Aankondiging

Samenvouwen
Nog geen aankondiging momenteel

Telescoop kopen, welke dan?

Samenvouwen
X
Samenvouwen
  •  

  • Telescoop kopen, welke dan?

    Telescoop kopen, maar welke dan?

    Inleiding
    Bijna wekelijks meldt zich op het astroforum wel een nieuweling die informatie wil over het kopen van een telescoop. De vraagstelling is over het algemeen hetzelfde, de antwoorden zijn dat ook, maar die vliegen alle kanten op. Ik zal trachten hierin duidelijkheid te geven d.m.v. een aantal vraag en antwoord onderwerpen. Ik realiseer mij dat er velen zullen zijn die een andere of aanvullende mening hebben over de vragen en (met name) de antwoorden. Voor opbouwende kritiek sta ik uiteraard altijd open.
    Ik ga in dit artikel vrijwel alleen in op het visueel waarnemen met een telescoop. Fotografie met een telescoop is echt een andere tak van sport.

    Waarom wil ik een telescoop kopen?
    Vraag je zelf heel goed af waarom je een telescoop wilt. Ben je eenmaal bevangen door het virus dan is deze hobby een dure! Je wilt na een poosje meer en beter. Een goede telescoop kost een paar centen en hierbij is the sky the limit.

    Ben je na een aantal keren al een beetje uitgekeken? Dan heb je bij een nieuwe aanschaf een dure aankoop gedaan, want 2e hands brengt een goede, vrijwel onbeschadigde telescoop met wat geluk 60% van de nieuwprijs op en voor een goedkoop prul vang je vrijwel niks. Op marktplaats staan honderden goedkope prullen te koop.
    Hou er vooraf rekening mee dat je telkens weer een telescoop tevoorschijn moet halen, vervoeren, sjouwen (traplopen?), opzetten, afbreken en weer moet opslaan, tenzij je een vaste sterrenwacht bouwt. Maar daar is dit artikel niet voor bedoeld want dan ben of al veel verder met de hobby.

    Koop ook nooit een telescoop zonder eerst eens een keer wat uitgebreider door zo’n instrument gekeken te hebben naar verschillende hemelobjecten. Dat kan je een hoop teleurstelling besparen, echt (!). En ben je enthousiast, slaap er nog eens een nachtje over.

    Als de dit artikel leest, ben je bekend met het astroforum. O.a. via het astroforum worden regelmatig vrij grote bijeenkomsten georganiseerd waar beginners (juist!) van harte welkom zijn. Door Corona staat dit nu wel stil maar zodra dat kan zal dit zeker weer worden opgestart.
    Zo is er bijna ieder jaar Het Achterhoekweekend nabij Lochem (Gelderland) en in BelgiŽ de StarNights bijeenkomst in Yper.
    Ook worden er door het jaar heen bij nieuwe maan kleinere bijeenkomsten georganiseerd waar je echt welkom bent.

    Wat ga je zien?
    Zeker bij sterrenstelsels en nevel- objecten valt het beeld in eerste instantie wat tegen. Ze zijn donker en zwak. Details zien eist veel training en voor veel objecten geldt ook dat de jacht naar “het vinden” bij velen meer voldoening geeft dan het kijken an sich.

    Foto’s geven een totaal verkeerd beeld wat er te zien is en schetsen zijn vaak gemaakt door zeer ervaren amateurs met grote telescopen en op heel donkere locaties. Het contrast wordt in de tekeningen ook nog wel eens wat aangedikt. De kans is levensgroot dat jij in Nederland helemaal niets, maar dan ook echt niets ziet. Je kijkt en kijkt en ziet dan alleen wat heldere sterren met een oranje-grijze achtergrond.

    Ook een bezoek aan een Volkssterrenwacht is leuk en leerzaam. Ga voor het doel (meer weten over een telescoop) dan tijdens een reguliere openingsavond op bezoek daar en niet tijdens een maansverduistering of zo waarbij er vele mensen achter je in de rij staan. Vraag dan ook eens om met een wat kleinere telescoop naar wat lichtzwakkere objecten te richten zodat je een idee krijgt hoe zo’n deep-sky object er in het echt uit ziet.

    Tot slot van dit paragraafje: schaf nooit een telescoop aan als je nog geen verrekijker hebt (geleend) en daarmee een aantal avonden sterren mee hebt gekeken. Waarom?
    1. Wil je een telescoop kunnen gebruiken (lees: er wat door kunnen zien wat je wilt gaan zien) dan moet je een klein beetje de weg weten daarboven. Ja, er zijn telescopen die zich zelf richten op een object, maar die moet je over het algemeen wel eerst instellen (kalibreren) en daarvoor is kennis van sterren en hun namen aan de hemel nodig, je moet van tevoren weten waar die staan of ze op kunnen zoeken van een kaartje.
    1. Begin dus eerst met het blote oog en/of een verrekijker te oefenen in het herkennen van heldere sterren, hun naam, sterrenbeelden en het opzoeken van wat grotere en heldere objecten tussen de sterren. Elke verrekijker boven het niveau van speelgoed laat al heel veel meer zien dan alleen het blote oog.
    Voor het verkennen van de sterrenhemel zijn diverse leuke boeken te koop en op internet is het gratis (!) programma “Stellarium.org” aan te bevelen.

    Kies voor het verkennen een heldere nacht uit met nieuwe Maan , of als de maan niet groter is dan een heel smalle sikkel. Ga naar een donkere locatie buiten de bebouwde kom en het liefst ook buiten de Randstad.

    Ik zou voor een eerste verkenning ook niet een steenkoude vriesnacht uitzoeken (maar het wel eens een keertje doen voordat je een telescoop koopt, dit om te ervaren dat onze hobby in de winter niet altijd even comfortabel is )

    Soorten telescopen deel 1
    Wij (…) maken voor een indeling van telescopen onderscheid in 3 categorieŽn:
    1. Aardse objecten: (vogels, wild,landschapsdetails en de buren)
    2. Zonnestelsel objecten (Zon*, Maan, planeten, kometen en rotsblokken)
    3. Zogeheten Deep-sky objecten (sterrenstelsels, sterrenhopen, nevels, dubbelsterren, veranderlijke sterren.

    Ad1) Zie dan je telescoop als een verrekijker met meer vergroting. Zoek voor dit doel dan naar een zogeheten Spotting scope. Ik ga hier in dit artikel niet verder op in, behoudens dat een Spotting scope met beperking ook wel als astronomie-instrument gebruikt kan worden. Maar meestal presteren ze niet al te best voor onze hobby.
    Omgekeerd kan ook, een kleine lenzentelescoop kan met een 45 graden prisma prima gebruikt worden, mits stabiel opgesteld.

    Ad2) Hier is het van belang dat een telescoop veel kan vergroten. Je wilt details zien, zoals kraterdetails en bodemscheuren op de Maan en details op planeetoppervlaktes.
    Kijk nooit met een telescoop zomaar naar de Zon. Zonder speciale filters (aan de voorzijde!!) zijn een verrekijker en telescopen in staat om binnen een fractie van een seconde je blijvend blind te maken. Een klein filter aan de achterzijde van de telescoop NIET gebruiken. Ze kunnen de hitte niet aan.

