado 40mmF10 PST, Fujinon 10x50, ZWO ASI174MM cooled, ASH mount, NEQ5, HEQ5pro en L-200 spectrograaf

                              Comment

                              Working...
                              X