    Ad3) Hier is het van belang dat een telescoop veel licht vangt. Deep-sky objecten staan heel ver weg van de Aarde en zijn meer dan 99% van de gevallen bijzonder lichtzwak. Er is op een normale maanloze nacht geen enkel deep-sky object dat opvalt omdat het zoveel licht geeft.
    Ga er ook van uit dat alleen sterren soms kleuren laten zien. 99% van de objecten zo lichtzwak dat het oog geen kleuren meer kan waarnemen. Je zit dus vrijwel alles zwart-grijs-wit. Mooie kleuren van nevels zijn dan ook alleen te zien op foto’s.

    Ook is het van belang te realiseren dat telescopen totaal ongeschikt zijn om sterrenbeelden mee te bekijken. Sterrenbeelden bestrijken allemaal een veel te groot deel van de hemel. Met een telescoop met lage vergroting kun je net de Maan helemaal in beeld krijgen. Het beeldveld van een telescoop bij lage vergroting is kleiner dan dat van een het topje van je pink bij een uitgestrekte hand. Probeer dat maar even uit bij een volle Maan en dan zie je gelijk waarom een telescoop geen sterrenbeelden kan laten zien.
    Er zijn zelfs deep-sky objecten te groot zijn voor een telescoop, je kijkt er dwars doorheen. Daarvoor is een verrekijker dan heel geschikt.

    De aankoop van de telescoop
    Goed, je hebt er door gekeken en je hebt waargenomen met een verrekijker, maar je wilt meer.
    (nogmaals: heb je echt met een verrekijker ervaring opgedaan? Begin er anders nog niet aan, heus…)

    Welke dan?
    Om te beginnen: een telescoop die geschikt is voor alles op top niveau, die is er niet. Er zijn allround telescopen, maar goede kosten nieuw snel meer dan E 1.000,-. Er zijn geen telescopen die een verrekijker kunnen vervangen. Er zijn ook geen verrekijkers die een telescoop kunnen vervangen. Maar iedere serieuze amateurastronoom heeft een verrekijker, meestal een met wat grotere lenzen aan de voorzijde, die geschikter zijn voor astronomie.
    Koop dus eerst een verrekijker. Voor astronomie is een 10x50 verrekijker het beste geschikt. Dit is de ideale mix tussen lichtvangst, vergroting en contrast en je kunt hem ook prima overdag gebruiken, voor op vakantie of voor vogels in het bos of in de tuin. 10x slaat op de vergroting, 50 staat voor de doorsnede van de voorste lenzen in mm. Op het astroforum staan hele discussies over andere vergrotingen en andere objectiefmaten. Ik zou zeggen: ga er voor zitten, het is hartstikke leerzaam, er komen allerlei meningen voorbij maar de 10x50 is toch de beste 1e aanschaf. Daarmee heb je nooit een miskoop (afgezien van kwaliteit dan, dat kan ik niet beoordelen van afstand)
    Als je zelf al een ander type verrekijker hebt: ook die zijn prima bruikbaar. Of je die t.z.t. gaat vervangen is aan jou maar dan weet je ook veel beter wat je wilt.

    Op internet worden 10x50 verrekijkers regelmatig aanboden (marktplaats.nl) Maar sluit de koop pas na inspectie op locatie; vooruitbetalen en laten opsturen is vragen om ellende, want veel verrekijkers zijn in de praktijk scheel en/of vies binnenin (schimmel). Voor rond de E 50,- koop je een leuke 10x50.
    Maar je kunt desgewenst ook bijna E 3.000 neertellen. En ja, die geven echt beter beeld.
    Een 7x50, een 8x42, een x maal y, het kan allemaal maar ze zijn in het algemeen net iets minder universeel dan een 10x50. Maar nogmaals: elke verrekijker laat meer zien dan kijken met het blote oog.
    Een goede verrekijker is niet scheel, geeft helder beeld en alle kijkers onder de E 1.000,- enige mate van onscherp beeld aan de rand. Gebruik je in het dagelijks leven een leesbril? Dan is die randonscherpte best wel een dingetje. Top verrekijkers hebben voor zoiets een zogeheten flatfield lens ingebouwd.
    Elke verrekijker laat meer zien van de sterrenhemel als je een statief gebruikt. Een gewoon statief kijkt echter wat lastig recht omhoog, maar daarvoor zijn er prachtige oplossingen bedacht. Meestal zelfbouw, maar goed te na te bouwen. (zoek met Google eens op “Parallellogram statief”).

    Ga om te beginnen liggend waarnemen op een badhanddoek in het gras (in de zomer) of beter, in een ligstoel. (En doe dat vooral ook eens als het vriest voor je een telescoop koopt, dan weet je wat het is om in de kou met handschoenen, een (roodlicht)lampje, een atlasje en je verrekijker in de weer te zijn, ook na een uurtje te hebben stilgelegen….)

    Wil je gaan voor een serieuze verrekijker? Ga dan eerst eens langs het House of Oudoor & Optics in Maarssen bij Utrecht en vertel erbij dat je graag ook sterren wilt gaan bekijken.
    Een goede verrekijker is een aanschaf voor het leven. Je zult er veel plezier aan beleven.

    En toch wil je een telescoop!
    OK, je kent de weg een beetje boven je hoofd, je hebt een paar nachten met een verrekijker gekeken, je hebt een atlasje (tip: koop de Sky and Telescope Pocket Sky Atlas) en je bent naar een starparty of volkssterrenwacht geweest. En je wilt meer.
    Welkom. Je hebt het astro virus!

    Keuzes:
    Maak een keuze wat je het leukste vindt, of: spendeer veel geld. Dat kan ook.
    Zonnestelsel objecten kijken, deep-sky of alles kijken. Of ga je voor fotograferen?
    Wil je toch een beetje meedoen, realiseer je je goed dat elk vakgebied eigenlijk een aparte telescoop nodig heeft. Erger nog: elke telescoop moet ook nog ergens op staan en in alle richtingen bewogen kunnen worden. En trillingvrij. Nog erger bij deep-sky: het liefst waar het mooi donker is en het allerergste (en het leukste ) op een exotische locatie, zoals La Palma, vlak bij de professionele jongens met kijkers van meer dan 100 miljoen Euro. Die staan juist daar om een reden….

    Kies je voor Zonnestelsel (Z-) objecten? Mooi, maar dat zijn er niet zo veel! Je kunt vele, vele uren besteden naar het bekijken van details op de Maan. Een volle Maan is niet zo leuk, maar alles tussen vrijwel nieuw Maan en vrijwel volle Maan is en blijft boeiend. Maar planeten: je moet best wel een behoorlijk dure kijker hebben wil je details kunnen zien die blijven boeien. Alleen 2 vage wolkenbandjes en 4 maantjes rond Jupiter heb je na 3x ook wel gezien. Bovendien staan Jupiter in Saturnus de komende jaren nog ongunstig laag aan de hemel, waardoor je veel last hebt van een onrustige lucht die fijne details vervaagd. Op Mercurius en Venus zie je nooit iets van oppervlaktedetails (je ziet alleen een sikkeltje of een afgeplat bolletje wit) en Uranus en Neptunus zijn vage groen/blauwe bolletjes.
    Mars is lastig. Soms vrij groot en dichtbij maar dan staat Mars laag aan de hemel en is de lucht vaak onrustig; twee jaar later weer hoger aan de hemel, maar dan blijft Mars weer erg klein. Ik vind Mars de moeilijkste planeet voor details.
    Jupiter en vooral Saturnus zijn echter prachtig, maar als je budget voor een telescoop niet al te hoog is… afijn, je weet het al.

    Zoals geschreven heb je voor Z-objecten veel vergroting nodig om details te zien. Veel vergroten betekent al snel 150x of meer. Veel vergroten eist helaas ook een groot objectief. Nu is het zo dat er een wetmatigheid is rond dat vergroten. En die is maximaal 2xD in mm. (Een telescoop met een lens of spiegel van 100mm doorsnede kan je dus maximaal 200x vergroten. Maar boven de 1xD neemt de beeldkwaliteit al af. Het beeld wordt donkerder en je krijgt last van vuiltjes in je oogvocht. Meer dan 2xD vergroten kan wel, maar dan wordt het beeld echt te donker en onscherp en dat is dus niet erg zinvol. Advertenties met een 60mm telescoop die 525x kan vergroten zijn dus gemaakt door verkopers die totaal niet weten waar ze mee bezig zijn. En let op: die zijn er genoeg. Wij noemen ze dozenschuivers. Maar eigenlijk zijn het gewoon oplichters want ze verkopen je een onbruikbaar prul. Zeker als ze ook nog het woord professioneel noemen. Professionele astronomen gebruiken dit soort kijkers nooit en serieuze amateurastronomen ook niet. Dit soort kijkers zijn zonder uitzondering optisch slecht en staan op een gammel statief. In de vuilnisbak ermee.

    Veel vergroten eist een stabiele opstelling. Met uitzondering van een Dobson (daarover later meer) bestaat een opstelling uit een statief of pilaar/zuil en een zogeheten montering. Een goede opstelling kost vaak meer dan de telescoop zelf (wij noemen de telescoop zelf “buis” of “OTA” Optical Tube Assembly). Maar een goede opstelling is heel belangrijk. Elke trilling wordt gelijk heel veel vergroot en een slappe montering en/of statief betekent niks zien bij scherpstellen en/of bij het minste zuchtje wind.
    Omdat je ervaring hebt met een verrekijker (…) weet je al wat 10x vergroten betekent met trillingen.

    Onderschat het belang van een goede, stevige montering dus nooit.
    Voor Z-objecten heb je geen montering nodig die de objecten voor je opzoekt (Goto). Maar omdat je met hoge vergrotingen werkt, is het makkelijk in beeld houden van het object wel comfortabel. Ik kom hier nog op terug.

    Maar moet ik voor Maan en planeten nou een spiegelkijker of lenzenkijker kopen?
    Het antwoord is: maakt niet uit. Ik kom nog uitgebreid terug op de eigenschappen van de verschillende kijker-typen. Ze hebben allemaal hun pro’s en minpunten (en fans) waardoor je beslist niet kunt zeggen dat je een lenzenkijker moet hebben voor planeten.

    Deep-sky:
    Voor deep-sky is het belangrijkste: is er een donkere hemel? Ook wel het benzine filter genoemd.
    Ben je een randstad bewoner? Realiseer je je dan dat je beperkt bent in het soort objecten wat je rond je woonhuis kunt zien. Zwakke sterrenstelsels en nevels vereisen een (stik)donkere hemel en door de lichtvervuiling rond grotere steden kun je die gewoon niet mooi zien (of helemaal niet zien).
    Nog erger is glastuinbouw, die verpesten deep-sky kijken grondig.

    Kijker keuze:
    Iedere kijker heeft z’n eigen hemel. Dus kleine kijkers (< 8cm lens of <15 cm spiegelobjectief) bieden veel overzicht, zijn makkelijker mee te nemen (vliegtuig), kosten bijna altijd veel minder en behoeven geen zware opstelling.
    Grotere kijkers tussen de 15 en 30 cm (spiegel)objectief hebben van alles wat in meer of mindere mate en de grote kanonnen vanaf 30 cm zijn bedoeld voor gedetailleerde studie van zwakke deep-sky objecten maar laten de heldere paradepaardjes ook veel mooier zien. Wel tegen een prijs: hoge aanschafprijs, lastig transport, lastiger (staand of staand op een trapje) waarnemen en ze hebben een heel klein beeldveld.

    Ook is te zien dat een dat grotere kijker al snel een spiegelkijker moet worden. Grote lenzenkijkers zijn heel duur en onhandig te hanteren en eisen een zware montering. Dus: ervaren deep-sky waarnemers werken veel met spiegelkijkers of voor overzicht: met kleine lenzenkijkers/verrekijker.

    Budget:
    Hoeveel geld moet je uitgeven aan een fatsoenlijke sterrenkijker?
    1. Reserveer tenminste de helft van je budget voor een geschikte montering/statief
    2. Of: koop een Dobson! (wat is dat nou weer? komt goed)
    3. Heb je geen E 300,- over voor een nieuwe telescoop met onderstel, samen met wat minimaal randspul? Begin er niet aan of ga voor een gebruikte kijker.

    Mijn persoonlijke mening is dat E 300,- (een veel genoemd budget) eigenlijk wat te weinig is. Je kunt wat kopen ja, maar de kans is aanwezig dat met dat budget je liefde voor onze hobby toch uitdooft.
    Realiseer je je dat! Daarom is het belangrijk dat je eerst door een telescoop hebt gekeken en weet wat je gaat kopen. Ik zou zeggen: spaar door totdat je E 500,- kunt spenderen aan een kijker, montering en geschikte oculairs. En hou er rekening mee dat de portemonnee daarna echt niet dicht blijft.

    De Dobson:
    Een Dobson telescoop is een telescooptype die op een heel eenvoudig, maar heel stabiel onderstel staat. Bijna al het geld gaat naar de buis (OTA). Daardoor kun je dus voor hetzelfde geld meer kijker kopen waarmee je gewoon meer ziet. De bediening is ook heel eenvoudig en went binnen enkele minuten. Vrijwel alle Dobsons zijn spiegeltelescopen van het Newton type. Er zijn door amateurs Dobsons gebouwd met een spiegel van meer dan 1 meter doorsnede en die moeten met een kleine vrachtwagen vervoerd worden. Waarnemen: letterlijk op een hoge ladder staan.
    Tot 40 cm is de Dobson nog prima in je eentje op te zetten en kun je waarnemen zonder op een ladder te moeten staan, maar voor deze grote jongen heb je wel een auto nodig als je wilt verkassen. Dobsons kunnen heel goed zelf gebouwd worden. Met een plaat multiplex, een rioolbuis, een figuurzaag en een ijzerzaagje kom je een heel eind. De optiek kun je los kopen of zelf slijpen. Dat zelf slijpen is te leren op een spiegelslijpcursus.

    Andere soorten telescopen, maar dan altijd op een montering en een statief:
    • De lenzentelescoop
    • De spiegeltelescoop
    • Een combinatie van bovenstaande 2.

    Ad1: De lenzen telescoop.
    De eerste telescopen waren lenzentelescopen met 1 lens voorin. Tegenwoordig kennen we 3 soorten lenzenkijkers.
    1. De achromaat. Deze lenzenkijkers zijn onder de 10cm niet zo duur. De belangrijkste lens zit vooraan in de buis en bestaat uit 2 lenzen met twee soorten glas. Deze kijkers geven best een scherp beeld maar om alle objecten lijkt toch een gekleurd randje te zitten. Bij zwakkere sterren stoort dat niet zo, maar vooral bij planeten kijken is dat opvallend. Hoe korter de kijker, hoe erger die kleurfout is. Met een duur woord heet de kleurfout: chromatische aberratie.
    2. De ED of semi APO. Deze lenzenkijker heeft nog steeds twee lenzen voorin, maar hier is een veel duurdere glassoort (ED glas) gebruikt. Deze kijkers laten veel minder kleurfout zien en ze zijn vaak korter en ze zijn mechanisch vaak beter gebouwd.
    3. Een echte APO. Deze lenzenkijker heeft 3 lenzen voorin, al dan niet met gebruik van ED glas. Kostbare kijkers maar de goede geven super strak en contrastrijk beeld. Ze zijn ook mechanisch mooi afgewerkt. Maar ook onder APO’s zijn er grote verschillen. De onderkant van echte APO’s komen uit China en zijn goedkoper en van mindere kwaliteit dan de echte toppers die vele duizenden Euro’s kosten.
    Er zijn ook kijkers met nog meer lenzen, maar die zijn bedoeld voor fotografie. Voor de bovengenoemde kijkers, met name voor de soorten 2 en 3, zijn aparte correctielenzen te koop om er mee te kunnen fotograferen. De correctielenzen zorgen ervoor dat de sterren ook in de buitenhoeken van de foto scherp en netjes rond worden afgebeeld. Ook maken de correctors vaak de kijker sneller (kleiner F getal) waardoor je minder lang hoeft te belichten.

    Nu ik het toch even over fotografie heb, even een uitstapje. Dat fotograferen door een telescoop is voor beginners echt heel moeilijk. De aarde draait nl. onder de sterren door. Als je door een telescoop fotografeert zijn de sterren in een fractie van een seconden al bewogen.
    Je montering moet heel stevig zijn, je moet de sterren dus (nauwkeurig) kunnen volgen en je moet de foto’s nog flink nabewerken met fotobewerkingsprogramma’s.
    Als je er toch een beetje mee wilt beginnen, neem eerst dan een spiegelreflex met standaard lens of telelens tot 200mm. En ga daar eerst maar eens een paar maanden mee spelen. Dan begrijp je precies waarom het met een telescoop allemaal nog veel moeilijker wordt.
    Ook kun je proberen Maan en planeten details te fotograferen, een totaal andere tak van sport.

    Beginners kijkers zijn over het algemeen niet zo geschikt als fotografeer kijker. Koop daar liever t.z.t. een speciale kijker en montering voor. Het staat je natuurlijk vrij om met een camera of smartphone wat foto’s door de telescoop proberen te maken. Maar het is heel moeilijk om hiermee echt mooie resultaten te krijgen. Toch wordt het zeer gewaardeerd ook beginners foto’s op het Astroforum te plaatsen.

    Nu terug.
    Een telescoop is optisch makkelijker en goedkoper optisch goed te maken als de brandpunt t.o.v. de lens of spiegel opening lang is. Dit noemt men de openingsverhouding, bijvoorbeeld F7. Dat betekent dat de brandpuntsafstand 7x zo lang is dan de doorsnede van de lens of spiegel. Voor de uiteindelijke vergroting maakt de openingsverhouding niet zo veel uit. Wel is het zo dat oculairs het makkelijker hebben bij hogere openingsverhoudingen. Snelle kijkers (klein F getal) geven bij goedkopere oculairs vervormingen aan de rand van het beeldveld.

    Een lenzenkijker moet altijd op een statief staan met tussen de buis (OTA) en het statief een montering.
    Die montering kan heel eenvoudig zijn, zelfbouw, of met ťťn of meerdere motoren worden uitgerust Ook een Goto montering is een veelvoorkomend type. Bij een Goto montering is een klein computertje in het handkastje ingebouwd die de montering naar het object stuurt wat je wilt bekijken. Prettig is dat een montering een motortje heeft die de draaiing van de aarde onder de sterren door compenseert. Goto monteringen doen dat overigens ook. Maar voor het volgen van de sterren heb je geen Goto montering nodig, dan is een eenvoudig motortje al genoeg.
    Ook zijn Maan en planeten zonder Goto makkelijk te vinden.
    Er bestaat ook een tussen variant, de Push-to. Daar moet je zelf de kijker in de goede richting duwen, geholpen door pijltjes op een handkastje. O.a. bekend onder de naam Intelliscope van Orion.

    Zoals geschreven is het makkelijker (en goedkoper) om een kijker te maken met een hoge openingsverhouding. Daarentegen vereist een lange kijker weer een duurdere montering, anders wordt e.e.a. veel te gammel.

    Samenvattend: een lange telescoop is optisch makkelijker goed te maken, kunnen met goedkopere oculairs goed beeld krijgen maar vereisen een duurdere montering.
    Korte kijkers geven bij lenzen meer kleurfout (tenzij je een goede drie-lens APO hebt).
    Vrijwel alle lenzenkijkers hebben een openingsverhouding boven de F5, zodat de meeste oculairs hier wel gebruikt kunnen worden.

    Spiegelkijkers met alleen spiegels:
    Dit zijn vrijwel altijd kijkers van het Newton type. Isaac Newton heeft deze kijker uitgevonden omdat ze in zijn tijd nog niet wisten hoe ze van de kleurfout af konden komen. De achromaat lens (laat staan de APO lens) was toen nog niet uitgevonden. Het voordeel van een Newton kijker is dat er maar 1 zijde van de optiek echt geslepen en gepolijst moet worden. Het andere optische element is een vlak spiegeltje, die overigens wel echt vlak moet zijn.
    Spiegelkijkers hebben ook een nadeel. De spiegel moet een aluminium spiegellaagje aan de voorzijde hebben. Die laag is wat kwetsbaar en kan ook verweren. Gelukkig kan er vrij eenvoudig een nieuwe spiegel-laag aangebracht worden, dat doen ze o.a. bij de Volkssterrenwacht Almere.
    Een ander nadeel is dat het vlakke spiegeltje in de lichtweg zit. Dat betekent een gering lichtverlies maar erger: ook contrastverlies. Maar voor hetzelfde geld koop je een flink grotere spiegelkijker dan een lenzenkijker.
    Spiegelkijkers zijn er al vanaf F4 maar deze vereisen oculairs die snel boven de E 200 per stuk uitkomen. Met een F6 spiegelkijker kun je met goedkopere oculairs aan de bak. Met een F getal daar tussenin: het ene oculair wel, de andere niet zo. En welke vervorming vind jij nog aanvaardbaar?
    Een Newton kijker kan ook op een montering, maar voor een 20 tot 30cm Newton heb je wel een zwaar statief en een zware montering nodig.
    Veel grote Newtons zijn daarom als Dobsons gebouwd. Sterker nog: stukken buis worden vervangen door dunnere buisjes en worden zogeheten truss Dobsons. Deze kijkers kunnen dan uit elkaar gehaald worden om ze zo mee te kunnen nemen in de auto of vliegtuig.

    Vooral Dobson Spiegelkijkers moeten i.t.t. lenzenkijkers ook vrijwel altijd voor gebruik even afgesteld worden. Dat heet collimeren en is vergelijkbaar met het stemmen van een muziek instrument.
    Dit collimeren lijkt in het begin lastig maar als iemand dat eens voor doet is het helemaal niet moeilijk. Maar als je een spiegelkijker hebt, moet je dat wel kunnen. Het collimeren moet vaker en nauwkeuriger als je een spiegel hebt onder de F5. Ook speelt de bouwkwaliteit mee. Een matig gebouwde en/of ontworpen telescoopbuis en hoe de spiegel in is gebouwd bepaalt hoe vaak je moet collimeren. Ga er wel van uit dat het regelmatig moet.

    Belangrijk is dat de hoofdspiegel een paraboolvorm heeft. Een holle spiegel die zogeheten sferisch is (deel van een bol) geeft geen goed beeld en is alleen geschikt voor lage vergrotingen, tot 30x of zo. Wil je enige details zien op planeten dan moet je een parabolische spiegel inzetten. Die zijn moeilijker te slijpen, en dus duurder.
    Ook hier is goedkoop = duurkoop. Een goede spiegel slijpen kost veel tijd en daarom duur.
    Helaas is het zo dat duur niet altijd goed is. Er zijn zelfs valse meetrapporten in omloop.
    Onthoud dit even als je de laatste alinea leest van dit artikel.
    Als je een spiegel zelf leert slijpen op een cursus dan wordt die spiegel bijna gegarandeerd goed.

    Ik denk dat een Dobson Newton telescoop de meest geschikte beginners telescoop is. Voor tweehonderd euro of iets meer staan ze regelmatig als occasion te koop (op te-les-koop.nl) met een parabolische spiegel van 15 tot 20 cm.
    Daarmee kun je goed kijken naar Maan en planeten en op een donkere locatie zijn ze ook erg geschikt als deep-sky telescoop. Ze zijn veelzijdig en geliefd als occasion. Je moet echter wel een beetje de weg weten daarboven en kunnen werken met een sterrenatlas.
    En houd rekening met de afmetingen en of je ze kunt vervoeren. Een 30cm vol-buis Dobson wordt al een waterboiler genoemd en een 40cm Dobson met vaste buis een olietank. Je ontkomt dan niet aan een truss (buizen-vakwerk) constructie. Traplopen met grote volbuis Dobson is heel effectief om een doodsmak te maken.

    Combinatie spiegel en lenzen
    Deze kijkers zijn er in twee typen: Schmidt-Cassegrain (SCT) en een Maksutov. In dit type kijkers worden lenzen en spiegels gecombineerd. Het grote voordeel van deze kijkers is dat het licht een aantal keren heen en weer gaat in de OTA waardoor de lichtweg als het ware wordt opgevouwen. De kijkers zijn daardoor veel compacter dan lenzen- of spiegelkijkers zoals hierboven omschreven. Tot 20cm zijn ze makkelijker te vervoeren, kan worden volstaan met een lichtere montering en belangrijk: geschikt voor gebruik op een balkon! Veel lenzen- en spiegelkijkers zijn te groot en te onhandig om op een balkon te gebruiken. Combi (of catadioptrische) kijkers kennen ook een nadeel: ook zij hebben ook een 2e spiegel in de lichtweg, dus licht- en contrast verlies. Ook moet de collimatie nagekeken worden. Dat is goed zelf te doen maar doe dat de eerste keer liever met een ervaren iemand erbij.

    SCT en Maksutov kijkers zijn in kleine maten niet zo duur, maar grotere exemplaren worden snel kostbaar. Een heel populair model is de optisch heel redelijke 20 cm SCT van Celestron, de C8. Deze buis wordt regelmatig gebruikt te koop aangeboden tussen de 4- a 500 euro en is over het algemeen een prima aanschaf.
    Hou er wel rekening mee dat onder de telescoopbuis nog een montering moet komen, minimaal een EQ5, liever nog zwaarder.

    Zoek je een top kijker in deze klasse: overweeg dan een 180mm Skywatcher Maksutov of iets kleiner: De Intes 150mm Rutten-Maksutov. Met goede oculairs geven deze kijkers prachtig beeld.

    Alle kijkers en nog meer kijkers met een spiegel, moeten na het buitenzetten eerst afkoelen. Dat is heel belangrijk! Niet afgekoelde kijkers hebben last van luchtwervelingen in de buis en/of voor het objectief. Een telescoop kan ook geÔsoleerd worden. Iedere serieuze SCT of Maksutov bezitter overweegt dat isoleren of heeft dat gedaan, geen fabrikant doet het. (wat ik opmerkelijk vind)

    Nog meer rare zaken, ook van serieuze fabrikanten: vangspiegels waarvan de rand niet zwart is gemaakt, elke vorm van dauwbestrijding ontbreekt, slechte zwarting en de bijna oneindige variatie van prulkijkers. Kijk eens op Bol.com. Daar staan tientallen rommelkijkers in de webshop maar slechts een handvol geschikte kijkers. Onbegrijpelijk.


    Zoeker
    Alle telescopen hebben een zo’n klein beeldveld dat je een klein hulpje nodig hebt: De zoeker.
    Een zoeker is of een heel klein telescoopje met een lage vergroting of een apparaatje dat een rood puntje tussen de sterren laat zien als je er doorheen kijkt. Beide systemen hebben hun fans en beiden naast elkaar gebruiken kan ook. Neem wel een zoekertje met een lens van tenminste 30mm. De veel aangeboden 5x24 zoekers op goedkope kijkers zijn ongeschikt om er deep-sky objecten mee te vinden. Dan werkt een red-dot zoeker veel fijner. Die zijn op e-bay.com al voor E 15,- te koop en zijn met dubbelzijdig plakband prima achteraf op de buis te zetten.

    Samengevat:
    Lenzenkijkers: mooi, strak en contrastrijk beeld, maar goedkopere typen hebben een kleurfout, die erger is bij korte kijkers. Alle lenzenkijkers behoeven een montering en worden boven de 10 cm snel heel duur en onhandig. Niet zo geschikt voor een balkon. 15cm exemplaren zijn al bakbeesten en met ED glas erg duur.
    Voor Maan en planeten goed, maar wil je meer dan 200x vergroten, dan heb je dus door de 2xD formule wel een grote nodig + zware montering. Let dan op transport en probeer je in te denken als dat spul de trap af moet.

    Spiegelkijkers: Mooi beeld, maar met net iets minder contrast. Een 20cm kan tot 400x vergroten maar dat is in Nederland meestal al te veel omdat onze lucht daarvoor meestal te onrustig is.
    Een 20cm Dobson spiegelkijker is heel betaalbaar, een 20cm lenzentelescoop kost het tienvoudige en is niet zomaar even op te zetten in de tuin.
    Ook 25 tot 40cm spiegelkijkers zijn als (truss)Dobson heel bruikbaar en nog enigszins betaalbaar.

    Waarom zulke grote spiegels? Hoe groter de spiegel, hoe beter zwakke objecten zichtbaar zijn. Het gaat hier dus niet om vergroten, maar om licht vangen! Maar sommige objecten zijn heel klein en pas bij 500x vergroten is zichtbaar dat ze geen ster zijn.
    Wel laat kleinere top optiek vaak het zelfde zien als goedkopere groter spul.
    Dobsons kunnen prima zelf gebouwd worden. Maar behoudens de hele kleine onder de 13cm niet geschikt voor op een balkon.

    Combi kijkers: echte all-rounders. Klein zijn ze nog betaalbaar, maar de prijs loopt snel op. Het beeld is vaak prima. Een goede (Rutten)Maksutov levert t.o.v. de meeste SCT’s een net iets scherper beeld, maar de prijs hiervan loopt sneller op dan die van de SCT, waardoor er eigenlijk geen exemplaren te koop zijn boven de 20cm. Maksutovs worden dan door de grote corrector ook te zwaar, hebben daarom een grotere EQ6+ montering nodig en koelen te langzaam af. 18cm is eigenlijk het praktische maximum als je er mobiel mee aan de slag wilt. Daarboven moet ie in een sterrenwacht. Alle combi kijkers hebben een montering en statief nodig, maar ze zijn door de korte bouwlengte uitermate geschikt als je op een balkon wilt waarnemen. Ook zijn ze in een auto makkelijker mee te nemen.

    Oculairs
    Elke astronomische telescoop werkt met een oculair. Op marktplaats.nl ook wel een oogdeel genoemd, maar dat wijst op een totaal ondeskundige verkoper. Het oculair bepaalt mede de vergroting.
    Dat werkt als volgt: elke lens of spiegel van een telescoop heeft een brandpunt. Op dat punt ontstaat een beeld wat je kunt oppikken met een oculair welke dat beeld vergroot als een loep.
    Door nu het brandpunt van de telescoop in mm te delen door het brandpunt van het oculair krijg je de vergroting. Deze waarden staan vrijwel altijd op je telescoop en op je oculair. De brandpunten in mm staan op de telescoop achter de letter F. Bijvoorbeeld F = 1000 mm. Op je oculair staat bijvoorbeeld 20mm. Dan heb je een vergroting van 1000/20 = 50x.
    Soms staat op je telescoop F5; de al eerdergenoemde openingsverhouding. De “5” staat dan voor een brandpunt van 5x de objectief diameter.
    Dus: staat achter de F een groot getal dan is het mm, staat achter de F een getal onder de 20, dan moet je eerst even vermenigvuldigen.
    Ook met kijkers die een korte F hebben kun je veel vergroten. Je neemt of een oculair met een korte F (die zijn er tot een F van 2,5mm) of je neemt een speciaal lensje die je tussen het objectief en het oculair zet: de barlow. Een goede barlow (vanaf E 50,-) doe je nooit meer weg.
    Maar je weet het: een korte F geeft bij lenzen problemen met de kleurfout en lang niet alle oculairs kunnen hier mee omgaan. Ook zijn korte F spiegels lastiger (=duurder) goed te slijpen.

    Soorten:
    Elk moderner oculair bevat meerdere, kleine lenzen. De prijzen en kwaliteit lopen enorm uiteen.
    Daarnaast kennen we oculairs die een nauw beeldveld hebben (wc rolletje) en die welke een heel wijds beeldveld hebben. Nauw of wijds zegt niets over de kwaliteit, maar een wijds beeldveld over het hele beeld scherp krijgen is erg moeilijk, kost veel lenzen en daardoor zijn de goede erg duur, tot wel boven de E 500,- per stuk.
    Ook is het van belang of de lenzen goed van vorm zijn geslepen, goed zijn uit gepolijst en welke coating ze hebben. Coating zorgt ervoor dat er meer licht door het glas kan en voorkomt reflecties.
    De objectieven van lenzenkijkers hebben vrijwel altijd ook een coating. De goedkoopste coating lijkt een beetje blauw, de betere coatings zijn groen of paarsgroen.

    Beginners zijn goed af met oculairs van het type Plossl. Maar de kortere brandpunten onder de 12.5mm kijken niet erg prettig omdat je met je oog heel dicht bij het lensje moet komen. Daarvoor zijn er oculairs met een extra lens. Die zorgt voor een zogeheten eye relief van tussen de 15 en 20mm.
    Een goed beginners oculair kost tussen de E 35 en E75 per stuk. Zoek maar eens onder Planetary eyepiece.
    Ben je een brildrager? Dan kun je meestal zonder bril waarnemen. Heb je een bril met een behoorlijke cylinder in het brillenglas, dan moet je mogelijk wel met bril waarnemen. En dan wordt de eye-relief belangrijk.

    Brandpunten:
    Standaard worden er bij beginners telescopen vaak 2 oculairs mee verkocht, vaak van het Plossl type, met brandpunten van 25mm en 10mm. Prima om mee te beginnen.
    Koop eerder een oculair met een langere brandpunt erbij dan eentje om meer te vergroten.
    Een 32mm Plossl is een fijn oculair om erbij te hebben.

    En hier volgt een belangrijke tip: Veel starters vinden het beeld tegenvallen en vragen dan om advies voor betere oculairs. Ja, het kan zo maar dat de bijgeleverde oculairs niet zo goed zijn. Maar heel vaak is er een andere oorzaak.

    Oorzaken uitsluiten
    Ga, voordat je nieuwe oculairs wilt aanschaffen eerst naar een ervaren iemand of ga naar een star-party zoals het Achterhoekweekend. Daar kun je je oculairs laten beoordelen door ervaren amateurs en meestal mag je hun oculairs even uitproberen in jouw kijker. Zij kunnen je ook helpen met collimeren en je kunt ook door hun kijker even jouw oculairs vergelijken met de hunne. Dit is echt veel verstandiger dan om advies vragen op het astroforum. Gebruik het astroforum om te vragen of je bij iemand op bezoek mag komen, alleen schriftelijk een nieuw oculair uitzoeken is gewoon dom.
    Of een nieuw oculair beter presteert dan jouw huidige is nl. ook afhankelijk van jouw type kijker, de kwaliteit ervan, de staat van de collimatie en de luchtonrust. En dat alles kan nooit via internet beoordeeld worden.
    Ervaren collega’s gebruiken een zogeheten stertest om te kijken of een telescoop met het oculair goed presteert. Laat tijdens een starparty je eens uitleggen wat je kunt zien.

    Maten:
    Tegenwoordig zijn er twee soorten gangbaar: 31,8 mm en 50,2 mm dikke oculairs. De maten wijzen op de doorsnede van de insteekhuls. 31,8 mm worden meestal aangeduid als 1,25 inch en de 50,2 mm als 2 inch oculairs. De doorsnede heeft niets te maken met de kwaliteit van een oculair. Wel kun je met twee inch oculairs een groter beeldveld krijgen bij brandpunten boven de 24mm.
    Een 32 of 40mm groothoek (groot beeldveld) oculair is altijd een 2 inch oculair.

    Het oculair plaats je in de focusser van de telescoop. Hiermee kun je scherpstellen. Dat is voor ieder mens net iets anders, vandaar dat elke telescoop een focusser heeft. De focusser bepaalt welke maat oculair past. Een 2 inch focusser kan ook 1,25 inch oculairen aan, je gebruikt dan een adapter. Omgekeerd past gewoon niet, het gat is dan te klein. Goedkope kijkers hebben gammele focussers, duurdere kijkers hebben een extra fijnregeling.
    Bij SCT’s en Maksutovs komt het vaak voor dat je focusseert met het bewegen van de hoofdspiegel. Het oculair steek je dan in de zogeheten visual back. Het voordeel van een bewegende hoofdspiegel is het grotere focusser bereik, waardoor je er meer accessoires aan kunt hangen. Nadelen kent het ook: de spiegel wiebelt soms een beetje. (focusser shift)

    Vroeger had je ook nog kleinere oculairs, met een steekhuls van 24,5mm of 0,96 Inch. De kwaliteit kan prima zijn, vooral die met de aanduiding “Or” (orthoscopisch) kunnen erg goed zijn en met een adapter passen ze in moderne focussers. De oculairs met de aanduiding H(Huygens) of SR (Semi Ramsden) zijn prullen, ontworpen in de begintijd van de lenzentelesoop). MA (Modified Achromat) en K(Kelner) zijn iets beter, maar zeker minder dan een Plossl.

    Als je een oude telescoop aanschaft met een 0,96 inch focusser is het het overwegen waard om de focusser en het zenitprisma te vervangen door een 1,25 inch exemplaar. Of geduldig te zoeken naar 0,96 inch oculairs.
    Ook loont het om een zenitprisma te vervangen door een zenitspiegel. Maar ook hier: goedkoop = duurkoop.
    Er zijn ook adaptertjes te krijgen om 1,25 inch oculairs te gebruiken, maar het is dan de vraag of je in focus (=scherp beeld) komt.

    Groothoek: (te) vaak wordt gedacht dat een groothoek oculair fijn is omdat bij een Dobson het object langer in beeld is. Je moet immers met de draaiing van de aarde met de hand corrigeren (tenzij je een volgmechanisme hebt). Echter: een spiegel geeft altijd een beeldfout buiten de optische as. Deze beeldfout heet coma. Ook standaard SCT’s en Gregory Maksutovs hebben deze fout.
    Het beeld is buiten de optische as al snel niet scherp meer. In het begin valt dat wel mee, zeker bij sterren, maar aan de rand van het beeldveld vallen details weg. Groothoek oculairs met een handmatige Dobson of bij een SCT zijn voor planeetwaarnemingen dan ook zonde van het geld.
    Spendeer je geld liever aan een goed planeten (Planetary) oculair of kies voor een orthoscopisch oculair. Voor deep-sky kan een echte groothoek adembenemend mooi zijn. Maar, ik val in herhaling, pas kopen als je er zelf eerst door gekeken hebt.
    De goedkope Erfles (TSWA) en in wat minder mate de Baader Hyperions hebben ook last van coma maar zijn prima te gebruiken in wat tragere kijkers (hoger F getal)

    Niet doen:
    Ik wil even waarschuwen voor een populair model telescoop die helaas nog steeds te koop wordt aangeboden bij de dozenschuivers. Dat is de 150/1400 telescoop, ook wel verkocht onder de naam Pollux. Koop deze telescoop nooit. In deze kijker zit matige optiek maar veel erger is dat deze kijker door een beginner niet te collimeren is. De reviews die erbij staan zijn hopeloos overdreven.
    Ook kleine lenzenkijkers van een paar tientjes en minder dan 70mm die bij bosjes te koop staan: niet kopen. Ze zijn vrijwel zonder uitzondering slecht en gammel. Alleen buisjes met een ED of APO objectief zijn wel goed, als vakantiekijker of voor de fotografie.

    Wel doen:
    Koop een Dobson. Ook wordt de 70mm Skylux lenzenkijker (in het verleden veel verkocht door de Lidl supermarkten) aanbevolen, vooral de eerste series. Daarvan zijn echter de standaard oculairs niet best en moeten echt vervangen worden. En deze 70mm lenzenkijker betekent ook: niet zo geschikt voor deep-sky (het objectief is maar 70mm) en de kijker geeft ook nog een kleurfout. De maximale vergroting is 140x, dat houdt ook niet over. Wel goed: vaak te koop tussen de E50 en
    E 100. Voordeel: je kunt ze na proberen ook weer doorverkopen (…) en voor kinderen vanaf 10 jaar is het een leuke kijker om mee te beginnen, het is allemaal nog licht en simpel en een kind kan een lenzenkijker makkelijker richten dan een dobson/newton. Wel de plastic oculairs vervangen door minimaal een 12.5mm, 26mm en 32mm Plossl.

    Maar ik zou toch gaan voor een Dobson en iets meer geld reserveren. Van een 2e hands 20cm Dobson krijg je nooit spijt. Bevalt die niet (meer)? Voor hetzelfde geld ben je hem binnen een paar dagen weer kwijt via Te-les-koop.nl, maar de kans dat je de hobby leuk blijft vinden is groter bij een 20cm Dobson dan bij de aanschaf van een 70mm Skylux. De 20cm dobson kan ook met buisringen altijd nog op een montering worden geplaatst, mocht je ooit nog willen fotograferen, dat kan net met een HEQ-5 pro, het zwaardere broertje van de eerder genoemde EQ5.

    Wil je een telescoop voor balkon of makkelijk te vervoeren: een 127mm Maksutov of voor deep-sky: een C8. Voor hogere budgetten: de iets grotere Rutten-Maksutov’s of ED kijkers.


    Even een samenvatting van alles:
    • Weet waar je aan begint (vervoer, opzetten, kou, geld)
    • Ga eerst (leren) waarnemen met een verrekijker
    • OriŽnteer je op een star-party of bij een volkssterrenwacht.
    • Lenzen of spiegelkijker maakt qua kwaliteit niet uit.
    • Een grotere lens- of spiegelkijker is veelzijdiger maar niet bruikbaar op een balkon
    • Een kleinere SCT of (Rutten-)Maksutov is handig op balkon en op reis.
    • Bijgeleverde oculairs pas vervangen nadat je op een star-party bent geweest.
    • Een telescoop is alleen bruikbaar op een voldoende stevige montering en statief.
    • Een gebruikte Dobson telescoop kopen is helemaal onverslaanbaar, maar je moet wel raad weten met het formaat. Mogelijk moet je wel de oculairs vervangen.

    Nog enkele concrete aankoopadviezen van klein naar groot:

    Goede merken voor beginners zijn Celestron, GSO, Meade, Omegon, Vixen, Orion USA en Skywatcher en de eigen merken van Robtics en TS. De goedkope producten van deze merken echter niet kopen.
    Bij Orion UK (niet verwarren met Orion USA, dat is een totaal ander bedrijf) heb ik gemengde gevoelens omdat ze hebben liggen rommelen met de kwaliteit van hun spiegels. Hun OMC kijkers zijn echter best goed, de 1/6 golflengte exemplaren zijn zelfs erg goed.

    Concreet:
    • 10-11cm Tafel Dobson (met parabolische spiegel!), Maksutov, kleine ED apo (let op montering/statief is ook nodig)
    • de 13 cm Skywatcher Heritage Newton
    • 15-20 cm Dobson (de beste koop, mits je de ruimte hebt en let op vervoer)
    • 8 tot 12 cm refractor met montering. Overweeg een ED, die kosten meer, maar het beeld is echt mooier. Let op dat je een stevige montering koopt.
    • 15-20 Newton met montering. Idem over de montering.
    • Een 125 tot 150mm Maksutov met montering.
    • 12 tot 20cm SCT of Rutten-Maksutov met montering.
    Afraders: tegenwoordig is een 11 cm Newton (een elfje) op een hoog statief niet meer aan te bevelen. Optisch vaak heel redelijk, maar gewoon te gammel. Voor een paar tientjes nog wel te overwegen. De 150/1400 kijker: die zou de loden leeuw moeten krijgen.

    Andere kijker die ik niet aanraad:
    De 76mm Celestron Firstscope. spiegel is niet goed.
    Kijkers van National Geografic. Plastic, gammel.
    De 60 tot 80mm Meade ETX. Veel plastic, Goto maakt veel lawaai (fijn voor je buren) en de Goto is vrij zinloos want het object staat wel in beeld maar je ziet het niet doordat je een te kleine kijker hebt. Let op: de ETX 90 is een totaal andere kijker, Alleen met 90 mm houdt het qua deep-sky wel snel op. De ETX 105 en ETX-125 zijn goede kijkers.

    Grotere kijkers (meer diameter dan 25cm) gewoon niet kopen als beginner!!
    Het gesleep en de kosten maken de investering bij beginners niet verantwoord. Het staat je natuurlijk vrij om na een poos een grotere kijker te kopen. Je weet dan hopelijk beter waar je aan begint. Realiseer je je dat er ook veel ervaren amateurs zijn die na lang proberen hun geld zetten op een kleinere kijker van zeer hoge kwaliteit met een aantal top oculairs. Beter iets kleins van goede kwaliteit kopen, dan je (door een verkoperspraatje) laten verleiden tot het kopen van grotere.

    Goede (web)winkels: Ganymedes, Robtics, AST optics en Teleskop.Express/Service. Het zijn echter wel commerciŽle bedrijven die je graag wat extra verkopen (…).
    Op de site Te-les-koop.nl kun je gebruikte optiek kopen. Veel serieuzer dan marktplaats.nl.
    Met een ervaren iemand meegaan naar de ATT beurs in Essen (D) is ook leuk en leerzaam.
    De ATT is bijna altijd in de maand mei.

    Maar altijd: zelf ophalen, niet laten opsturen tenzij het echt een bekende is van het Astroforum.

    Tot slot geef ik het volgende in overweging: als je een serieuze telescoop wilt kopen, vraag dan op het Astroforum of een ervaren iemand mee wil gaan om uit te zoeken. Die oproep zie ik werkelijk nooit. Hoe stom kun je als groentje eigenlijk zijn om die vraag niet te stellen? Vragen staat vrij in de Benelux en ik weet zeker dat er een aantal amateurs zijn die het best leuk vinden om met je mee te gaan.

    Suc7 met deze fijne hobby.

    Bert Bogchelman, Ridderkerk, juni 2020.
    Last bewerkt door sixela; 22-06-20, 17:54.
      Het plaatsen van opmerkingen is uitgeschakeld.

    Categories

    Samenvouwen

    Article Tags

    Samenvouwen

    Latest Articles

    Samenvouwen

    • Telescoop kopen, welke dan?
      door Bert Bogchelman
      Telescoop kopen, maar welke dan?

      Inleiding
      Bijna wekelijks meldt zich op het astroforum wel een nieuweling die informatie wil over het kopen van een telescoop. De vraagstelling is over het algemeen hetzelfde, de antwoorden zijn dat ook, maar die vliegen alle kanten op. Ik zal trachten hierin duidelijkheid te geven d.m.v. een aantal vraag en antwoord onderwerpen. Ik realiseer mij dat er velen zullen zijn die een andere of aanvullende mening hebben over de vragen en (met name) de...
      02-06-20, 11:33
    • Jupiterfoto en Jupiterschets.
      door John Baars
      Jupiterfoto en schets, zoek de verschillen

      27-04-17, 10:27
      Op 23 april 2017 was de seeÔng goed. In het westen van het land iets beter dan in het oosten. Richard Bosman in Enschede besloot een foto van Jupiter te maken. In Schiedam maakte John Baars een schets. Zonder het van elkaar te weten deden ze dit op ongeveer hetzelfde tijdstip. De volgende dag verscheen de schets om 14.20 uur op Astroforum, 9 uur later gevolgd door de foto.

      Zou het niet leuk zijn om die eens...
      25-05-17, 08:24
    • De "battle of the Gallileans"
      door cees000
      Net als John Baars ben ik een enthousiast gebruiker van de s'Gucki 2,3x42 ( in mijn geval dan de met de Russische merknaam, maar er zijn nog meer merknamen). Ik heb ook nog uitvoerig door de Vixen 2,1x40 gekeken, maar die vond ik te duur, zeker als je al een 2,3x40 hebt. Toen ik door een topic op CN in maart gewezen werd op de Chinese site Gearbest, stond daar de Kingston 2,5x42 die er uitzag als een kloon van de Vixen. In de presale kostte die 104 dollar incl. verzending. Ik waagde de gok e...
      28-05-16, 08:12
    • Large Magellanic Cloud
      door marcoverstraaten
      Tijdens de Namibie trip van mijn vrouw en ik ook deze foto gemaakt van de LMC. Extreem lastig te bewerken omdat de kleurbalans van beide stacks anders was door de positie aan de lucht. Het is namelijk een mozaiek van 2 panelen, geschoten met een D810a en een TS Star 71 flatfield 5-lenzige APO. In totaal 17 bruikbare subs van 10 minuten, iso 800. Gekalibreerd in PI (jawel!), samengesteld met PTGui en verdere bewerking in PS. Het origineel is 63 megapixel. Achteraf misschien ook korter moeten belichten...
      24-05-16, 22:36
    • M104 Sombrero Galaxy
      door Nightsky NL
      Hoi, Ik vind het altijd een sport om leuke opnames te maken van objecten die bij ons lastig te zien zijn omdat ze hier nooit hoog aan de hemel komen. Zo was begin mei de beroemde Sombrero nevel zichtbaar, een sterrenstelsel op 50 miljoen lichtjaar afstand, die we vanaf de zijkant zien, met een donkere stofband die om het hele stelsel heenloopt, en met een brede, heldere kern en daaromheen een grote halo. Het object staat laag, de belichtingstijd is daarom niet al te lang (16x5 minuten, toe...
      23-05-16, 09:52
    • Restauratie Polaris Model 131 + 60/700 volgkijker
      door Allan_Astro
      Na het bouwen van mijn eigen sterrenwacht en een hele winter met veel wolken en slecht weer
      Dus niet optimaal van de nieuwe sterrenwacht kunnen genieten...
      Gelukkig wel redelijk wat kunnen kijken, maar hoop dat we toch nog eens weer een echte koude " heldere" winter gaan krijgen.


      Deze week maar eens en begin gemaakt met opknappen van mijn Polarex M131 en 60/700 volgkijker.
      Vooral de houten onderdelen van het statief maar ook de kijkers zijn er...
      16-05-16, 14:01
    Werken...
    X